Pham Ton’s Blog

Tháng Sáu 5, 2009

Đạo diễn Lê Hoàng viết về Phạm Quỳnh

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 5:13 chiều

PHỎNG VẤN MỘT KHÁCH DU LỊCH

Lê Thị Liên Hoan

Lời dẫn của Phạm Tôn: Bài viết sau đây của tác giả Lê Thị Liên Hoan đăng trên trang 42, mục Phản Chiếu báo Thể Thao và Văn Hóa số 40 (25/4/2006) nhân Pháp du hành trình nhật ký của Phạm Quỳnh mới được tái bản.

—-o0o—-

PV: Thưa anh, trong khi đi du lịch cơ bản anh làm gì?

Khách: À, đã đi du lịch thì cơ bản là… nhìn ngó.

PV: Vậy giữa các điểm ngó thì sao?

Khách: Thì tôi ngồi trên xe, và đọc sách.

PV: A, sách hướng dẫn phải không? Chỉ ra những nơi giảm giá?

Khách: Ồ, đâu có. Nhiều thứ đáng đọc hơn. Chẳng hạn Pháp du hành trình nhật ký của tác giả Phạm Quỳnh, nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành, ông Vương Trí Nhàn chú giải.

PV: Tôi biết Phạm Quỳnh là một trong những nhà văn hóa lớn đầu thế kỷ

Khách: Đúng vậy. Nhưng có lẽ nếu chưa đọc cuốn sách này, ít người biết ông ấy cũng là một nhà du lịch lớn.

PV: Du lịch? Lớn theo nghĩa nào?

Khách: Theo hai nghĩa: Đầu tiên, vào những năm 20 của thế kỷ trước, đối với một người Việt Nam (lúc đó còn gọi là An Nam) đi theo một chặng đường dài qua nhiều nước như vậy là điều rất hiếm.

PV: Không thể gọi là rất mà phải gọi là rất – rất –rất hiếm hoi.

Khách: Vâng. Rồi sau đó, gần như toàn bộ chuyến đi, những suy nghĩ của Phạm Quỳnh chủ yếu thiên về văn hóa.

PV: Văn hóa.

Khách: Đúng thế. Hãy nhớ rằng vào năm 1922, năm mà chuyến du lịch ấy được thực hiện, Việt Nam còn ở trong một tình trạng xã hội phong kiến nặng nề, nói thẳng ra là vô cùng lạc hậu. Đùng một cái, Phạm Quỳnh tới nước Pháp, một xã hội tư bản phát triển, y hệt như anh đang đi guốc leo vào thang máy.

PV: Tôi cũng đọc cuốn đó rồi. Phạm Quỳnh không những nhìn thấy thang máy, mà thấy cả tàu điện ngầm, trong khi bản thân vừa mới bước xuống từ…xe kéo

Khách: Nhưng khách du lịch Phạm Quỳnh (tôi chỉ nói về khía cạnh này thôi) đã làm một điều rất hay mà khách du lịch ngày nay khối người không làm được.

Le Hoang

PV:Chắc là ông ấy khảo giá được hết các mặt hàng, và mua được toàn đồ rẻ?

Khách: Bậy nào. Phạm Quỳnh chả để ý gì tới hàng hóa. Ông chỉ quan tâm đến văn hóa mà thôi.

PV: Vậy sao?

Khách: Đúng. Toàn bộ những ghi chép của ông, từ lúc tàu rời cảng Hải Phòng, đều hướng về điều đó. Ông quan sát, ông đối chiếu và ông tự rút ra bài học cho mình.

PV: Một cách sâu sắc?

Khách: Vào những năm ấy, suy nghĩ như thế rõ ràng là sâu sắc. Nhưng đánh giá nó là tùy mỗi người. Điều tôi thích ở Phạm Quỳnh là thái độ của ông. Một thái độ học giả hoàn toàn.

PV: Suốt ngày, Phạm Quỳnh chui vào thư viện hay sao?

Khách: Không chỉ thư viện thôi đâu. Ông lắng nghe người ta diễn thuyết, ông dạo quanh các bảo tàng, ông tới nhà hát.

PV:A, những thứ đó thì tôi cũng đến

Khách: Nhà báo đến là do được…người ta hướng dẫn, hoặc đến để cho oai, để chụp hình về treo tủ kính. Còn Phạm Quỳnh thì đến vì tự thân. Ý thức học hỏi của ông rất cao

PV: Chỉ học hỏi thôi à?

Khách: Phạm Quỳnh còn phân tích nữa. Ví dụ ở trang 321 ông viết: “Nghĩ trong các vấn đề thiết yếu của người mình không có gì bằng vấn đề giáo dục…Nước Việt Nam là một nước cổ, vốn đã có một nền văn hóa cũ, nhưng cái văn hóa cũ ấy ngày nay không thích hợp với thời thế nữa, cần phải có văn hóa mới thời nay thì mới có thể sinh tồn được trong thế giới bây giờ…Nhưng ngặt thay, dân Việt Nam không phải là một tờ giấy trắng muốn vẽ gì cũng được, tức là một tập giấy đã có sẵn chữ từ mấy đời đến bây giờ rồi. Nếu bây giờ viết đè lên một chữ mới lên trên, thì e thành giấy lộn mất…”

PV: Nghĩa là Phạm Quỳnh không phải loại trí thức “thuộc địa” lắm!

Khách: Không! Nhưng đó không phải vấn đề của bài này. Cái tôi muốn nhấn mạnh là thái độ du lịch của ông.

PV: Thái độ du lịch à? Chữ dùng lạ đấy.

Khách: Lạ ư. Nhưng tôi không tìm ra chữ khác. Thái độ của Phạm Quỳnh rõ ràng là của nhà nghiên cứu. Nó đầy suy ngẫm, đầy liên tưởng và cũng nhiều khi mỉm cười phê phán.

PV: Chà, giá như ngoài mỉm cười, ông ấy có chút mỉa mai…

Khách: Đừng đòi hỏi nhiều quá. Sự mỉa mai chỉ đến sau này…

Tóm lại Pháp du hành trình nhật ký là một cuốn sách đáng đọc, không chỉ dành cho người sắp định đi đâu.

LTLH

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

%d bloggers like this: