Pham Ton’s Blog

Tháng Một 18, 2012

“Ông tổ báo Tết”: Phạm Quỳnh

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 10:45 chiều

Blog PhamTon năm thứ ba, tuần 4 tháng 1 năm 2012.

 

“ÔNG TỔ BÁO TẾT” : PHẠM QUỲNH

Thủy Trường

Giới báo chí cũng như nhân dân ta có thêm một “truyền thống” tốt đẹp là hằng năm, đón xuân mới, có một món ăn tinh thần là báo Tết. Những thập kỷ gần đây nhà báo còn “chiêu đãi” nào báo Xuân, báo Tết Dương lịch, báo Tết âm lịch. Vì rằng Tết ngày nay “thịt mỡ, dưa hành” cũng đã “chán” rồi! Còn “câu đối đỏ” đã phải nhường chỗ cho tờ thư pháp to đắt tiền ca ngợi ông chủ… “Nêu cao” không nỡ cắm – vì rừng, rừng đầu nguồn, rừng sinh thái, rừng nứa, rừng tre… đều đã bị tàn sát. Nỡ lòng nào lại chặt thêm ngọn! “Pháo” đã cấm. Không nổ. Trừ pháo nhập lậu của Tàu. Với bánh chưng xanh, gần hết “cảnh gói bánh canh nồi”. Và cũng chẳng cần Tết đến mới có! Ngày nào mà chẳng mua được, các loại năm sáu ngàn, hai mươi, ba mươi ngàn, chín mươi, một trăm ngàn một chiếc. Chỉ cần “cảnh giác” không khéo mua phải bánh “nhân khoai tây nhuộm màu độc hại (như cốm làng Vòng)” thay cho đỗ xanh…

Cho nên các báo Tết là đúng khẩu vị ngày Tết! Thực ra, cái món ăn “cao cấp” này không phải nhà nào cũng có mà ăn! Cho nên có “buổi tiệc đứng” ăn chung, xem chung ở các Hội triển lãm báo Xuân.

Nhìn đồng bào, thanh niên, em nhỏ, các cụ cựu “chán” (chiến) binh giương mục kỉnh (kính) đọc lướt hơn 200 tờ báo, trăm hoa khoe màu, ai cũng cảm động.

Ăn quả nhớ người trồng cây, lòng ưu tư khen mãi cái ông nào nghĩ ra cái báo Xuân!

Một thế hệ, hai, ba thế hệ… đã không có điều kiện trở về cội nguồn số báo Tết đầu tiên trong làng báo Việt Nam. Nay đã rõ. Nam Phong tạp chí ra số đầu tiên vào tháng 7 năm 1917. Thế mà 6 tháng sau Nam Phong đã ra được số Tết Mậu Ngọ – năm con ngựa – khai sinh ra một “con đường” mới cho báo chí nước nhà; cho đến nay, Ngựa vẫn đang còn phi nước đại… để 6 xuân nữa sẽ dự kỷ niệm 100 năm Báo Tết!

Số báo Tết 1918 của Nam Phong có 58 trang ruột. Trừ một bài “cúng tế” Hoàng thượng và quan Toàn quyền (xin lưu ý “Hoàng thượng trước toàn quyền) còn lại đều là báo Tết, báo Xuân, năm mới…

Lời “giáo đầu ra số Tết này, Chủ nhiệm kiêm chủ bút ký tên Phạm Quỳnh: “xin hiến bạn đọc một mâm đồ ngọt, gọi là cái quà ăn chơi trong vài ngày Tết: mứt bách quả, bánh ngũ sắc, … toàn là những thức ngon miệng dễ tiêu.”

Thử xem có những “thức ngon miệng” nào? Thưa, có hơn 30 “thức ngon miệng” là thơ và 10 “món” là văn… Không kể những tranh minh họa. Tất cả có chủ đề là Tết, Xuân: Mở đầu có bài của tác giả Lương Điền nhan đề Xuân Tứ, 20 câu, mỗi câu ít nhất cũng có một chữ “Xuân”…

“Ngày Xuân, xuân hãy còn dài

Tiết Xuân dẫu đổi lòng người dám thay?

(Tâm sự của tác giả chăng?)

“Chuốc Xuân một chén đưa cay

Đêm Xuân luống những tỉnh say vì tình”.

Tiếp theo là bài Mừng Xuân cũ lại đến của Thái Bình Trịnh Thu Tâm gồm 6 đoạn, đoạn nào  cũng có Xuân:

“Mong có mưa Xuân khắp cõi trần

Cỏ hoa tươi tốt vẹn mười phân

Dân ta may được văn minh cả

Chẳng những Xuân về, cảnh mới Xuân.”

Tết đến, báo Tết Nam Phong lại nhớ Tú Xương:

“Thiên hạ xác (nghèo xơ xác) rồi còn đốt pháo

Nhân tình trắng thế lại bôi vôi”

“Nằm nghe tiếng trống canh ba

Vừa giấc chiêm bao chợt tỉnh ra

Thiên hạ có khi đang ngủ cả

Việc gì mà thức một mình ta”

Và bài Thơ pháo của Tam Nguyên Yên Đổ, Nguyễn Khuyến:

“Giấy xanh, giấy trắng ở tay người

Bao nả công trình tạch cái thôi

Cao lắm lại càng xơ xác lắm

Cũng mang một tiếng ở trên đời…”

Cùng “họ hàng” thơ còn có các bài phú (Giặc đến nhà đàn bà phải đánh) hát xẩm, hát văn, hành vân, hát cô đầu… Văn có: văn sách, văn dịch (Lý Khuê, truyện Tàu), tiểu thuyết mới (Chén rượu năm mới).

Và không thể báo Tết lại không có câu đối.

Mục Câu đối Tết có nhiều “món”, xin giới thiệu vài món:

–       “Tết nhất gì? Không nêu, không pháo, không bánh trái, giò nem, con cháu ăn chơi coi cũng thú.

Phong lưu nhỉ? Có nghĩa, có nhân, có cương thường hiếu hữu, anh em hòa thuận thế là vui.”

–       “Giữ lấy cương thường cho vẹn tiết. Chăm trong đèn sách mới nên người” (Tạ Quang Huy)

(Xem ra câu đối thứ 2 này “dán” vào thế kỷ XXI này… vẫn còn là “thời sự” chán!)

Một tờ báo – một nâm cỗ – tinh thần, 60 trang mà gần 100 món, mặc dù “Tổng biên tập” Phạm Quỳnh đã khiêm tốn viết “Báo mới 2 tuổi, nghề bánh trái sao bằng chị em”, nhưng công bằng mà nói mâm cỗ báo Xuân 1918 của Nam Phong, đã hay, đã đẹp, mở đầu cho một “truyền thống” báo Tết – đang được lịch sử vinh danh.

T.T.

—–o0o—–

NAM PHONG TẠP CHÍ LÀ TỜ  BÁO RA SỐ XUÂN ĐẦU TIÊN BẰNG QUỐC NGỮ

Phạm Bá

Lời dẫn của Phạm Tôn: Trong mục Chuyện xưa, chuyện nay trên báo Nhân Dân 17/1/2012, mở đầu bài Những tờ báo xuân đầu tiên ở Sài Gòn của Phạm Bá có viết:

 “Trong những tờ báo ra báo xuân chữ quốc ngữ, thì Nam Phong Tạp chí, ra đời năm 1917 tại Hà Nội và kéo dài tới năm 1934, ra được 211 số, là tờ báo ra báo xuân đầu tiên bằng chữ quốc ngữ, số xuân ra Tết năm 1918.

Ở Sài Gòn, tờ báo xuân đầu tiên là tờ Ðông Pháp Thời báo, ra số xuân năm Mậu Thìn – 1928. (…)

Kể đến các báo ra số xuân trong nước cũng lấy chủ đề xuân làm nổi bật trong cảnh còn lệ thuộc thực dân Pháp ở ba kỳ. Các tờ Thần Chung Xuân Canh Ngọ 1930, Phụ Nữ Tân Văn Xuân Canh Ngọ 1930, Công Luận Xuân Tân Mùi 1931, Trung Lập, Xuân Ất Hợi 1935, Ðuốc Nhà Nam Xuân Ất Hợi 1935…”

P.B.

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d bloggers like this: