Pham Ton’s Blog

Tháng Mười 13, 2011

Bốn bài diễn văn của Phạm Quỳnh ở Paris (Pháp) năm 1922

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 1:45 chiều

Blog PhamTon năm thứ hai, tuần 4 tháng 10 năm 2011.

 

BỐN BÀI DIỄN VĂN CỦA PHẠM QUỲNH Ở PARIS (PHÁP) NĂM 1922

 

Thụy Khuê

Lời dẫn của Phạm Tôn: Dưới đây là phần trích trong bài Phạm Quỳnh và vụ án Nam Phong của nhà nghiên cứu Thụy Khuê (định cư ở Pháp) phát trên Đài RFI ngày 31/5/2011. Đầu đề là của chúng tôi.

*

*       *

Hoạt động thứ nhì (Hoạt động thứ nhất là gặp gỡ các nhà ái quốc tại Pháp năm 1922 – PT chú) trong thời kỳ Phạm Quỳnh ở Pháp là tranh đấu cho một đường lối giáo dục phù hợp với dân tộc Việt Nam, thể hiện trong bốn bài diễn thuyết tại các trường lớn (là bài Sự tiến hóa của tiếng An Nam ở Trường sinh ngữ Đông Phương, bài Thơ nước Nam ở Hội Ái Hữu Đông Phương, bài Một vấn đề giáo dục cho giống nòi chúng tôi ở Viện Hàn Lâm Pháp và bài Sự tiến hóa về đường tinh thần của người Việt Nam từ khi nước Pháp đặt bảo hộ ở trường Thuộc địa – PT chú). Những bài này được đăng báo ở Pháp, rồi trên Nam Phong, song ngữ và in lại trong cuốn Nouveaux Essais franco-annamites (Những bài tiểu luận Pháp – Việt mới) (NXB Bùi Huy Tín, Huế, 1938). Đây là những bài tham luận quan trọng ít ai biết, lại phải đọc nguyên văn tiếng Pháp, vì bản dịch dù của tác giả, nhưng với thứ tiếng Việt đầu thế kỷ: La France dịch là Đại Pháp, Messieurs  là Thưa các ngài, đã làm mất tinh thần dân chủ trong sự khẳng khái đòi chính quyền Pháp thực thi một nền giáo dục đúng đăng ở Việt Nam

Trước sinh viên và trí thức Pháp, Phạm Quỳnh dùng lối thuyết khách: ông trình bày và phân tích tiến trình lịch sử và văn hóa Việt Nam từ thời thượng cổ, để thuyết phục Pháp không thể “giáo hóa” dân Việt như một dân tộc dã man, tức là bỏ hẳn tiếng Việt, chỉ dạy tiếng Pháp, biến người Việt thành người Pháp (…)

Bốn bài diễn văn của Phạm Quỳnh năm 1922 tại Paris đã có tác dụng.

Phạm Thế Ngũ viết: “Đến năm 1924, vì nhiều nguyên nhân chính trị, và cũng vì chiến dịch vận động của Phạm Quỳnh, người Pháp lần đầu ở Bắc và Trung, lập ra một bậc Ấu học ở Việt Nam trong ba năm hoàn toàn học bằng tiếng Việt để thi lấy bằng Sơ học yếu lược.(…) Phạm Quỳnh coi đó là một thắng lợi trong công cuộc vận động giáo dục, thực hành chủ nghiã quốc gia về đường văn hoá. Cũng như một thắng lợi khác nữa của ông là việc mở một khoa “Ngôn ngữ và văn chương Hán -Việt” ở trường Cao đẳng mà ông đã được cử phụ trách giảng dậy, một thứ mầm mống của Đại học văn khoa sau này” (Phạm Thế Ngũ, Việt Nam Văn Học Sử Giản Ước Tân Biên, quyển 3, trang 150).

Công trình văn học, triết học, ngữ học, dịch thuật của Phạm Quỳnh đã xác định địa vị của ông, không ai có thể chối cãi được. Hầu hết trước tác của Phạm Quỳnh nằm trong Nam Phong, hiện nay, trọn bộ 210 số, đã được Viện Việt Học ở California đưa vào DVD. Di sản văn hoá đồ sộ của Nguyễn Văn Vĩnh và Phạm Quỳnh, hai nhà văn hoá (…) hiện vẫn còn ngủ yên chưa được lựa chọn, soạn thảo, chú thích theo tiếng Việt hiện thời và in lại một cách hệ thống để dùng làm sách giáo khoa. Phần Thượng Chi văn tập, đã in lại, không có gì đáng kể. Chỉ riêng về triết học và dịch sách Pháp, công trình của Phạm Quỳnh Nguyễn Văn Vĩnh, cũng đã đầy đủ cho học sinh và sinh viên sử dụng, thay vì dùng những bản dịch của những “dịch giả” mới học tiếng Pháp dăm năm, chưa đủ trình độ và kiến thức để hiểu nguyên bản, nói gì đến dịch đúng (…)

(…) Ngoài trước tác, Phạm Quỳnh cùng với Nguyễn Văn Vĩnh, Bùi Kỷ, Trần Trọng Kim, Nguyễn Hữu Tiến,… còn soạn thảo Việt Nam tự điển (của hội Khai Trí Tiến Đức). Việt Nam tự điển ra đời năm 1931 -tiếp nối và bổ sung cho Đại Nam Quấc Âm tự vị, của Paulus Của- với những danh từ Hán Việt mới về khoa học, triết học, ngữ học, luận lý, trừu tượng… mà các nhà Nho và Tây học đã dịch từ chữ Hán qua Tân thư, đánh dấu giai đoạn phát triển quốc ngữ Nguyễn Văn Vĩnh-Phạm Quỳnh tiếp nối giai đoạn Trương Vĩnh Ký-Huỳnh Tịnh Của.

T.K.

 

 

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

%d bloggers like this: