Pham Ton’s Blog

Tháng Chín 20, 2013

Vị trí của chủ thuyết “thổ nạp Âu – Á” của Phạm Quỳnh trong đời sống văn hóa Việt Nam đầu thế kỷ 20

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 12:47 chiều

Blog PhamTon năm thứ năm, tuần 4 tháng 9 năm 2013.

VỊ TRÍ CỦA CHỦ THUYẾT “THỔ NẠP ÂU – Á” CỦA PHẠM QUỲNH

TRONG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA VIỆT NAM Ở ĐẦU THẾ KỶ 20

          Lê Tuấn Tú

Lời dẫn của Phạm Tôn: Đây là phần cuối Tóm tắt luận văn thạc sĩ báo chí, chuyên ngành báo chí, mã số 603201 của Lê Tuấn Tú, Đại học Quốc gia Hà Nội – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, với người hướng dẫn nghiên cứu khoa học là Giáo sư Nguyễn Đình Chú.

*

*    *

Phạm Quỳnh là người đầu tiên đưa ra chủ thuyết “Thổ nạp Âu – Á”, giới thiệu những điều hay, điều tốt của văn hóa Đông – Tây trên nền tảng dân tộc làm nòng cốt để làm mới văn hóa nước npham quynh_trehà. Phạm Quỳnh là người bỏ nhiều công sức, thời gian nghiên cứu và thực thi chủ thuyết này một cách bài bản trong thời gian dài (gần 18 năm) trong đời sống văn hóa Việt Nam những năm đầu thế kỷ 20.

Phạm Quỳnh bỏ nhiều tâm huyết, công sức và trí tuệ nghiên cứu ảnh hưởng của Phương Tây đối với Việt Nam từ những so sánh trong nội bộ của nền văn hóa Việt Nam để góp phần nhận diện những đặc điểm có tính quy luật của mối quan hệ giữa văn hóa và văn minh và tác động của phương Tây đối với văn hóa Việt Nam.

Cùng với Đông Dương tạp chí trước đó, Nam Phong đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ của báo chí Việt Nam, ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống văn hóa giai đoạn cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, xứng đáng trong vai trò tiên phong đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tinh thần, học thuật đương thời: “Nam Phong hầu như cơ quan ngôn luận duy nhất. Nếu đem đốt hết Nam Phong đi thì văn học Việt Nam thế hệ 1913-1932 sẽ trống rỗng không có gì để nói…”

Từ tư tưởng “Thổ nạp Âu – Á” của Phạm Quỳnh, Nam Phong được xem là tờ báo gần như duy nhất trong những năm chuyển tiếp giữa thập kỷ 20 và 30 của thế kỷ XX cung cấp cho bạn đọc Việt Nam những kiến thức về văn chương, triết học, lịch sử, địa lý… phương Đông cũng như phương Tây, một cách hệ thống và liên tục.

GS Đỗ Quang Hưng cũng từng đánh giá: … “Đúng hơn, nó được ví như bộ bách khoa toàn thư về tri thức đối với người Việt Nam thời bấy giờ. Ở một góc độ nào đấy, nó còn thúc đẩy niềm tự hào về văn hóa dân tộc, đặc biệt là những giá trị văn hóa cổ truyền trong lòng tri thức Việt. Song cùng là những tinh hoa tri thức thế giới được rót vào Việt Nam, góp phần hình thành và bổ sung quan niệm về mỹ học, tư tưởng, học thuật chưa từng có trong tư duy Á Đông…”

Nói về Phạm Quỳnh và Nam Phong tạp chí, không thể không nhắc đến đánh giá của Bác Hồ. Vào khoảng thời gian 1925-1926, trong khi huấn luyện ba lớp cho 50 cán bộ cách mạng từ trong nước ra ở Quảng Châu (Trung Quốc), Bác đã từng nói với các học viên: “Tôi không đọc liên tục được tờ Nam Phong tạp chí đâu. Cho dù ông chủ bút (Phạm Quỳnh) về mặt tư tưởng có phức tạp, nhưng cũng phải thừa nhận họ rất giỏi và tờ báo giống như một tờ bách khoa”.

Những điều rút ra từ trường hợp “Thổ nạp Âu –  Á” của Phạm Quỳnh cho công cuộc hướng tới hội nhập Báo chí.

Nét chung và nét riêng giữa chủ thuyết “Thổ nạp Âu –  Á” của Phạm Quỳnh với công cuộc giao lưu văn hóa của đất nước hiện nay.

Xét về nét chung:

Có cùng hiện tượng giao lưu văn hóa dân tộc trên đất nước Việt Nam. Cả chủ thuyết “Thổ nạp Âu – Á” của Phạm Quỳnh và công cuộc giao lưu văn hóa dân tộc hiện nay vô tình đều có chung khẩu hiệu “hòa nhập nhưng không hòa tan”.

Xét về nét riêng:

Hoàn cảnh lịch sử: Thời Phạm Quỳnh, đất nước bị đô hộ.Pham Quynh chu but Nam Phong

Công cuộc giao lưu văn hóa thời nay được thực hiện trong hoàn cảnh đất nước độc lập.

Thời Phạm Quỳnh, môi trường giao lưu văn hóa chủ yếu với nước Pháp. Ngày nay, đất nước giao lưu với nhiều nền văn hóa khác nhau trên thế giới.

Thời Phạm Quỳnh thực thi ý tưởng gần như đơn độc. Thời nay, công cuộc giao lưu văn hóa có đường lối sáng suốt của Đảng, có hợp lực của đông đảo người dân, sức mạnh dân tộc, kết tinh truyền thống tốt đẹp của văn hóa dân tộc vừa tiếp thu tinh hoa của văn hóa nhân loại.

Những điều có thể rút ra từ chủ thuyết “Thổ nạp Âu – Á” của chủ bút Nam Phong tạp chí Phạm Quỳnh cho công tác báo chí hiện nay.

Phải có quan điểm dân tộc vững chãi

Phải có tầm cao văn hóa

Phải có bản lĩnh cá nhân

Phải kết hợp ở độ cao về mối quan hệ giữa chính trị và văn hóa theo đặc trưng của thời đại.

Tránh một vài hạn chế thuộc giới hạn lịch sử và giới hạn cá nhân.

Trong công cuộc hội nhập văn hóa Đông – Tây thời đó, phải ghi nhận rằng, trong nhóm Nam Phong, Phạm Quỳnh là người để nhiều công sức, nhiệt tình nhiều nhất vào vấn đề văn hóa của đất nước. Ông là người bàn bạc vấn đề “dung hòa Đông – Tây”, một cách phong phú hơn ai hết, cho dù đã không tránh khỏi sự phức tạp trước những đánh giá của người đời. Chủ thuyết “Thổ nạp Âu – Á” của Phạm Quỳnh phong phú trên cả lý thuyết và thực hành: thời gian tồn tại kéo dài so với các tờ báo đương thời (kéo dài trên 17 năm).

KẾT LUẬN

1. Phạm Quỳnh quả là một hiện tượng phức tạp: người khen thì khen hết lời, người chê thì chê đến số. Đặc biệt là với một số người yêu nước và cách mạng (cực đoan), Phạm Quỳnh bị lênLuan van ve thuyet Tho nap Au A cua Pham Quynh án nặng nề. Nhưng thời gian đã và đang ủng hộ Phạm Quỳnh. Công cuộc đổi mới tư duy do Đảng khởi xướng và lãnh đạo đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc nhận thức và đánh giá lại một cách khách quan hơn, thấu tình đạt lý hơn đối với một số vấn đề lịch sử, nhiều nhân vật lịch sử. Trường hợp Phạm Quỳnh cũng được hưởng cái “lộc” ấy. Nhất là ý kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Cụ Phạm là người của lịch sử, sẽ được lịch sử đánh giá lại sau này…” đã mở ra một hướng nghĩ khác rất có lợi cho Phạm Quỳnh. Luận văn Tìm hiểu hiện tượng “Thổ nạp Âu – Á” của Phạm Quỳnh trên Nam Phong tạp chí của chúng tôi chính là sự tiếp tục xu hướng chung đang diễn ra với Phạm Quỳnh dưới ánh sáng quan điểm đánh giá của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

2. Đối với Phạm Quỳnh, theo chủ kiến “Thổ nạp Âu – Á”, đáng phải tìm ra một cách tiếp cận mới, đó là: vấn đề độc lập (Indépendant) và phụ thuộc lẫn nhau (Interdépendant). Đó chính là hạt nhân của lý thuyết hội nhập hiện đại. Nhờ lý thuyết đó, Phạm Quỳnh không bị văn hóa Phương Tây áp đảo (Nguyễn Đình Chú). Do định mệnh của lịch sử, Phạm Quỳnh “hợp tác” với người Pháp, âu cũng là sự diễn ra tự nhiên như nhiều người khác ở Việt Nam thời đó. Tuy nhiên, Phạm Quỳnh đã tìm ra qui luật nhằm dung hòa lợi ích Pháp – Việt, hướng tới lợi ích chính đáng của dân tộc, đặc biệt trên lĩnh vực văn hóa. Lịch sử đã chứng minh, qui luật độc lập (Indépendant) và phụ thuộc lẫn nhau (Interdépendant) là kết quả của sự tiến lên trong nhận thức về sự sống của đất nước trong quá khứ lẫn hiện tại và cả tương lại.

3. Trên cơ sở của hệ qui chiếu đó, đi vào vấn đề “Thổ nạp Âu – Á”, đã thấy Phạm Quỳnh là người để nhiều công sức, nhiệt tình nhiều nhất vào công cuộc phát triển văn hóa của đất nước. Trong nhóm Nam Phong, ông là người bàn bạc chủ thuyết “Thổ nạp Âu – Á”, một cách phong phú hơn ai hết, trên cả lý thuyết và thực hành, trong suốt gần 18 năm. Đương thời, ông thực hiện chủ thuyết này gần như đơn độc. Thời nay, công cuộc giao lưu văn hóa thuận lợi hơn rất nhiều: có đường lối sáng suốt của Đảng, có hợp lực của đông đảo người dân, sức mạnh dân tộc, kết tinh truyền thống tốt đẹp của văn hóa dân tộc vừa tiếp thu tinh hoa của văn hóa nhân loại.

4. Tư tưởng xuyên suốt và là kim chỉ nam hoạt động trong gần 18 năm của Nam Phong tạp chí đó là lõi chủ thuyết “thổ nạp Âu – Á” của Phạm Quỳnh. Đó là mục tiêu xây dựng nền văn hóa mới, có tiếp biến, hội nhập với nền văn hóa thế giới đương thời và có giá trị cho đến ngày nay. Có thể thấy, trước và cùng thời với Nam Phong, rất ít báo nào có được “vị trí” như thế! Vấn đề “thổ nạp Âu – Á” của Phạm Quỳnh góp phần đặt nền móng cho nền văn hóa Việt Nam hiện đại trên cả phương diện lý luận và thực hành sáng tác, dịch thuật và học thuật, cho dù về mặt động cơ có phức tạp trong việc đánh giá của người đời.

5. Hiện tượng “Thổ nạp Âu – Á” của chủ bút Phạm Quỳnh rất phong phú đáng được ghi nhận đối với những người làm báo trong công cuộc hội nhập hiện nay. Người làm báo thời hội nhập rút ra được rất nhiều điều: phải có quan điểm dân tộc vững chãi; phải có tầm cao văn hóa; bản lĩnh cá nhân; phải biết kết hợp nhuần nhuyễn mối liên hệ giữa chính trị và văn hóa theo đặc trưng của thời đại; vượt lên giới hạn lịch sử và giới hạn cá nhân. Trong thời đại mới, người làm báo không chỉ giỏi về thực hành mà còn phải có chủ thuyết; cái “Tâm” trong sáng, cái “Tầm” nhìn xa trông rộng, phát huy bản lĩnh và sự thức thời; chủ động kết hợp có chọn lọc tinh hoa dân tộc với tinh hóa thế giới… Báo chí, trong sự giao lưu quốc tế, có những tác động không nhỏ tới lĩnh vực văn hóa. Cùng với việc phục hồi, phát huy các giá trị văn hóa; nền văn hóa Việt Nam có điều kiện tiếp thu các giá trị mới của nền văn hóa thế giới và ngày càng trở nên đa dạng, phong phú. Điều quan trọng là báo chí phải biết khai thác, tận dụng những mặt tích cực của toàn cầu hóa để tạo ra sức mạnh chiến thắng các tác động tiêu cực của nó.

6. Bước đầu tìm hiểu trong điều kiện và năng lực, chắc chắn còn có chỗ này chỗ khác hạn chế. Hướng phấn đấu của chúng tôi là sẽ tiếp tục đào sâu chủ thuyết “thổ nạp Âu – Á” của Phạm Quỳnh không chỉ riêng trên Nam Phong tạp chí. Từ đây, chúng tôi hy vọng sẽ tìm ra những hướng nghiên cứu, lý giải sâu sắc hơn về những đóng góp cũng như vị trí của chủ thuyết “thổ nạp Âu – Á” của chủ bút Nam Phong. Điều này sẽ góp phần làm sáng tỏ sự tiếp biến, hội nhập theo xu thế thời đại của nền báo chí Việt Nam nói riêng, văn hóa nước nhà nói chung.

L.T.T.

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d bloggers like this: