Pham Ton’s Blog

Tháng Tư 26, 2013

Phạm Quỳnh trong từ điển 10.000 danh nhân và nhân vật nổi tiếng thế giới

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 12:35 sáng

Blog PhamTon năm thứ năm, tuần 1 tháng 5 năm 2013.

NĂM NAY THƯỢNG CHI – PHẠM QUỲNH TRÒN 120 TUỔI

PHẠM QUỲNH

trong Từ điển 10.000 danh nhân và nhân vật nổi tiếng thế giới

Nguyễn Duy Quý

Lời dẫn cảu Phạm Tôn: Ngày 20/4/2011, nhạc sĩ Phạm Tuyên được Giáo sư Nguyễn Duy Quý đưa cho một trang bản in thử của Từ điển 10.000 danh nhân và nhân vật nổi tiếng thế giới của Trung tâm dịch thuật (thuộc Liên hiệp các hội Khoa học – Kỹ thuật Việt Nam) dự kiến sẽ xuất bản trong năm nay. Trang này có mục từ Quỳnh, Phạm (Phạm Quỳnh) do chính giáo sư biên soạn.

Để cung cấp thêm cho các bạn một tư liệu tham khảo, chúng tôi mạn phép giáo sư đưa lên Blog PhamTon.

—o0o—

Quỳnh, Phạm (Phạm Quỳnh) (1893-1945): Nhà Văn hoá kỳ tài của Việt Nam, chủ nhiệm kiêm chủ bút Tạp chí Nam Phong. Hiệu Thượng Chi; bút danh Hoa Đường, Hồng Nhân. Quê làng Thượng Hồng, Phủ Bình Giang (nay là Làng Lương Ngọc, Xã Thúc Kháng, Huyện Bình Giang, Tỉnh Hải Dương).

Ông sinh ngày 30/1/1893 tại Phố Hàng Trống Hà Nội. Tuổi thơ cậu bé Quỳnh đã sớm mồ côi cha mẹ. Năm 1908, đổ thủ khoa kỳ thi tốt nghiệp trường Thông Ngôn; sau đó đi làm tại Trường Viễn Đông Bác Cổ Hà Nội, giữ chân thủ thư và thông ngôn. Khi đi làm được hơn một năm, ông lập gia đình. Tháng 7/1917, chủ nhiệm kiêm chủ bút Tạp chí Nam Phong. Tháng 5/1919, sáng lập và Tổng Thư ký Hội Khai Trí Tiến Đức. Những năm 1924-1932, giảng viên Trường Cao đẳng Hà Nội; trợ bút báo France Indochine. Năm 1930, đề xướng Thuyết Quân chủ Lập hiến. Tháng 11/1932, vào Huế nhận chức Đổng lý Ngự tiền Văn phòng cho Vua Bảo Đại sau lại làm Thượng thư Bộ Học. Tháng 5/1942, chuyển sang làm Thượng thư Bộ Lại.

Tháng 3/1945, sau khi Nhật đảo chính Pháp, ông từ nhiệm về sống ẩn dật trong Biệt thự Hoa Đường bên sông đào Phủ Cam, vùng An Cựu, Huế. Ở đây, ông dành thời gian suy ngẫm thế cuộc sự đời, viết mấy bài tuỳ bút, chọn dịch lại thơ Đường và muốn trở lại “đời cầm bút đã bị một thời gian bỏ dở”.

Cách mạng Tháng Tám nổ ra, ông bị chính quyền mới bắt ở Huế ngày 23/8/1945; rồi ít ngày sau bị giết ở Làng Hiền Sỹ, Phong Điền, Tỉnh Thừa Thiên.

Năm 1917, Tạp chí Nam Phong ra đời “Cái mục đích của bản báo là muốn gây lấy một nền học mới để thay vào cái Nho học cũ, cùng để xướng lên một cái tư trào mới, hợp với thời thế cùng trình độ dân ta” (Nam Phong – Số 1).

Phạm Quỳnh có nhiều bài khảo cứu, dịch thuật đăng trên Nam Phong đề cập nhiều lĩnh vực văn hoá: ngôn ngữ, lịch sử, văn học, triết học, giáo dục, chính trị… Về sau tập hợp thành sách Nam Phong tùng thư, Thượng Chi văn tập.

Trên 17 năm tồn tại, Tạp chí Nam Phong có ảnh hưởng lớn tới đời sống xã hội. Có nhiều lời tôn vinh, ngợi ca nhưng cũng không ít lời chê bai cho rằng Nam Phong là công cụ tuyên truyền cho chính sách “Pháp – Việt đề huề”, là tay sai cho thực dân Pháp.

Trong xu thế đề cao tinh thần” “bảo tồn cổ học”, “dung hoà Đông – Tây”, Tạp chí có vị trí nhất định và có cống hiến trong đời sống văn hoá và báo chí Việt Nam giai đoạn đầu Thế kỷ XX” (Từ điển Bách khoa Việt Nam– 2003).

Năm 1924, Phạm Quỳnh có bài diễn văn ca ngợi Truyện Kiều với câu nói: “Truyện Kiều còn, tiếng ta còn; tiếng ta còn, nước ta còn” đã bị các chí sỹ yêu nước lúc bấy giờ công kích kịch liệt, cho rằng việc tán dương Truyện Kiều là có dụng ý xấu và đề cao quá đáng. Học giả Dương Quảng Hàm bấy giờ đã viết: “Phạm Quỳnh có công lao to lớn trong việc du nhập nhiều danh từ triết học, khoa học mới và luyện cho chữ Quốc ngữ thuần thục tới mức diễn đạt được thuật ngữ mới”.

Năm 1930, Phạm Quỳnh đề xướng Thuyết Quân chủ Lập hiến, song không được hưởng ứng. Năm 1939, ông tháp tùng Vua Bảo Đại sang Pháp, đòi Pháp trở lại Hiệp ước 1884, song việc không thành.

Ngày 8/1/1945, trong báo cáo của Thống sứ Trung kỳ Healewyn gửi Đô đốc Decoux và Tổng Đại diện Mordant, có đoạn viết: “Những yêu sách của Phạm Quỳnh đòi trở lại việc chấp thuận một chế độ tự trị hoàn toàn cho hai xứ bảo hộ (Trung Kỳ và Bắc Kỳ), khước từ chế độ thuộc địa ở Nam Kỳ và thành lập một Quốc gia Việt Nam.. Cho tới nay đó là một địch thủ thận trọng nhưng cương quyết chống lại sự đô hộ của nước Pháp và ông ta có thể sớm trở thành một kẻ thù không khoan nhượng”.

Tháng 9/1945, khi nghe tin Phạm Quỳnh mất, Chủ tịch Hồ Chí Minh lặng ngắt một lúc, rồi Người nói: “Giết một học giả như vậy thì nhân dân ta được gì? Cách mạng được lợi ích gì? Tôi đã từng gặp, từng giao tiếp với cụ Phạm ở Pháp. Đó không phải là người xấu”.

Nhiều thập kỷ trôi qua trên con tim đã thôi đập. Hôm nay tác phẩm của ông đang được tái bản. Lịch sử và người đời đã nhìn nhận lại và đánh giá ông một cách công bằng. Sinh thời ông đã viết:

Chúng ta hãy khép lại quá khứ. Và bởi vì chúng ta phải chung sống, nên chúng ta hãy tránh những cuộc va chạm vô ích và hãy tổ chức cuộc sống chung của chúng ta dưới một khẩu hiệu, một cuộc sống thực sự tôn trọng lẫn nhau”.

Giáo sư Nguyễn Đình Chú đã nhận định: “Phạm Quỳnh là người mở đầu cho Văn hoá Việt hiện đại. Ông có cả một lý thuyết hẳn hoi về độc lập và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các dân tộc. Đó chính là hạt nhân của Lý thuyết Hội nhập Hiện đại. Nhờ lý thuyết đó, Phạm Quỳnh không bị Văn hoá Phương Tây áp đảo, ông đã dõng dạc tuyên bố bằng tiếng Pháp cho người Pháp đọc vào năm 1931: Người An Nam không thể coi nước Pháp là Tổ quốc được, vì chúng tôi đã có một Tổ quốc”.

Vai trò và giá trị của Phạm Quỳnh trong tiến trình vận động Văn hoá nước nhà Thế kỷ XX cũng như về nguyên nhân cái chết của ông đã, đang và sẽ được những người trong ngoài giới văn học, sử học nghiên cứu trên cơ sở tính khách quan, khoa học.

Nguyễn Duy Quý

(Tổng hợp)

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d bloggers like this: