Pham Ton’s Blog

Tháng Năm 17, 2013

Đâu phải chỉ mình Phạm Quỳnh chê thanh niên ta thời ấy – Dã Thảo

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 12:08 sáng

Blog PhamTon năm thứ năm, tuần 4 tháng 5 năm 2013.

TÌM HIỂU PHẠM QUỲNH

Đâu phải chỉ mình Phạm Quỳnh chê thanh niên ta thời ấy

Dã Thảo

Hơn 60 năm qua, trong sách lịch sử và văn học Việt Nam, ta thường đọc thấy câu chuyện Phạm Quỳnh năm xưa, dám chê thanh niên ta thời ấy nên đã bị họ rượt đuổi. Và cảm thấy là Phạm Quỳnh thật sai lầm, dám khinh thường lực lượng trẻ, tương lai của dân tộc.

Nhưng lần giở sách báo cách mạng ngày nay viết về thời ấy, ta lại thấy sự việc không đơn giản, thô thiển như thế.

Sách Thời dựng Đảng của Thép Mới viết: “Chung quanh họ (Ngô Gia Tự, Trịnh Đình Cửu – DT chú), số đông bạn trẻ còn đang ham chơi nhiều, nghĩ nông cạn, chỉ bàn chuyện học để làm quan, học để làm công chức, để “đào mỏ”, tức là lấy vợ nhà giàu, chỉ nghĩ đến thân sướng là trên hết. Phải thấy lúc đó Tây biết hướng con người ta có đôi chút học vấn toàn tâm toàn  ý nghĩ đến tiến thân bằng con đường cạo giấy như thế nào. Trên báo hằng ngày, đến một anh công chức bình thường tăng có một bậc lương cũng đăng chễm chệ lên mặt báo.” (Thép Mới, Thời dựng Đảng, NXB Thành phố Hồ Chí Minh, 1984, trang 60).

Và “Năm ấy, người thanh niên Hà Nội sống như thế nào? Tôi giở chồng báo cũ, cố tìm những nét nổi lên trong thời ấy: 1928 là năm phụ nữ Hà Thành bắt đầu giở mốt mặc quần lụa trắng, con trai thì đầu rẽ tăng-gô chân đi giày Nhật Bản. Muốn biểu hết sự ăn chơi rất mực thì phải thấy đó là thời bắt đầu nổi lên những ông vua thuốc lậu. Và vào xem hội chợ Hà Nội lần thứ 9 mà báo Thực nghiệp dân báo kêu gọi: “Thăm hội chợ tức là có lòng nghĩ đến tiền đồ kinh tế nước nhà. Nếu chểnh mảng với hội chợ là không thiết đến sự sinh tồn của nước nhà vậy”. Có lẽ vì nghĩ đến sự “sinh tồn” đó cho nên hai vạn người, ngay sau khai mạc, đã vào xem hội chợ.” (Sđd, trang 76-77)

Làm trai cho đáng nên trai

Uống trà Mạn Hảo, xem nôm Thúy Kiều…

Có bảy lần tim la, mười ba lần lậu mới đáng mặt thanh niên Hà Thành.

Những lời ca xằng bậy đó là câu cửa miệng của thanh niên An Nam một thời mất nước đầu thế kỷ XX.

“(…) Hội chợ là chỗ hẹn hò, là người xem người. Các cô thì “nước hoa sặc sụa”. Các cậu thì “quần áo xúng xính xanh đỏ, áo sa, áo đoạn, mồm ăn nhồm nhoàm bánh bàng, bánh quy, “moa, moa”, “toa, toa” (xưng hô bằng tiếng Tây), đốt pháo gói xì khói khét lẹt ra để trêu gái làm cho mấy cô ho “sặc sụa”. Các cậu chú ý gì nhất? Bí tất kẻ, cà vạt màu và mũ “mốt xăng”. Mũ “mốt xăng”, cả tháng lương vị tất đã mua được, các cậu chỉ dán mũi vào quầy hàng mà ngắm”. Để rồi sau hội chợ lại ngắm mãi nó mà xác định “lý tưởng” của mình ở các tủ kính của nhà hàng Gô-đa hay phố Hàng Đào. Biết bao nhiêu trí tuệ và tinh thần tiêu hao vào những tủ kính bày hàng như thế!” (Sđd, trang 77)

Bên đó, sách còn viết: “Người ta vẫn nặng lòng nghĩ đến nước non. Trên trang nhất của tờ Thực nghiệp dân báo, trung thu năm Thìn đó, đăng một bài thơ cảm hoài, đúng giọng thời dại:

Ngồi buồn nghĩ vẩn nghĩ vơ

Quái con ngựa sắt bây giờ tếch đâu

Anh hùng vắng mặt từ lâu

Trên giời phình phịch chiếc tàu nó bay” (Sđd, trang 83)

Sách Sống động sự nghiệp báo chí cũng của Thép Mới thì viết: “ Thập kỷ 20, nhất là từ sau năm 1925 trở đi, có một sự chuyển đổi rõ rệt trong tầng lớp trí thức ở Việt Nam. Tầng lớp nho sĩ cũ đã bị tầng lớp trí thức mới được đào tạo hoàn toàn theo lề lối Pháp thay thế. Lớp trí thức mới này bị cắt đứt liên hệ với văn hóa cũ, luân lý cổ truyền, được đào tạo kiểu Pháp, là đối tượng tranh thủ thực sự và lâu dài của thực dân Pháp. Ý đồ thâm độc của những kẻ hoạch định và thực hiện chính sách văn hóa của thực dân như Louis Marty là lợi dụng truyền thống trọng kẻ sĩ của dân ta, nhưng tìm cách thay đổi bản chất tầng lớp đó đi, đó là tầng lớp trí thức thư lại, trung gian, tay sai, nhưng trước xã hội Việt Nam vẫn có vẻ bề ngoài như kẻ sĩ, kẻ sĩ cá nhân chủ nghĩa phương Tây.” (Thép Mới, Sống động sự nghiệp báo chí, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2004, trang 103).

“Một phóng viên nổi tiếng của báo hằng ngày Sài Gòn từ trước Cách mạng tháng Tám – Tế Xuyên – cũng xuất thân từ lò báo Đông-Tây của Hoàng Tích Chu, viết (sđd, trang 104) (…) vào những năm 60 (của thế kỷ 20 – DT chú) trên báo Sài Gòn, như sau: “Khoảng năm 1930 trở về trước (…) có ký giả Pháp nổi tiếng là Pierre Mille ghé Hà Nội phỏng vấn Phạm Quỳnh về thanh niên Việt Nam. Phạm Quỳnh vốn ác cảm với thanh niên mà ông coi là ngỗ ngược. (…) Do vậy, ông ta bị sinh viên cao đẳng đuổi theo trước nhà in Lê Văn Phúc, Hàng Gai, Hà Nội. Căm ghét thanh niên nên ông Phạm Quỳnh đã trả lời Pierre Mille, chê đám thanh niên Việt nam là những bộ óc trống rỗng, không cỗi rễ. Sau khi bài trả lời phỏng vấn đăng trên báo Pháp, Hoàng Tích Chu trích đăng ngay vào báo Đông Tây, kêu gọi thanh niên bày tỏ ý kiến đối với lời mạt sát của chủ bút Nam Phong”. “Hoàng Tích Chu – Tế Xuyên viết tiếp – đã không tính đến khía cạnh chính trị của vấn đề. Anh đã động đến Louis Marty, người che chở cho Nam Phong. Hoàng Tích Chu chưa nhận được bài nào của độc giả gửi tới tham gia tranh luận thì đã nhận được giấy của Phủ Thống sứ đóng cửa tờ báo.” (sđd, trang 107)

Thế nhưng, đâu phải chỉ mình Phạm Quỳnh chê thanh niên ta thời ấy. Còn có ít nhất một người đương thời, trạc tuổi với ông, cũng đã nghĩ và viết như thế.

“Cách đây đã 85 năm, cuốn sách Bản án chế độ thực dân Pháp (Le Procès de la Colonisation française) ra mắt (1925) gây một tiếng vang mạnh mẽ như một sự khởi đầu cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc không chỉ của Việt Nam. Nguyễn Ái Quốc là tác giả, ở độ tuổi 35 và là người trẻ nhất trong Nhóm những người Việt Nam yêu nước sống tại Pháp. Cuốn sách kết thúc bằng một lời kêu gọi khẩn thiết: “Hỡi Đông Dương đáng thương hại! Người sẽ chết mất, nếu đám thanh niên già cỗi của Người không sớm hồi sinh”. Đám thanh niên “già cỗi” mà nhà cách mạng Việt Nam nêu lên là thực trạng của đất nước ta khi đó: “Ở Đông Dương, chúng ta có đủ tất cả những cái mà một dân tộc có thể mong muốn như: hải cảng, hầm mỏ, đồng ruộng mênh mông, rừng núi bao la, chúng ta có những người lao động khéo léo và cần cù. Nhưng chúng ta thiếu tổ chức và thiếu người tổ chức! Bởi thế công nghiệp và thương nghiệp của chúng ta là một con số không. Thế thì thanh niên của chúng ta làm gì? Nói ra thì buồn, buồn lắm: họ không làm gì cả. Những thanh niên không có phương tiện thì không dám rời quê nhà; những người có phương tiện thì lại chìm ngập trong sự biếng nhác; còn những kẻ đã xuất dương thì chỉ nghĩ đến việc thỏa mãn tính tò mò của tuổi trẻ mà thôi!”…

“85 năm, chưa đầy một thế kỷ đã trôi qua. Đọc lại những dòng viết trên, chúng ta hình dung được chặng đường đã qua của dân tộc. Chúng ta nhận thức được những thay đổi cực kỳ to lớn của đất nước và có quyền tự hào về các thế hệ thanh niên nối tiếp nhau trong cuộc chạy tiếp sức trong máu lửa cách mạng và chiến tranh cũng như trong thử thách vươn lên của công cuộc xây dựng và phát triển, Đổi mới và hội nhập trong một phần tư thế kỷ mới đây.” (Báo Sài Gòn Giải Phóng số 3/2/2010, bài Nghĩ về tuổi trẻ hôm nay của Dương Trung Quốc)

Thành ra trách một mình Phạm Quỳnh về “tội” chê thanh niên ta thời chưa có Đảng đó, mà bỏ qua hiện thực lịch sử cụ thể, cũng là một cách nói lấy được, khiên cưỡng, mà nhiều năm qua, không ít cây bút viết sử và văn đã phạm phải.

Cần phải công bằng.

Để xứng đáng được sống trong một đất nước dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh ngày nay.

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 4 năm 2010.

D.T.

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

%d bloggers like this: