Pham Ton’s Blog

Tháng Năm 30, 2009

Mọi con sông lớn, suối nhỏ đều chảy về biển cả…

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 4:13 sáng

MỌI SÔNG LỚN, SUỐI NHỎ ĐỀU CHẢY VỀ BIỂN CẢ…

Lời dẫn của Phạm Tôn: Đó là cảm nghĩ đến với tôi khi bất chợt được đọc một số bài của các tác giả tuổi tác khác nhau, nghề nghiệp không giống nhau, địa vị xã hội càng không giống nhau, đăng trên các báo và tạp chí khác nhau, về những đề tài cũng rất khác nhau, nhưng cuối cùng đều nói lên một điều ôm ấp trong lòng các tác giả từ lâu, như chỉ chờ có thời cơ là bùng ra, hiện lên trang giấy.

Tiện tay, tôi cầm lên ba bài trong số khá nhiều bài như vậy, xin mạn phép các tác giả trích đăng mỗi bài một đoạn để chia sẻ cảm nghĩ này với bạn đọc yêu quý. Xin mời quý bạn thưởng thức….

—o0o—

I.      Trích từ bài Viết và đọc tên riêng nước ngoài của tác giả Hải Thụy, đăng trên trang 34-35, Tuổi Trẻ Cuối Tuần số 8-2007, ngày 9/3/2007

Viết và đọc tên riêng nước ngoài là đề tài từng làm hao tổn rất nhiều giấy mực trong gần nửa thế kỷ nay. Phải chăng có nguyên do lịch sử? Trong bốn thứ tiếng đồng văn (Hán, Việt, Nhật, Cao Ly) hay ba thứ tiếng Hán hóa (Việt, Nhật, Cao Ly) thì tiếng Việt là tiếng duy nhất dùng chữ viết Latin, nhưng vẫn còn chịu ảnh hưởng khá sâu đậm của văn hóa và ngôn ngữ Hán. Đầu thế kỷ trước, người Việt đã mượn tiếng Hán để ghi tên riêng châu Âu (nước Tỉ [tức Bỉ]=Belgique, ông Đạt Nhĩ Văn=Darwin) thậm chí cả Nhật Bản (Hoành Tân=Yokohama, Minh Trị=Meiji), Cao Ly (Hán Thành=Seoul). Thói quen này phần nào vẫn còn được lưu truyền đến ngày nay.

Cũng do thói quen này, về sau nhất là sau Cách Mạng Tháng Tám 1945, khi phải du nhập nhiều tên riêng nước ngoài, người ta nghĩ – một cách rất tự nhiên – trước tiên đến chuyện phiên âm. Tại sao lại chỉ phiên âm? Tức là chỉ nghĩ chuyện đọc (thành lời) mà không nghĩ chuyện viết (trên giấy).

Chữ Hán, chữ Nhật, chữ Cao Ly nếu không phiên âm (hay chuyển tự) thì chẳng lẽ lại bê nguyên một đống chữ Latin xen kẽ với những khối hình vuông (chữ Hán) hay những chữ vốn có xuất xứ từ các nét của các khối chữ hình vuông (chữ Nhật, Cao Ly). Chữ Việt (Latin hóa) đâu có cần như thế.

Tình hình viết và đọc tên riêng nước ngoài trên thế giới tựu trung có ba mảng khác nhau do đặc điểm văn tự:

  1. Tất cả mọi nước dùng chữ Latin đều lấy nguyên dạng tên riêng nước ngoài, không phiên âm theo cách đọc của tiếng mình, ngay cả ở các nước láng giềng chúng ta như tiếng Tagalog ở Philippines, Bahasa ở Indonesia; không có ngoại lệ. (…)
  2. Những nước không dùng văn tự Latin (trừ Trung Quốc) thì xây dựng một bảng qui đổi (thường là một đối một) giữa âm – chữ Latin với âm – chữ bản ngữ để chuyển đổi. Việc chuyển đổi này được gọi là chuyển tự.
  3. Trung Quốc là trường hợp đặc biệt, mỗi chữ là một âm tiết, cho nên cách phiên âm của họ phải dùng một bảng ma trận, hàng ngang là các phụ âm đầu, hàng dọc là vần, dóng một phụ âm đầu ở một cột trên hàng ngang với một vần ở một dòng trên hàng dọc sẽ gặp được một ô chứa một chữ (vuông) có âm tương ứng, ví dụ (tiếng Nga) dóng hàng ngang âPham Quynh chu but Nam Phong

    m “p”, hàng dọc vần “u”sẽ gặp ô có chữ Hán “phổ” phát âm là [p’u], dóng hàng ngang âm “t”, hàng dọc vần “in” sẽ gặp ô có chữ Hán “kinh” phát âm là [jing], ghép lại putin=>chữ Hán “phổ kinh” [p’ujing]

(…)

Sau khi trải qua một chặng đường dài những thảo luận, tranh luận

trên sách báo, trong hội nghị hình như người ta lại quay lại với một ý tưởng manh nha từ trước đây gần một thế kỷ (1918) trên Tạp chí Nam Phong: “…Về các tên đất tên người: nên dịch theo tiếng Tây hay bắt chước chữ Tàu? Cứ lẽ là theo tiếng Tây cả là phải lắm, chỉ trừ những tên người tên đất riêng của Tàu thì nên đọc theo chữ Nho mà thôi…Vậy nay tưởng có thể định một lệ chung như sau: trừ tên các đại châu, các bể lớn, cùng mấy cái sông cái núi lớn trong thế giới, đọc theo chữ Nho đã quen lắm rồi thì cứ đọc theo như vậy, có muốn rõ khi viết nên chua tên ấy ở bên cạnh, còn hết thảy tên người, tên đất khác trong sách Tây nên đọc theo, viết theo tiếng Tây cả cho có bằng cứ và dễ tra khảo… nếu có sợ những người không thuộc vận Tây gặp những tên Tây như vậy ở giữa bài văn quốc ngữ bị ngắt lại không đọc luôn được, thì dưới mỗi tên Tây nên ngoặc hai cái (…) và chua âm ra chữ quốc ngữ, cũng không phiền gì: Manchester [Mang-xet-te], Edimbourg [E-đinh-bua]…” (Phạm Quỳnh Thượng Chi văn tập, NXB Văn học, 2006, tr.351-2). Và chính Phạm Quỳnh đã thể hiện ý tưởng này trên các bài viết của ông trong một thời gian dài ở Nam Phong, lúc đó không thấy ai phản đối.

II.      Trích từ bài Đôi điều trao đổi với Đoàn làm phim Lý Thái Tổ của Tiến sĩ Sử học, Đại tá Nguyễn Xuân Trường.

(…)

Pham Quynh tai Van Phong Bo Lai

Về “tinh thần lịch sử”, có thể rút kinh nghiệm tác phẩm trong phim Ngọn Nến Hoàng Cung. Phim này có đưa lên một số hoạt động của Phạm Quỳnh sau ngày 9/3 cho đến trước ngày 23/8 năm 1945-về việc “hợp tác với Pháp quay trở lại Đông Dương”. Theo “tinh thần lịch sử”, Phạm Quỳnh không ưa chính quyền Pháp đã đô hộ nước ta (cũng như nhiều người làm việc cho Tây, nhưng “hễ là người Việt Nam, ai cũng có lòng yêu nước, họ yêu nước theo cách của họ” -lời Bác Hồ). Trước cũng như sau, Phạm Quỳnh chủ trương “Quân chủ lập hiến”. Còn việc từ bỏ Tạp chí Nam Phong vào Huế nhận làm Thượng thư hai bộ: Bộ Lại thì quyền hành chẳng có, việc thăng quan tiến chức là do Pháp. Còn Bộ Học thì đã có Nha học chính Đông Dương xếp chương trình, in sách, tổ chức thi (Huế Xưa và Nay, tháng 8/2004). Có lẽ Phạm Quỳnh vào Huế để tiếp tục “mở rộng tầm mắt” nhằm tiếp tục thực hiện mục đích của mình là “thổ nạp Âu Á”-nói như chữ nghĩa ngày nay là “hòa nhập (văn hóa) Âu Á”

III.      Trích từ bài Thời gian như thứ thuốc hiện hình của Dương Trung Quốc, đăng trên trang 2, báo Lao Động số 35 từ 29-31/8/2008.

Cuộc Cách Mạng Tháng Tám năm 1945 cách nay đã 63 năm rồi. Một cậu nhi đồng bảy tuổi vác cái trống ếch của Đội Thiếu niên phố Mai Hắc Đế (Hà Nội) đón chào cách mạng thành công mà hinh ảnh còn lưu được trong bảo tàng thì năm nay cũng bước qua cái tuổi “cổ lai hy”! Những chàng trai, cô gái sôi nổi nhất trong những ngày đầu cách mạng đến hôm nay nếu còn sống thì về quê đã được chít khăn đỏ của các lão ông, lão bà tám, chín chục tuổi cho dân làng và con cháu cung kính. Đương nhiên một số đông đã đi sang thế giới của vị lãnh đão tối cao cuộc cách mạng này, nhân vật lịch sử mà chỉ đôi năm nữa chúng ta sẽ kỷ niệm tròn chục giáp tuổi…

Rồi một ngày không xa, những “người trong cuộc” cuối cùng của sự kiện lịch sử ấy sẽ không còn trên cõi đời này. Và khi đó, sự kiện ấy mới thực sự trở thành lịch sử…Vì không còn ai có thể nhân danh là “người trong cuộc”. Liệu khi ấy, những điều viết trong sử sách còn có gì thay đổi được nữa không, hay nó sẽ đóng đinh thành … chân lý?

Chắc chắn là không khi nào dòng chảy của lịch sử ngừng lại cả, bởi vì cái quá khứ ấy vẫn chảy trong dòng chảy của thời gian và trong huyết quản của hậu duệ những thế hệ ấy… Chính điều đó tạo nên sức sống của lịch sử cũng như lý do tồn tại của sử học.

(…)

Một nhạc sĩ cách mạng danh tiếng bao năm vẫn khắc khoải với cái chết của cha mình, một vị Thượng thư lại cũng là một nhà văn hóa danh tiếng, trong biến cố lịch sử này. Cho dù giới sử học đã tìm ra những văn bản do chính quyền địa phương ban hành xác nhận vị Thượng thư đã từ quan ấy đã bị  “cách mạng trừng trị”. Nhưng danh tiếng của nhà văn hóa nọ ngày một được khẳng định, tự nó cũng nói lên một điều gì đó về sức mạnh của thời gian. Cho đến nay rất nhiều tác phẩm của ông đã được in lại.

(…)

Với lịch sử, thời gian sẽ là thứ thuốc hiện hình, cho dù với không ít người nó lại là thứ cường toan sói mòn trí nhớ…

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d bloggers like this: