Pham Ton’s Blog

Tháng Tám 20, 2010

Ngô Bảo Châu, giáo sư trẻ nhất nước ta

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 12:41 sáng

Blog PhamTon, tuần 4 tháng 8 năm 2010.

Ngô Bảo Châu, giáo sư trẻ nhất nước ta

Hàm Châu

Lời dẫn của Phạm Tôn: Báo Nhân Dân số ra ngày 20/8/2010 đã đăng trên trang nhất với dòng tít màu xanh tin Giáo sư Ngô Bảo Châu được trao giải thưởng cao nhất của toán học thế giới , dưới đó là bức ảnh Tổng thống Ấn Độ P.Pa-Tin trao huy chương Fields cho giáo sư Ngô Bảo Châu. Báo cũng đăng lời chúc mừng Giáo sư Ngô Bảo Châu của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng gửi ngày 19/8 ngay sau khi biết tin này. Chúng tôi xin trích đăng bản tin trên như sau:

“Hôm qua, 19-8, đúng vào ngày kỷ niệm 65 năm Cách mạng Tháng Tám, diễn ra một sự kiện quan trọng trong lịch sử khoa học Việt Nam: Tổng thống Ấn Ðộ P.Pa-tin đã trao Giải thưởng Fields cho GS Ngô Bảo Châu tại Hội nghị toán học Quốc tế 2010 (IMC 2010) tổ chức ở Trung tâm Hội nghị quốc tế Hai-đơ-ra-bát bang An-đa Pra-đét (Ấn Ðộ).

Ðây là giải thưởng dành cho những nhà toán học đạt thành tựu kiệt xuất nhất trên thế giới, và được xem là tương đương Giải thưởng Nô-ben trong các ngành khoa học khác. Khác với Giải thưởng Nô-ben (được trao hằng năm), Giải thưởng Fields chỉ được trao bốn năm một lần, và được công bố trong ngày đầu tiên của Ðại hội Toán học quốc tế. Mỗi kỳ đại hội cũng chỉ được phép trao không quá bốn giải thưởng.

Giải thưởng Fields năm nay được trao cho bốn nhà toán học: Ngô Bảo Châu (Việt Nam); E. Lin-đen-xtrốt (I-xra-en); S.Xmi-rơ-nốp (Nga); C.Vi-la-ni (Pháp).

(…)

Cũng giống như những tài năng khác trong khoa học, trong thành công của Ngô Bảo Châu có sự hội tụ đầy đủ của những yếu tố: tài năng kiệt xuất bẩm sinh; lòng say mê khoa học và ý chí kiên cường; sự tự tin mạnh mẽ rằng mình thuộc vào số những con người có thể giải quyết những vấn đề khó nhất của khoa học và vì thế dám dấn thân vào nơi gai góc nhất; và do được đào tạo rất cơ bản và được làm việc trong những môi trường tốt nhất. Thiếu đi một trong những yếu tố nói trên, có lẽ không thể nào xuất hiện được một Ngô Bảo Châu của ngày hôm nay.

(…) Từ nhiều năm nay, Ngô Bảo Châu thường xuyên về nước giảng bài, trao đổi nghiên cứu, giúp đỡ đào tạo các bạn trẻ yêu toán. Chắc chắn rằng trong tương lai, anh sẽ có những đóng góp lớn hơn cho khoa học Việt Nam.” (Gs. TSKH Hà Huy Khoái)

Trước đó, báo Tuổi Trẻ, số ra ngày 9/8/2010 đưa tin Mời Giáo sư Ngô Bảo Châu về Việt Nam làm việc, toàn văn như sau:

“Chiều 8-8, Phó Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Hội đồng chức danh giáo sư nhà nước, giáo sư Nguyễn Thiện Nhân đã đến tận nhà thăm gia đình giáo sư Ngô Bảo Châu – nhà toán học trẻ đầy triển vọng.

Giáo sư Ngô Bảo Châu là người có uy tín trong giới toán học thế giới, người góp phần làm rạng danh tên tuổi đất nước Việt Nam trên trường quốc tế.

Sau một chặng đường dài đi bộ vào ngôi nhà nằm khá sâu trong con ngõ nhỏ trên phố Đào Tấn, trong không khí ấm cúng và cởi mở, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã ân cần thăm nơi sinh sống và làm việc của giáo sư Ngô Bảo Châu và các thành viên trong gia đình.

Phó Thủ tướng khẳng định: Đảng, Nhà nước Việt Nam luôn trân trọng các tài năng khoa học, các trí thức người Việt đang học tập và làm việc tại nước ngoài như giáo sư Ngô Bảo Châu. Thay mặt Chính phủ và Hội đồng chức danh giáo sư nhà nước, Phó Thủ tướng đã mời giáo sư Ngô Bảo Châu trở về và tham gia Chương trình đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về toán học giai đoạn 2010-2020 và tầm nhìn 2030 sắp được Chính phủ ban hành.

Chính phủ Việt Nam sẵn sàng tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất về sinh hoạt cũng như phương tiện, môi trường làm việc, vị trí công tác để các tài năng toán học như giáo sư Ngô Bảo Châu được phát huy, góp phần thúc đẩy, đưa Việt Nam theo kịp các tiến bộ khoa học hiện đại nhất trên thế giới.

Các thành viên trong gia đình và cá nhân giáo sư Ngô Bảo Châu đã bày tỏ xúc động trước sự quan tâm, trân trọng và tình cảm thân thiết của của Chính phủ Việt Nam và cá nhân Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đối với giới khoa học và kiều bào.

Cả 3 thành viên trong gia đình khoa học này đều cam kết dù ở đâu cũng luôn nhớ và tự hào vì là người Việt Nam, sẵn sàng đóng góp cho công cuộc xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng giàu mạnh.

Giáo sư Ngô Bảo Châu sinh năm 1972 tại Hà Nội, đã là giáo sư Toán tại Đại học Paris XI và làm việc tại Viện nghiên cứu Princeton, New Jersey, Mỹ. Từ 1-9-2010, Ngô Bảo Châu sẽ làm giáo sư tại khoa Toán trường đại học Chicago, Hoa Kỳ.”

Tiếp sau đó, ngày 12/8/2010, trên trang nhất báo Sài Gòn Giải Phóng lại đưa tin Trao bằng Tiến sĩ danh dự cho Giáo sư Ngô Bảo Châu, toàn văn như sau:

“Hôm qua 11-8, Trường ĐHQG Hà Nội đã trao bằng tiến sĩ danh dự cho GS Ngô Bảo Châu nhân dịp GS về thăm trường.

Tại buổi gặp mặt với GS Ngô Bảo Châu tại Trường ĐHQG Hà Nội, nơi anh từng là học sinh chuyên toán, GS-TS Mai Trọng Nhuận, Giám đốc ĐHQG Hà Nội bày tỏ mong muốn được mời GS Ngô Bảo Châu tham gia ban cố vấn chiến lược của ĐHQG Hà Nội. Lãnh đạo ĐHQG Hà Nội cũng đề nghị GS Ngô Bảo Châu, với tư cách là GS của ĐH Chicago, làm đầu mối đặt quan hệ hợp tác giữa ĐHQG Hà Nội với ĐH Chicago.

Hiện GS Ngô Bảo Châu được xem là ứng viên sáng giá cho giải Fields 2010 (được xem như giải Nobel toán học), sẽ được công bố trong phiên khai mạc Đại hội toán học quốc tế (ICM) lần thứ 26 tại Hyderabad, Ấn Độ ngày 19-8 tới đây.

GS Ngô Bảo Châu cho hay, nếu vinh dự được nhận giải thưởng Fields, sẽ dành toàn bộ số tiền thưởng cho các học sinh nghèo Việt Nam.” (Lâm Nguyên)

Ngày 19/8/2010, báo Sài Gòn Giải Phóng còn cho biết:

“Mới đây, khi GS Ngô Bảo Châu về nước (trước khi qua Ấn Độ tham dự Đại hội Toán học thế giới), nhân dịp đến thăm nhà GS Ngô Bảo Châu, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân mong muốn GS Ngô Bảo Châu sẽ đảm đương vai trò đầu đàn của Chương trình trọng điểm quốc gia phát triên toán học giai đoạn 2010-2020, trong đó cụ thể là Viện Nghiên cứu cấp cao về toán.

Ngày 17/8, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình trọng điểm quốc gia phát triển toán học giai đoạn 2010-2020 với tổng kinh phí đầu tư 651 tỷ đồng. Mục tiêu của chương trình là phát triển nền toán học Việt Nam mạnh mẽ về mọi mặt. Một trong các giải pháp đầu tiên để thực hiện mục tiêu đó là xây dựng Viện Nghiên cứu cấp cao về toán.” (bài GS Ngô Bảo Châu và 2 kỹ năng sống của Trần Lưu  và Phan Thảo)

Nhân dịp mừng GS Ngô Bảo Châu vừa nhận giải thưởng Fields đúng hôm 19/8/2010, kỷ niệm 65 năm Cách Mạng Tháng 8, chúng tôi trích đăng bài Ngô Bảo Châu, “bom tấn” và “trống đồng” trong toán học, với những tư liệu chính xác và riêng về Ngô Bảo Châu của tác giả Hàm Châu, người vốn thân thiết và am hiểu nhà toán học nổi tiếng này. Đầu đề bài trích này là của chúng tôi.

***

Ngô Bảo Châu sinh năm 1972, năm Tổng thống Mỹ Richard Nixon ra lệnh cho máy bay chiến lược B-52 ném bom trải thảm Hà Nội, khi cha anh tòng quân, chuẩn bị lên đường vào tuyến lửa Quảng Trị.

Anh là con một, lớn lên trong gia đình trí thức: cha là Giáo sư, Tiến sĩ khoa học cơ học Ngô Huy Cẩn, làm việc tại Viện Cơ học (thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam); mẹ là Phó Giáo sư, Tiến sĩ dược học Trần Lưu Vân Hiền, công tác tại Bệnh viện Y học cổ truyền trung ương. Có thể nói, “nghề gia truyền” của gia đình anh là “nghề khoa học”.

“Hữu thư chân phú quý” (có sách mới thật là giàu sang), của cải dồi dào trong gia đình anh không phải là “tờ xanh, cây vàng”, mà là sách vở, là lòng khát khao hiểu biết được “di truyền” qua nhiều thế hệ. Tổ tiên anh thuộc dòng họ “thi thư”, có người từng giữ chức Đông các Đại học sĩ chuyên giảng “sách thánh hiền” cho Thái tử triều Nguyễn.

Ngay từ những năm trung học cơ sở, Bảo Châu đã được học tại các lớp chuyên toán của thành phố Hà Nội đặt tại Trường Trưng Vương. Thầy Tôn Thất Thân*, thầy giáo toán cho Châu, là người dạy giỏi nổi tiếng ở Thủ đô, cháu ngoại nhà học giả Phạm Quỳnh (Chủ bút tạp chí Nam Phong hồi đầu thế kỷ 20). Cô giáo dạy văn là cô Trịnh Bích Ba, con gái yêu của nhà học giả Trịnh Đình Rư, cử nhân Nho học, đã để ấn tượng sâu đậm trong lòng Châu ngay từ lứa tuổi thiếu niên giàu cảm xúc.

(…)

Lão Tử, nhà tư tưởng lỗi lạc của phương Đông cổ đại, đã viết: “Thiên lý chi hành thuỷ ư túc hạ” (Chuyến đi nghìn dặm là do bước chân đầu tiên). Ngô Bảo Châu đặt những bước chân đầu tiên vững chắc, đúng hướng, không “xa chính đạo, sẩy chân, lạc lối”.

Do được đào tạo trong “trường chuyên, lớp chọn” với chất lượng cao, cho nên mùa hè năm 1988, khi mới 16 tuổi, đang học lớp 11, Châu đã lọt vào đội tuyển học sinh giỏi toán nước ta đi thi Olympic Toán quốc tế (International Mathematical Olympiad/ IMO) tại Canberra, thủ đô Australia. Là một trong mấy thí sinh ít tuổi nhất kỳ thi, thế mà Châu vươn tới đỉnh cao nhất: giành huy chương vàng với số điểm tuyệt đối 42/42. Châu quả có năng khiếu toán vượt trội.

Mùa hè năm sau, 1989, Châu lại lọt vào đội tuyển quốc gia đi dự IMO tại Braunschweig (Brunswick trong tiếng Anh). Và, một lần nữa, Châu giành huy chương vàng.

Trở về Hà Nội, Châu vinh dự được bác Đỗ Mười, lúc đó giữ chức Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, mời lên Phủ Chủ tịch hỏi chuyện.

Học xong trung học, (…) Được Giáo sư Nguyễn Văn Đạo giới thiệu, Giáo sư Paul Germain, Tổng Thư ký Viện Hàn lâm Khoa học Pháp, liền đề nghị Chính phủ nước này đặc cách cấp học bổng cho Châu vào Đại học Paris 6.

Đối với một sinh viên Pháp hay Việt Nam vào loại giỏi, được vào Đại học Paris 6 là mãn nguyện lắm rồi. Nhưng Châu thì không! Anh luôn vươn tới đỉnh cao. Hai năm sau, anh thi vào hệ sau đại học của École Normale Supérieure de Paris, đại học danh tiếng nhất nước Pháp mà ta quen dịch là Đại học Sư phạm Paris, nơi từng đào tạo nhiều nhà bác học Pháp lừng danh, và cũng là nơi mà một số người Việt Nam ưu tú thế hệ trước như Hoàng Xuân Hãn, Lê Văn Thiêm, Trần Đức Thảo, Trần Thanh Vân… đã từng theo học.

(…)

Anh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ năm 25 tuổi, rồi luận án Habilitation (tương đương tiến sĩ khoa học) năm 31 tuổi.

(…) Đầu năm 2004, khi chưa đầy 32 tuổi, anh được hai trường đại học lớn ở Paris (Paris 6 và Paris 11) mời làm giáo sư. Anh nhận lời Đại học Paris 11 vì muốn sống gần ba người đồng nghiệp có nhiều “duyên nợ”: Gérard Laumon, Laurent Lafforgue và Ngô Đắc Tuấn. G. Laumon là người thầy đã hướng dẫn L. Lafforgue và Ngô Bảo Châu viết luận án tiến sĩ.

H.C.


* Hiện nay là phó giáo sư, tiến sĩ, nhà giáo nhân dân, công tác tại Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (PT chú)

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

%d bloggers like this: