Pham Ton’s Blog

Tháng Sáu 26, 2010

Góp phần soi rọi người của một thời- Lê Việt

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 4:27 sáng

Blog PhamTon, tuần 1 tháng 7 năm 2010.

GÓP PHẦN SOI RỌI NGƯỜI CỦA MỘT THỜI

Lê Việt

Lời dẫn của Phạm Tôn: Đây là bài của bạn Lê Việt đăng trên trang 15 Thế Giới Sách báo Tiền Phong Cuối Tuần (Cơ quan Trung ương của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh) số 25 (25-30/6/2010). Chúng tôi thu lại trên www.tienphong.vn để mời các bạn cùng đọc.

—o0o—

TP – Soi rọi lại những nhân vật từng để lại dấu ấn về một mặt nào đó trong quá trình lịch sử là một việc đã, đang và sẽ được làm. Sách “Phạm Quỳnh, con người và thời gian” là một cố gắng trong hướng đó.

Có thể nói Phạm Quỳnh – nguyên chủ bút tạp chí Nam Phong (có tài liệu cho rằng do trùm mật thám Pháp Marty bảo trợ), nguyên Ngự tiền Văn phòng, nguyên Thượng thư Bộ Học rồi Bộ Lại triều đình Bảo Đại là người của một thời. Với cương vị là chủ bút tạp chí Nam Phong, những hoạt động sôi nổi của ông trên lĩnh vực báo chí và truyền bá, phổ biến, phát triển, làm phong phú thêm cho ngôn ngữ, văn hóa Việt Nam, chuyển tải, giới thiệu trên văn đàn văn hóa Đông – Tây cùng vai trò Tổng thư ký Hội Khai trí tiến đức khiến ông là nhân vật khá nổi bật ở Việt Nam những năm 20 thế kỷ trước. Mặt khác, tư tưởng Pháp – Việt đề huề, chủ trương hướng tới độc lập nhưng cùng chung sống với Pháp (mà có người đánh giá là một kiểu yêu nước không đi tới đâu) khiến cho tới nay vẫn còn nhiều người cho rằng ông thân Pháp, thậm chí phục vụ cho chính sách thực dân của Pháp.

Nhìn chung, cho tới nay, Phạm Quỳnh là một nhân vật còn ít được nói đến và thông tin về ông khá nhiều góc độ, nhiều mâu thuẫn. Trong bối cảnh đó, tác giả Khúc Hà Linh và Nhà xuất bản Thanh niên cho ra mắt cuốn sách “Phạm Quỳnh – Con người và thời gian” (*) là một cố gắng soi rọi lại một nhân vật, và ít nhiều, một giai đoạn lịch sử, hoặc chí ít là một số biến cố của nó. Tác giả đã đi ngược sâu về lịch sử làng cổ Hoa Đường ở huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương nơi trong làng trước sau có đến 12 vị đỗ tiến sĩ (8 văn, 4 võ)trong lịch sử khoa bảng phong kiến để làm rõ khả năng thiên bẩm và cội rễ văn hóa khiến cho cậu bé Phạm Quỳnh nhà nghèo, mồ côi cả cha lẫn mẹ có thể đỗ đầu trường Thông ngôn, đi làm ở Viện Viễn Đông Bác Cổ khi mới 16 tuổi, trở thành chủ bút uyên bác của tạp chí Nam Phong nổi tiếng khi mới 25 tuổi, đi tiên phong trong việc quảng bá chữ Quốc ngữ, dùng tiếng Việt thay chữ Nho, chữ Pháp để viết lý luận, nghiên cứu…

“Phạm Quỳnh, con người và thời gian” chưa phải là một cuốn nghiên cứu mà như lời tác giả “chỉ chắp nối các sự kiện của cuộc đời ông, giới thiệu về mảnh đất quê hương, gia đình, dòng họ” để bạn đọc hiểu việc hình thành tính cách, con người Phạm Quỳnh. Tuy vậy, cuốn sách mỏng (chưa đầy 200 trang) này cho chúng ta thấy đôi chút mặt bị che khuất lâu nay của con người Phạm Quỳnh với tư cách là một nhân vật hoạt động chính trị, xã hội và văn hóa. Chẳng hạn, ngoài phát ngôn nổi tiếng “Truyện Kiều còn, tiếng ta còn, tiếng ta còn, nước ta còn”, ông còn có nhiều câu viết, câu nói đặc biệt khác thể hiện rõ tư tưởng của ông. Như: “Dân tộc Việt Nam không thể là một thứ giấy trắng. Chúng tôi là một quyển sách dầy đầy chữ viết bằng thứ mực không phai từ mấy mưới thế kỷ nay. Quyển sách ấy có thể đóng theo kiểu mới, cho phù hợp với thời trang, nhưng không thể mang một thứ chữ ngoài in lên dòng chữ cũ. Vấn đề là làm thế nào để tiếp nhận học thuật cao thượng mà không bị mất giống, không còn quốc tính, biến thành một dân tộc vô hồn”. (Phát biểu trước Ban luận lý chính trị Viện Hàn lâm Pháp, năm 1922).

Hay như: “Nước Nam ta mấy mươi thế kỷ theo học nước Tàu, chỉ mới là một học trò khá, chưa hề dám thoát cửa thày mà lập môn hộ riêng… Anh hùng ta có, liệt nữ ta có, danh sĩ cao tăng ta cũng có, nhưng mà trong cõi học nước ta, cổ kim chưa có người nào sáng khởi, phát minh ra những tư tưởng mới, thiết lập ra những học thuyết mới, đủ có cái “vẻ” một “nhà” như bách gia chư tử bên Tàu xưa… Ta học của Tàu mà chỉ học thuần một phương diện cử nghiệp, là cái học thô thiển, không có giá trị về nghĩa lý tinh thần cả. Mài miệt về một đường đó trong mấy mươi đời, thành ra cái óc tê liệt đi mà không sản xuất ra được tư tưởng gì mới lạ. Nói như thế không phải bội bạc với tổ tiên (…). Ta vẫn có nước, nước ta vẫn có tiếng là ham học, nhưng cả nước ta ví như một cái trường học lớn, cả năm thầy trò chỉ cùng nhau ôn lại mấy quyển giáo khoa cũ, hết năm này lại đến năm khác, già đời mà vẫn không khỏi cái tư cách làm trò”.

Cuốn sách cũng chứa nhiều sự kiện, sự việc lịch sử, chẳng hạn việc Phạm Quỳnh từng gặp và ăn cơm với Nguyễn Ái Quốc ở Paris (ghi rõ trong cuốn nhật ký còn giữ được của ông), đánh giá chừng mực của Bác Hồ về ông hay như chuyện cái chết của ông do một tập hợp hoàn cảnh ngẫu nhiên, hoàn toàn khác với một số đồn đại bấy nay…

Chắc chắn phải có những nghiên cứu nghiêm túc, công phu để đánh giá chính xác về con người và những gì Phạm Quỳnh đã làm. Cuốn sách “Phạm Quỳnh, con người và thời gian” chỉ là một bước đi trong quá trình đó.

L.V.

(*) “Phạm Quỳnh, con người và thời gian”, NXB Thanh Niên, tháng 6/2010.

Ngày 12-6-2010 vừa qua, Đài Phát thanh Truyền hình và Hội Nhà báo Hải Dương đồng tổ chức cuộc toạ đàm “Học giả Phạm Quỳnh và Báo Nam Phong” với sự tham dự của các giáo sư: Văn Tạo – nguyên Viện trưởng Viện Sử học, Huệ Chi – nguyên chủ tịch Hội đồng Khoa học của Viện Văn học; Nguyễn Đình Chú; tiến sĩ sử học Nguyễn Văn Khoan vv… Với 15 lượt phát biểu ý kiến, đã toát lên: Phạm Quỳnh và Nam Phong đã có đóng góp rất đáng kể trong việc chuyển tải văn hoá phương Tây vào Việt Nam và tiếp thu những giá trị văn hoá để hội nhập làm cho ngôn ngữ nước nhà càng phong phú và không làm mất đi vẻ đẹp của tiếng Việt; Phạm Quỳnh yêu nước trong điều kiện của ông, bằng cách suy nghĩ của ông. Ông muốn tài bồi một nền quốc văn quốc học theo phương pháp lấy cái tốt đẹp của phương Tây, để bổ sung với cái tốt đẹp của phương Đông, cụ thể là Việt Nam.

Khúc Hà Linh

Advertisements

%(count) bình luận »

  1. Lắng đọng
    Dũ Lan Lê Anh Dũng
    Má tôi đau. Suốt một tháng lần lượt nằm chữa trị ở ba bệnh viện. Cuối cùng thì vượt qua được cơn tai biến nhồi máu não và đã trở về nhà an dưỡng. Bây giờ vẫn chưa thể rời giường, vẫn phải theo dõi, chăm sóc kỹ và kết hợp vật lý trị liệu hàng ngày. Nhưng vậy là phước lành lắm rồi, là mừng lắm rồi.
    Những ngày còn ở trong bệnh viện 115 chăm sóc má, tôi bất ngờ nhận được sách biếu qua đường bưu điện. Không khỏi cảm thấy có lỗi vì hơn một năm qua chẳng liên lạc với người gởi sách. Bèn “a lô” một cái. Ông vui vẻ trả lời, câu chuyện giòn giã khiến tôi nhẹ lòng. Ông khoe đã thoát được căn bệnh hiểm nghèo, bây giờ sức khỏe ổn định và ông đang tận dụng thời gian vàng ngọc còn có được để tập trung làm nốt những việc mà ông cho là phải đạo, như tham gia làm từ thiện và hàng tuần nuôi dưỡng trang blog cá nhân để truyền tải những thông tin đúng đắn về ông ngoại, một nhân vật lịch sử. Nghe chuyện tôi mừng.
    Phạm Quỳnh – con người và thời gian (Nxb Thanh Niên). Tôi đọc đứt quãng trong những tối thao thức nằm ghế bố cạnh giường má trong bệnh viện 115. Dẫu không thể đọc một mạch nhưng vẫn hân thưởng được thuật kể chuyện duyên dáng, lôi cuốn của Khúc Hà Linh. Số phận một con người tài hoa, ẩn tình một nhà văn hóa mệnh bạc vốn chịu nhiều búa rìu thị phi suốt một thời gian dài nay được nhà văn đất Hải Dương lần lượt dàn trải trong khoảng 180 trang sách. Tấm lòng người viết đượm trong từng con chữ chiêu tuyết cho Phạm tiền bối, cũng quê xứ Hải Dương. Thời gian đã công bằng với một nhân vật lịch sử. Nghĩ thật đáng mừng.
    Gấp quyển sách lại, tôi không khỏi nhớ nghĩ đến một số nhân vật lịch sử khác. Trong khoảng mười mấy năm qua, các vị cũng đã được trả lại tuổi tên. Thời gian quả thật rất mầu nhiệm. Đây là niềm tin mà mười lăm năm trước, trên bìa lưng một cuốn sử tôn giáo, tôi từng bày tỏ: “Có những vấn đề lịch sử phải kiên nhẫn đợi đến khi dòng thời gian trôi qua rồi, đợi đến khi con người lịch sử đã về với cõi vĩnh hằng, đợi đến khi mọi cặn cáu của dư luận, thành kiến và kỳ thị đã lắng đọng vào dĩ vãng, nằm im dưới đáy nước trong trẻo của chân lý bất biến, lúc bấy giờ con người mới có thể vô tư nhìn lại lịch sử và hiểu được phần nào tâm tư cùng can tràng những người thiên cổ.”
    Bây giờ tôi vẫn vững tin như vậy.
    Phú Nhuận, 22-6-2010

    Tuần báo Công giáo và Dân tộc, số 1763, ngày 25-6-2010

    Bình luận bởi Huệ Khải — Tháng Bảy 2, 2010 @ 9:12 sáng | Phản hồi


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

%d bloggers like this: