Pham Ton’s Blog

Tháng Tư 26, 2013

Người đồng hành cùng lịch sử

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 12:56 sáng

Blog PhamTon năm thứ năm, tuần 1 tháng 5 năm 2013.

NGƯỜI ĐỒNG HÀNH CÙNG LỊCH SỬ

(Bài đăng trong mục Tác phẩm và Dư luận, trang 5 báo Lao Động Cuối Tuần số 22 từ 8-10.6.2012)

Nguyễn Thụy Kha

Việc nhạc sĩ Phạm Tuyên được vinh danh trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học – nghệ thuật cùng nhạc sĩ Văn Chung là tin vui chung cho giới nhạc sĩ Việt Nam. Với hơn 60 năm sáng tác, Phạm Tuyên là một trong không nhiều nhạc sĩ cách mạng luôn có những nhạc phẩm đồng hành cùng lịch sử.

Nhạc sĩ Phạm Tuyên sinh ngày 12.1.1930 (tức 13 tháng Chạp năm Kỷ Tỵ 1929) nên ông vẫn mang tuổi Tỵ. Ông sinh tại căn nhà số 5 phố Hàng Da và là người con thứ chín của ông Phạm QuỳnNhac si Pham Tuyen - nguoi dong hanh cung lich suh – chủ bút báo Nam Phong. Năm 2 tuổi, ông theo cha vào Huế. Chính ở đây, tâm hồn ấu thơ của Phạm Tuyên đã chìm đắm trong âm thanh nhã nhạc cung đình. Đến khi vào Quốc học Huế, Phạm Tuyên được học nhạc lý phương Tây, chơi trong cùng ban nhạc với Nguyễn Tăng Hích (sau là nhạc sĩ Trần Hoàn). Phạm Tuyên bắt đầu viết ca khúc là những bài ngợi ca lịch sử như Trận Tây kết, Sóng sông Hương … nhưng phải đến khi gia nhập quân đội, học sĩ quan lục quân Trần Quốc Tuấn, năng khiếu âm nhạc của ông mới thực sự phát lộ qua những ca khúc như Vào lục quân, Đường về trại, Đây khóa chuẩn bị tổng phản công và qua những ca khúc thiếu nhi như Thiếu sinh quân ở một nơi thật vừa. Cùng Trường thiếu sinh quân Việt Nam sang Quế Lâm (Trung Quốc) từ năm 1951 một thời gian sau, Phạm Tuyên rời quân ngũ và trở thành giáo viên văn hóa, đồng thời phụ trách văn – thể – mỹ của Khu học xá Trung ương tại Nam Ninh. Nhiều ca khúc thiếu nhi còn nổi tiếng đến ngày hôm nay đã được Phạm Tuyên viết trong thời kỳ này như Ngày em được quàng khăn đỏ, Chiếc đèn ông sao, Em làm trực nhật, Em vui chơi ngày hôm nay, Tiến lên đoàn viên … Phạm Tuyên về Việt Nam năm 1958 và công tác tại Ban Âm nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam. Ở đây, ông vẫn tiếp tục có những ca khúc thiếu nhi hay như Em được nghe chuyện Bác Hồ … và bắt đầu một sự nghiệp sáng tác đồ sộ bằng những ca khúc như Đảng đã cho ta cả một mùa xuân, Bài ca người thợ rừng và đặc biệt là hợp xướng Miền Nam anh dũng và bất khuất.

Khi chiến tranh phá hoại của Mỹ trút bom xuống miền Bắc cũng là khi âm nhạc Phạm Tuyên cất lên mạnh mẽ những giai điệu vừa hùng tráng, vừa trữ tình. Ra đất mỏ vàng đen, ông viết Bài ca người thợ mỏNhững vì sao ca đêm. Vào tuyến lửa Quảng Bình ông viết Quảng Bình chiến thắng, Bám biển quê hương”. Về đất Cảng Hải Phòng kiên cường ông viết Nếu anh Cảnh còn sống. Vào con đường Trường Sơn huyền thoại ông viết Yêu biết mấy những con đường. Bàn chân hăm hở của Phạm Tuyên đã để lại dấu vết trên mọi nẻo quê hương. Về quê lúa Thái Bình, ông viết Lá thư hậu phương, tới đồng chiêm Ninh Bình, ông viết Những cô gái đồng chiêm, sang Hà Tây nơi có phong trào “Chiếc gậy Trường Sơn” ông viết Chiếc gậy Trường Sơn – một ca khúc thúc giục hàng triệu thanh niên miền Bắc “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”. Đến Hàm Rồng ông viết Bài ca tuổi trẻ Nam Ngạn anh hùng. Chiến tranh càng ác liệt, âm nhạc Phạm Tuyên càng bỏng cháy những khát vọng độc lập tự do. Hướng về chiến trường miền Nam, ông viết Những cánh chim Hồng Gấm, cheo leo cùng đội tuần tra biên giới ông viết Đêm trên Cha Lo. Hướng về cuộc đấu tranh của thanh niên- sinh viên đô thị miền Nam, ông viết Tiếng hát những đêm không ngủ. Chia sẻ với phong trào âm nhạc chống chiến tranh ở Mỹ ông viết Gẩy đàn lên hỡi người bạn Mỹ. Quay về Hà Nội những ngày tháng Chạp 1972 đánh trả B52, ông có Hà Nội – Điện Biên PhủHà Nội những đêm không ngủ. Vào những thời khắc hiếm hoi của thanh bình, ông lại thơ thới với Từ một ngã tư đường phố, Phố ngoại ô.

Đối với Bác Hồ – vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc, Phạm Tuyên đã có dịp được gặp Bác khi đến thăm Khu học xá Trung ương ở Nam Ninh từ năm 1955. Đó là nguồn cảm xúc để ông viết ca khúc thiếu nhi Em được nghe chuyện Bác Hồ sau lần gặp ấy. Đến khi Bác vĩnh viễn ra đi, cảm xúc tiếc thương lại dâng trào chất ngất, ông đã viết Từ làng Sen, Việt Bắc nhớ Bác HồSuối Lê-nin (thơ Trần Văn Loa). Cho tới trưa 30.4.1975, khi Sài Gòn được giải phóng, Phạm Tuyên vẫn luôn nghĩ rằng chính giây phút thiêng liêng này của dân tộc Bác vẫn hiện diện giữa triệu triệu con tim. Bài Như có Bác trong ngày đại thắng đã được ông viết rất nhanh và ngay lập tức được thu thanh tại Đài Tiếng nói Việt Nam, rồi được phát ngay trên làn sóng điện vào lúc 17 giờ ngày 30.4.1975, cùng thông báo với toàn thế giới tin Việt Nam đã hoàn toàn thống nhất sau 30 năm kiên cường đấu tranh. Tình cảm của Phạm Tuyên với Bác Hồ còn được tái hiện dạt dào ngay tới ngày kỷ niệm 10 năm giải phóng năm 1975 qua ca khúc  Thành phố mười mùa hoa (thơ Lệ Bình) khi Sài Gòn đã có nhiều năm mang tên thành phố Hồ Chí Minh.

Sau ngày thống nhất đất nước, Phạm Tuyên càng thăng hoa trong những giai điệu thanh bình, xây dựng và tin yêu như Gửi nắng cho em (thơ Bùi Văn Dung), Con kênh ta đào (thơ Bùi Văn Dung), Màu cờ tôi yêu (thơ Diệp Minh Tuyền). Màu cờ tôi yêu đã cùng Đảng đã cho tôi sáng mắt sáng lòng, Đảng đã cho ta cả một mùa xuân trở thành cỗ xe tam mã bằng âm thanh đưa con người đến với lý tưởng thiêng liêng.

Bên trong một nhạc sĩ Phạm Tuyên với các ca khúc nổi tiếng dành cho người lớn, còn có một  “nhạc sĩ của tuổi thơ”. Từ những nhạc phẩm đầu tay cho thiếu nhi, cho đến nay khi ông đã qua tuổi bát tuần, gia tài những ca khúc thiếu nhi của Phạm Tuyên thật là đồ sộ với những giai điệu mà không chỉ thiếu nhi mà người lớn cũng yêu thích. Không chỉ sáng tác, Phạm Tuyên còn phổ rất nhiều bài đồng dao thành những giai điệu dí dỏm cho trẻ nhỏ dễ thuộc, dễ hát như Bà còng đi chợ, Bầu và bí, Gánh gánh gồng gồng, Mau mau tỉnh dậy, Nhớ ơn, Con chim chích chòe, Cái cò đi đón cơn mưa

Nhạc sĩ Phạm Tuyên còn là nhạc sĩ dịch rất nhiều bài hát nước ngoài. Trong tập nhạc in ronéo của Khu học xá, ông có biết bao nhiêu lời dịch giấu tên nhưng biết bao thế hệ vẫn hát.

Đóng góp thì lớn lao, nhưng tính tình lại rất giản dị và khiêm nhường. Đó là phẩm chất vàng của nhạc sĩ Phạm Tuyên. Bằng những nhạc phẩm hơn 60 năm qua của mình, Phạm Tuyên đúng là một nhạc sĩ đồng hành cùng lịch sử với những giai điệu dễ thuộc, dễ nhớ nhưng cũng vô cùng sâu sắc.

N.T.K.

 

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: