Pham Ton’s Blog

Tháng Một 3, 2013

Nhật ký 1922 tại Pháp của Phạm Quỳnh _ P2

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 4:17 chiều

Blog PhamTon năm thứ tư, tuần 2 tháng 1 năm 2013.

 

NHẬT KÝ 1922 TẠI PHÁP CỦA PHẠM QUỲNH

Phạm Tôn

Thật ra, bạn đọc thân thiết của Blog PhamTon không lạ gì cuốn nhật ký nhỏ này. Trong nhiều bài viết của chúng tôi và nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã trích đăng hai trang trong nhật ký này là:

 Hinh 7_Nuoc

Juillet, 13, Jeudi: Ăn cơm An Nam với Phan Văn Trường và Nguyễn Ái Quốc ở nhà Trường (6 Rue des Gobelins)” Và “Juillet, 16, Dimanche: Ở nhà. Trường, Ái Quốc và Chuyền đến chơi.” Còn trên tạp chí Nam Phong khi đăng Pháp du hành trình nhật kí, ông cũng viết công khai: “Thứ năm, 13 tháng 7 năm 1922 : (…) Chiều hôm nay, ăn cơm với mấy ông đồng bang ở bên này. Mấy ông này là tay chí sĩ, vào hạng bị hiềm nghi, nên bọn mình đến chơi không khỏi có trinh tử dò thám. Lúc ăn cơm trong nhà, chắc lũ đó đứng ngoài như rươi! NhNguyen Ai Quoc tai Phap 1921ưng, họ cứ việc họ, mình cứ việc mình, có hề chi! Đã lâu không được ăn cơm ta, ăn ngon quá. Ăn cơm ta, nói tiếng ta, bàn chuyện ta, thật là vui vẻ, thoả thích. Ăn no, uống say, cười cười nói nói…Mai là ngày hội kỉ niệm dân quốc…Anh em đi dạo chơi một lượt các phố đông cho biết cái cảnh ngày hội ở Paris thế nào.” Và “Chủ nhật, 16 tháng 7 năm 1922: Hôm nay, không đi đâu, ngồi hầm trong buồng viết mấy cái thư về nhà.

“Trưa, mấy ông chí sĩ cùng ăn cơm bữa trước lại chơi ở trọ, nói chuyện giờ lâu. Nghe nói các ông đi đâu cũng có bọn trinh tử theo sau, chắc bọn đó đã đứng ngoài cửa cả. Người đồng bang ở nơi khách địa, không thể không gặp nhau, gặp nhau không thể không nói chuyện nước nhà, lòng người ai chẳng thế, tưởng cũng chẳng là sự phi phạm gì.”11Không phải chỉ có hai lần gặp gỡ như vậy, mà còn có một lần gặp gỡ nữa, quan trọng hơn. Đó là lần họp mặt do các ông Lê Thanh Cảnh và Trần Đức tổ chức vào một buổi chiều, dùng cơm tại khách sạn Montparnasse, Paris, gồm 11 người; trong đó có: Phan Chu Trinh, Nguyễn Ái Quốc, Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh và Cao Văn Sến. Sau này, Lê Thanh Cảnh đã thuật lại cuộc họp mặt của “Năm nhân vật phi thường ngồi chung lại một bàn” trong hồi kí Rời mái tranh trường Quốc Học, bản thảo gửi đăng Đặc san số 5 của Hội Ái hữu Cựu học sinh Quốc Học.” (Tạp chí Xưa và Nay, 8/2006). Điều đó chứng tỏ từ năm 1922, Phạm Quỳnh 29 tuổi và Nguyễn Ái Quốc 32 tuổi, hai thanh niên Việt Nam yêu nước, xa nhà đã gặp nhau rất thân mật, như những người bạn, những người đồng chí.

Điều hôm nay chúng tôi muốn “khoe” với bạn đọc là hiện chúng tôi đã có trong tay cuốn nhật ký tròn 90 tuổi ấy (1922-2012), cũng do vợ chồng người con trai út của Phạm Quỳnh là Hỷ Nguyên và Phạm Tuân trao cho giữ gìn, như một “phần thưởng” cho việc chúng tôi đã cố gắng duy trì Blog PhamTon sống mạnh mẽ hơn ba năm nay (2009-2012). Bia nhat ky 1922

Trước chỉ dám nói “quyển nhật ký nhỏ, bề ngang chỉ bằng bốn ngón tay xếp khít” nay thì có thể nói rõ, chiều ngang là 7.5cm và chiều dài là 12.5cm, đo tại nhà tôi, ngay trước mắt tôi. Bìa quyển nhật ký bằng ni lông giả da đen, góc trái có chữ số 1922 mạ vàng, sau 90 năm còn sáng đẹp. Trang đầu đề AGENDA POUR 1922/ Sổ nhật ký cho năm 1922. Quyển nhật ký nhỏ này được Phạm Quỳnh giữ gìn từ 1922 đến 1945. Tiếp đó là các con ông là Phạm Thị Ngoạn giữ từ 1945 đến 2000. Sau đó là bà Phạm Thị Hoàn và vợ chồng ông Phạm Tuân giữ gìn đến nay.

Sổ tay này là Phạm Quỳnh viết chỉ để một mình mình dùng, cho nên theo thói quen, ghi nhiều chỗ bằng chữ Pháp. Để bạn đọc dễ theo dõi, chúng tôi mạn phép tạm dịch sang tiếng ta bằng chữ nghiêng ngay sau gạch chéo (/).

(Tiếp theo và hết)

Ngày 8/7: “Gặp M./ông Gaillard, directeur de la revue Orient et Occident/ giám đốc tạp chí Phương Đông và phương Tây (28 Rue/phố Bonaparte)./Ăn cơm chiều ở nhà M.Varagnac (134 bd/đại lộ St Germain/đại lộ Thánh Germain). Ông bà người tử tế lắm, nói chuyện đến hơn 10 giờ mới về. Hẹn đến thứ ba lại ăn cơm trưa. (Đây là gia đình của bạn thân Phạm Quỳnh là André, quen biết nhau từ hồi ở Việt Nam, André hẹn khi nào Phạm Quỳnh sang Pháp thì đến thăm. Do ông bà đã biết nhiều về Phạm Quỳnh qua con trai, nên gặp là mến ngay, có biệt nhãn với Phạm Quỳnh và cố tìm cách đưa Phạm Quỳnh lên diễn đàn Viện Hàn lâm để nói về vấn đề giáo dục ở Việt Nam mà theo ông bà người Pháp ở Pháp hoàn toàn không biết gì – PT chú). Ngày 10/7: “12 giờ trưa Déjeuner à la Société de Géographie Commevich (Restaurant de Sociétés savantes, Rue Dulerch/ Ăn sáng ở hội Địa lý Commevich – Nhà hàng các hội bác học. Diễn thuyết. Được lắm ». Ngày 11/7 : « Déjeuner chez les Varagnac/ Ăn sáng ở nhà ông bà Varagnac ». Ngày 12/7 : « Chơi phố ». Ngày 13/7 : « Gặp M.De Nallèche, directeur du Journal des Débats/ Giám đốc Báo Tranh luận (Rue Sainte Germain d’Auxurois), ông Émile Varagnac giới thiệu. / Ăn cơm Annam với Phan Văn Trường và Nguyễn Ái Quốc ở nhà Trường (6 Villa des Gobelins).

Ngày 14/7 : « Xem diễu binh ở Longchamp./Chiều dạo chơi đường Ste Michel».  Ngày 15/7 : « Cùng ông Émile Varagnac đến tiếp M.Lyon –Caln, secrétaire perpétuel de l’Académie Française des scienses morales et politique/ thư ký vĩnh viễn của Viện Hàn lâm Pháp các khoa học luân lý và chính trị (4h ½ chiều) tại nhà riêng ông (13 Rue Soufflet 2e étage au dessus de l’entresol, à droite/ 13 phố Souflet tầng hai, trên gác lửng, bên phải. »

Đến đây, chúng ta thấy ông Varagnac đã dẫn Phạm Quỳnh đến nhà riêng ông thư ký của Viện Hàn lâm, chuẩn bị cho việc Phạm Quỳnh diễn thuyết tại đây. Thật là một người bạn vong niên chí tình nơi xa lạ.

Ngày 16/7  Chủ nhật : « Ở nhà./ Trường, Ái Quốc và Chuyền (tức Nguyễn Thế Truyền) đến chơi ». Ngày 17/7 : « Tiễn Vị xuống Marseille/ Chiều ăn cơm sớm vào chơi vườn Luxembourg. Trời quang mây tạnh, cảnh đẹp vô cùng./Trời Tây bảng lảng bóng vàng. » Phạm Quỳnh nhớ nhà rồi…Ngày 18/7 : « Ở nhà soạn diễn thuyết ở Académie./ Ăn cơm chiều ở nhà ông Lambue, 223 Rue de l’Univunlo ». Ngày 19/7 : « Ở nhà soạn diễn thuyết ở Académie ». Ngày 20/7 : « Ăn cơm chiều ở nhà ông bà Varagnac. Gặp ông bà Marul Sambat ».

Ngày 21/7 : « Đọc thử bài diễn thuyết ở Académie cho ông bà Varagnac nghe, cho là được lắm ».Phạm Quỳnh rất gắn bó với ông bà Varagnac, nhưng trong Pháp du hành trình nhật ký chỉ thấy ghi ông V. mà không bao giờ ghi rõ họ tên. Có lẽ vì Phạm Quỳnh không muốn làm mếch lòng hai con người khiêm nhường này, luôn muốn « áo gấm đi đêm »

“Ngày 22/7/1922, trong bộ quốc phục áo dài khăn đóng giản dị mà trang trọng, ông (Phạm Quỳnh – D.T chú) “cả gan” trình bày trước Ban Luân Lý Chính trị Viện Hàn lâm Pháp về Một vấn đề dân tộc giáo dục. Lời nói thật khúc chiết, hùng hồn, tha thiết, bằng một giọng văn tiếng Pháp mẫu mực, khiến các viện sĩ Pháp phải phá lệ, đồng loạt đứng dậy vỗ tay hồi lâu khi ông vừa dứt lời. Một hiện tượng chưa hề có trong lịch sử viện hàn lâm đầy uy tín này. Báo chí Pháp đương thời đã loan tin lạ này trên trang nhất, đăng lại bài diễn văn, kèm theo là bức ảnh ông mặc áo gấm, bế trong lòng cô con út mới sinh được mấy tháng.

(…) “Chống lại chính sách ngu dân của bọn thực dân Pháp đang thi hành ở nước ta, ông dõng dạc nói trước những đại biểu của tinh hoa trí tuệ và lương tâm Pháp hiện diện tại Viện Hàn Lâm Pháp những lời sau và đã được họ tán thưởng hoàn toàn:

“- Dân tộc Việt Nam chúng tôi không thể ví như một tờ giấy trắng. Chúng tôi là một quyển sách dày đầy những chữ viết bằng một thứ mực không phai đã từ mấy mươi thế kỷ. Quyển sách ấy có thể đóng theo kiểu mới cho hợp với thời trang, nhưng không thể đem một thứ chữ ngoài in lên dòng chữ cũ. Vấn đề là phải giáo dục người Việt Nam thế nào cho vừa truyền được học thuật cao thượng đời nay, vừa không đến nỗi khiến chúng tôi mất giống, không còn quốc tính, để biến thành một dân tộc vô hồn, không còn có tinh thần đặc sắc gì nữa, như mấy thuộc địa cổ của Pháp kia.” Nhà báo Nguyễn Trung đã viết như thế trong bài Phạm Quỳnh, người nặng lòng với tiếng ta (Nguyệt san Công giáo và Dân tộc số 141 tháng 9 năm 2006).”

Ngày thứ bảy, 22/7: “Diễn thuyết ở Hội Hàn lâm, được lắm”. Ở Hội Hàn lâm ra, về thẳng đường Saint Germain để nói chuyện cho hai cụ biết. Hai cụ lấy làm mừng lắm. Lại ngheNhat ky 1922 ngay 22 nói khi đọc xong cử tọa có vỗ tay, hai cụ lấy làm lạ, nói xưa nay ít khi như thế, lần này thế là các cụ Hàn có ý biệt đãi khách phương xa lắm đó. Hai cụ lại nói rằng các ngài Hàm lâm thường không hay đến hội đồng đông bao giờ, ngay như ở ban Văn học phải làm Tự điển mà mỗi lần cũng chỉ mươi lăm vị là cùng (trang 335, Pháp du hành trình nhật ký, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2011). Dự khánh thành hội “An nam ái hữu” ở 15 Rue Sommerard, Paris 5e. Vua Khải Định và ông Sarraut đến chủ tọa. Khải Định lố lắm!

Thứ bảy, ngày 22 tháng 7 1922

(…) Về  trọ  nghỉ  một  lát,  thay  áo  ta  mặc  áo  tây,  rồi  ra  nhà  Hội  Association  Mutuelle  des Indochinois (Đông Pháp Hỗ trợ Hội), ở đường Sommerard. Hội này là của học sinh An Nam ta ở bên này lập ra đã mấy năm nay, bây giờ mới thuê được nhà, làm chỗ học tập cho người đồng bang, hôm nay khánh thành hội sở mới, có mời Hoàng thượng và quan Thượng thư Sarraut đến chủ lễ. Hội sở còn chật hẹp lắm, được có một phòng lớn và vài ba cái buồng nhỏ, tân khách đứng chật cả. Chủ Hội là ông Cao Văn Sen, người Lục tỉnh, sang bên này đã lâu, hiện làm kỹ sư và đã lấy vợ đầm ở đây. Khi vua quan đã đến đông đủ cả,  ông  Cao  đọc  một  bài  diễn  văn  chúc  mừng,  Hoàng  thượng  nói  mấy  câu  trả lời, nhưng nhỏ quá, không nghe thấy tiếng gì cả, rồi ông ngự tiền thông sự dịch ra tiếng Pháp. Đoạn tân chủ chuyện vãn ít lâu, rồi ông chủ Hội đem quyển “Kim thư” của Hội ra xin chữ ký Hoàng thượng và các quan khách. Lệ thường các ngài danh giá ký vào sách “Kim thư” (Sổ Vàng-VTN chú)  của các Hội hay phê mấy câu, hoặc để khen lao, hoặc để khuyến miễn (Khen công lao vất vả và khuyên gắng sức hơn-VTN chú), và cũng để lưu chút tự tích trong sách kỷ niệm của hội. Khi dâng Hoàng thượng ta ngự phê thì thấy ngài cầm quản bút ra dáng nghĩ ngợi, các quan Tây có ý chờ đợi ngóng trông, bọn mình thì tưởng rằng chắc ngài nghĩ một bài thơ nôm hay thơ chữ Đường luật hay tứ tuyệt  gì, nên mới lâu như thế.  Lúc bấy giờ cử hội im phăng phắc, ai cũng để mắt vào nhìn, có cái vẻ oai nghiêm vô cùng. Tưởng chừng đức Chí tôn ta, đương khi mấy trăm con mắt ném ánh sáng vào bàn tay ngọc đó, – ngọc thật, vì ngài thường đeo nhẫn kim cương quý giá lắm, – thời:

Tay tiên gió táp mưa sa,

Khoảng trên dừng bút thảo và bốn câu

ngay tức thì.Nhưng mà không! Cứ thấy cái quản bút quằn quại trên tay, mà không thấy viết chữ gì. Năm phút, mười phút, mười lăm phút, người đứng chung quanh đã thấy thì thào động đậy, kẻ nói nhỏ, người đưa mắt, anh em đồng bang mình thì vừa nóng ruột, vừa động lòng. Sau mới thấy ngòi bút chuyển động; ai nấy thở dài! Hỏi ra thì không phải thơ ngũ ngôn tứ tuyệt  gì,  chỉ có  một câu chữ Hán  rằng:  năm ấy, tháng ấy, đức  Hoàng đế Việt Nam đến ngự nhà Hội, thế mà thôi – Ấy đức Chí tôn ngài viết một chữ một câu cũng thận trọng như thế…”

NKhai Dinhgày chủ nhật 23/7: “Chơi maisons Lafitte (Về phía bắc Paris). Xem château/lâu đài. Chơi Lac/hồ d’Eughien./ Xem nhà thờ Saint Denis và lăng các vua chúa. Cảm phục lịch sử nước Pháp./ Qua trường tàu bay Le Bourget.” Ngày thứ hai 24/7: “Trời mưa, ở nhà viết thơ (thư).” Ngày 25/7: “Chơi Jardin des Tuilleries/ Vườn nhà Tuilleries.” Ngày 26/7: “Chơi Parc/công viên des Buttes Chaumonts./ Chơi Suresnes. Ăn cơm chiều ở restaurant  « À la Belle Cycliste/nhà hàng Cô em Đạp xe Xinh đẹp. » Ngày 29/7 : « Thăm Saint Germain des Prés. Ăn cơm trưa ở nhà ông bà Varagnac (Cùng với Vĩnh – Nguyễn Văn Vĩnh)./ Xem Petit Palais (Musée des (không đọc dược) oits de la Ville de Paris) / Lâu đài nhỏ, bảo tàng của các (không rõ) của thành Paris)./ Thăm M.Gaillard directeur de la revue Orient et Occident (28 rue Bonaparte) ». Ngày chủ nhật 30/7 : « Xem lễ ở nhà thờ Notre Dame. Lên tháp và gác chuông nhà thờ./ Xem Musée Jacquennard – André 158 bd Haussmann./ Đi xem Château/lâu đài de la Surelmaison (có exposition napoléonnien/Triển lãm về Napoléon) Qua Reuil xem lăng Impétratrice Joséphine ở trong nhà thờ. Qua Marty, Saint Germain au Raye và Poisoy. » Ngày 31/7 : « Gặp M.Mourrin nói chuyện về sự in bài diễn thuyết./ Xem nhà thờ Saint Germain d’Auxerrois./Ăn cơm chiều ở Pavillon Bleu (Saint Cloud)./ (Ngày cuối cùng ở Paris) ».

Ngày thứ ba 1/8 : « Đi chuyến xe lửa 8 ½ xuống Marseille. 10 ½ đêm đến Marseille. Vị, Chất, Bảng, Thiện ra đón. » Ngày 2/8 : « Xem Đấu xảo. / Thăm M.Eckent. » Ngày 9/8 : « Vua đến Marseille (3 giờ chiều) ». Ngày 10/8 : « 9 giờ sáng Vua vào xem đấu xảo ». Ngày thứ tư 11/8 : « Xuống tàu Angers 4 giờ chiều tàu chạy. Vua cùng đi một chuyến, mình ở buồng số 123 với huyện Vị và Trần Lê Chất. Có ba ông đại biểu Nam kỳ nữa cùng đi về một chuyến (Võ Văn Chiêu, Trương Vinh Qui, Cao Triều Phát). » Ngày 12/8 : « Đi bể./ Tốt ». Ngày 13/8 : « Đi bể./ Bữa cơm chiều hơi lảo đảo một chút ». Ngày 16/8 : « 2 giờ đến Beyrouth. Gl/Tướng Gounaud xuống tàu thăm Vua./ Vua xuống Beyrouth thăm lại Gl Gouraud. Có mấy trăm lính An nam tập hầu./ 6 giờ chiều tàu chạy về Cut-Laid ». Ngày 17/8 : « 11 giờ đến Port Said./ Xuống phố chơi. Vua với quan cũng xuống phố, mời lãnh sự Pháp ăn cơm ở khách sạn. (Vua sắm mũ và hộp thuốc lá mất 400 quan./7 giờ tàu chạy về Suez. Đêm đi qua canal/ kênh đào.» Phạm Quỳnh đã theo dõi nhà Vua mua nhiều thứ ! Ngày 18/8 : « 11 giờ đến Suez./ Đỗ một giờ./ 12 giờ vào Hồng Hải. » Ngày 22/8 : « 12 giờ đến Djibouti./ 12 giờ đêm đi. / Vua mời Gouverneur (thống đốc) Djibouti ăn cơm trưa ở tàu. Ngày 23/8 : « Hơi say sóng ». Ngày 24/8 : « Say sóng ». Ngày 25/8 : « Say sóng dữ. Phải nằm trong phòng cả ngày. Không đi ăn trưa”. Ngày 26/8: “Say sóng dữ. Nằm trong phòng”. Ngày 27/8: “Say sóng dữ, nằm trong phòng”. Ngày 28/8: “Say sóng. Khá hơn mấy hôm trước” Chúng ta biết là Phạm Quỳnh đau dạ dày, thường ngày phải uống thuốc bột Bismuth cho đỡ đau, càng hiểu sự cố gắng khi ông vất vả đi công cán. Ngày 29/8: “9 giờ sáng đến Colombo. Cơm sáng xong xuống bộ. Dạo chơi các cửa hàng, mua một cái nhẫn opale/ngọc mắt mèo 50 quan./ Vua xuống bộ, mời lãnh sự ăn cơm (bữa trưa, bữa sáng) Vua sắm đồ./ 2 giờ đêm tàu đi”. Ngày 30/8: “Hơi sóng nhưng dễ chịu hơn mấy hôm trước./ Khí hậu cũng mát dễ chịu”. Ngày 1/9: “Hơi sóng nhưng dễ chịu”. Ngày 2/9: “Dễ chịu./ 6 giờ chiều đến Penang./ 12 giờ chạy về Singapore. Đêm mưa to, tàu giúc còi”. Ngày 3/9: “Tàu đi trong Détroit/eo biển Malacca. Mát trời, dễ chịu. Ngày 4/9: “7 giờ sáng đến Singapore. Xuống bộ chơi. Đi dạo phố bằng ô tô với hai ông Cai Chiêu và Qui, Vị, Chất và bạn ông Cai Chiêu Jackao làm việc ở Singapore. Xe ô tô đè phải một tên khách. Ăn cơm khách ở Liêu Hương Giang. 1 giờ trưa tàu chạy. Anh Bổng lên thăm gouverneur de Singapore, không được tiếp”. Ngày 5/9: “Đi trong golfe/vịnh Siam. Trời nóng. 2 giờ chiều mưa to”. Ngày 6/9: “8 giờ sáng tới Cap Saint Jacque/Vũng Tàu. Đợi đến 12 giờ mới vào sông Sài Gòn. 4 giờ chiều đến Sài Gòn. Vua lên bộ vào ở dinh Toàn quyền./ Chiều hôm ấy, mình, quan Tuần và huyện Vi ăn cơm ở hiệu khách tại Sài Gòn, đi chơi phố, rồi về tàu ngủ”. Ngày 7/9: “9 giờ vào thăm Dr/bác sĩ Ognang. Thăm các bạn đồng nghiệp. Trưa ăn với Trần Lê Chất ở hội Liên Thành (Quai/bến Somme, quartier/ phường Khánh Hội). Cơm rồi nghỉ chơi ở Hội Liên Thành. Mưa to, sấm sét./ 6 giờ chiều, Chất thuê 2 cái ô tô dủ (rủ) cả bọn đi chơi Chợ Lớn, ăn cơm ở hiệu Đức Lợi (Nguyên văn viết chữ Hán) Tổi ngủ ở tàu”. Ngày 8/9: “Sáng đi chơi phố, mua the lĩnh. Thăm báo Kinh Tế. Trưa ăn cơm ở nhà huyện Của. 3 giờ chiều tàu dời (rời) Sài Gòn, chạy về Tourane/Đà Nẵng”. Ngày 9/9: “Đi men bờ bể Trung Kỳ”. Ngày chủ nhật 10/9: “11 giờ trưa tàu đến Tourane/Đà Nẵng. Có chaloupe/ca nô ra đón Vua quan vào bến. 2 giờ tàu chạy ra Hải Phòng”. Ngày 11/9: “12 giờ rưỡi đến Hải Phòng./ Me con Chắt và cậu Xuân (Me tức là vợ Phạm Quỳnh, bà Lê Thị Vân bằng tuổi ông, chắt là chỉ con trai cả Phạm Quỳnh là Phạm Giao sinh năm 1911, là chắt của cụ Phạm Tốn, ông nội của Phạm Quỳnh. Cậu Xuân là em vợ Phạm Quỳnh-PT chú) xuống đón./ Đem hành lý vào Hôtel de l’Europe. Ông Thu cho mượn xe ô tô đi chơi. Tối ăn tiệc với ông Bưởi (Bạch Thái Bưởi) và ông Thu ở Hôtel du Commerce./ Chuyến xe lửa 8 giờ 15 tối lên Hà Nội./ Tới ga Hà Nội  có đại biểu Hội Khai Trí ra đón.” Ngày thứ ba 12/9: “3 giờ chiều, cùng quan tuần Vi Văn Định vào yết quan Thống sứ Monguillot, nói chuyện đến 20 phút”. Ngày 20/9: “Tiệc trà ở Hội Khai Trí tiếp Toàn quyền Baudoin (9 giờ tối)./ Mình diễn thuyết một bài.”

P.T.

 

 

About these ads

Để lại phản hồi »

Chưa có phản hồi.

RSS cho phản hồi của bài viết này. TrackBack URI

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

The Rubric Theme. Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 28 other followers

%d bloggers like this: