Pham Ton’s Blog

Tháng Tư 11, 2014

Tư liệu Phạm Tiến Duật (Tôi lại mất một ban thơ yêu nhạc)

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 12:18 sáng

Blog PhamTon năm thứ sáu, tuần 3 tháng 4 năm 2014.

TÔI LẠI MẤT MỘT BẠN THƠ YÊU NHẠC

Phạm Tuyên

Lời dẫn của Phạm Tôn: Nhà thơ Phạm Tiến Duật, là bạn tri âm vong niên của nhạc sĩ Phạm Tuyên, người con thứ 12 trong số 16 người con của học giả Phạm Quỳnh. Nhà thơ sinh ngày 14/1/1941, tại Thanh Ba, thị xã Phú Thọ tỉnh Phú Thọ. Mất ngày 4/12/2007, tại Hà Nội.

Phạm Tiến Duật xuất hiện như một ngôi sao lạ trên thi đàn Việt Nam từ năm 1969 với chùm thơ “không giống ai” Tiểu đội xe không kính nổi tiếng, giành giải nhất cuộc thi thơ của tuần báo Văn Nghệ, và dần dà anh trở thành người lĩnh xướng của cả dàn thơ chống Mỹ cứu nước.

Trong điếu văn cpham-tien-duatủa nhà thơ Hữu Thỉnh, phó chủ tịch Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam, chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam đọc tại lễ truy điệu ngày 11-12-2007 ở nhà tang lễ Bộ Quốc phòng có đoạn: “Một Tuyển tập Phạm Tiến Duật do những người bạn thân thiết biên soạn và xuất bản với thời gian nhanh kỷ lục và lễ công bố tác phẩm thật xúc động đã diễn ra tại Hội Nhà văn Việt Nam kịp vào lúc Anh vẫn còn đủ nhận biết. Có những lúc tưởng như trụ lại được, Phạm Tiến Duật đưa tay lưu luyến mọi người đến thăm. (…) Anh là một nhà thơ chiến sĩ đã trút hết đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ đất nước. Cảm ơn Phạm Tiến Duật đã để lại cho chúng ta niềm kiêu hãnh sống, niềm kiêu hãnh sáng tạo và dâng hiến. Ngọn lửa tài năng và trí tuệ của Anh đã thắp sáng trên văn đàn, đã cầm trong tay trong cuộc chạy đường trường suốt nhiều năm tháng qua sẽ còn sáng mãi. Những gì anh để lại cho chúng ta sẽ được Đảng và nhân dân gìn giữ mãi mãi, sẽ được chúng tôi những người đồng đội, đồng chí của anh gìn giữ mãi mãi”.

Dưới đây chúng tôi xin đăng bài Tôi lại mất một bạn thơ yêu nhạc của nhạc sĩ Phạm Tuyên đăng trên trang 11 báo Văn Nghệ số 50 (15/12/2007)

—o0o—

Khi nghe tin Phạm Tiến Duật bị bạo bệnh tôi đã mấy lần điện hỏi thăm anh. Lúc đầu thì anh còn thều thào nhận ra tôi và vẫn tin rằng sẽ có ngày khỏi bệnh. Thế rồi cách đây mươi hôm khi tới thăm anh ở bệnh viện 108 thì anh đã phải thở bằng máy và không còn biết gì nữa. Và hôm nay (4/12) tôi bàng hoàng khi nghe tin anh đã ra đi vào cõi vĩnh hằng.

Là bạn vong niên tôi thỉnh thoảng vẫn gặp anh. Lúc anh còn làm ở tạp chí Diễn đàn văn nghệ , bao giờ gặp Duật chúng tôi cũng chỉ nói chuyện về âm nhạc. Qua câu chuyện tôi thấy Duật hiểu biết về âm nhạc khá sâu sắc và tất nhiên thuộc rất nhiều bài hát của các nhạc sĩ. Kỉ niệm ngày mất của nhà thơ Xuât Diệu anh tìm ngay đến tôi để nhờ phổ nhạc gấp bài thơ Mưa của Xuân Diệu để trình diễn trong buổi lễ sau đó vài ngày. Duật dành cho tôi một cảm tình khá đặc biệt khi nói theo cách của Duật là “Em mến anh kinh khủng!”. Không biết là mến tôi hay là tác phẩm của tôi, điều đó không quan trọng mà chính là tấm lòng và sự cảm thông của Duật đối với cuộc đời và sự nghiệp âm nhạc của tôi.

Như một cái duyên định trước Duật nhận ngay làm người giới thiệu cho một đêm nhạc của tôi tại Nhà hát Lớn thành phố (Đêm nhạc Vầng sángpham-tuyen_tai-nha-o-hn Hà Nội tháng 12/2002)*. Khán giả thích thú vì người giới thiệu không chỉ làm cái việc nói tên tác phẩm và thời gian sáng tác mà còn nói lên nội tâm, những suy nghĩ của tác giả đằng sau những nốt nhạc khiến cho bản thân tôi vô cùng xúc động. Thơ và Nhạc, Nhạc và Thơ như có một mối liên hệ ẩn dấu bên trong, mặc dầu tôi chưa phổ nhạc cho bài thơ nào của Duật. Nhưng có một điều không thể không nói tới với lòng biết ơn của tôi đối với anh. Đó là vào tháng 7 năm 1997, sau một chuyến Duật đi công tác ở Đan Mạch về anh đã vội vàng mang tới nhà tôi một món quà vô cùng quý báu: đó là bản trường ca của Erik Stinus một nhà thơ nổi tiếng với đầu đề khá đặc biệt: Phạm Quỳnh và câu chuyện còn tiếp tục (nguyên văn tiếng Đan Mạch là Pham Quynh og den videre historie). Duật cho biết là anh đã phải dời lại ngày về nước để lấy được một bản địch thô bằng tiếng Anh, với những câu mở đầu thật ấn tượng: “Chúng ta phải thừa nhận rằng chúng ta đã sai lầm đối với Phạm Quỳnh, chúng ta không nên gọi ông là kẻ phản bội như trên những tờ truyền đơn hoặc bích chương…xin hãy quan sát việc làm của ông ta như nhận xét công việc của chính bản thân mình” Bản trường ca dài trên 300 câu này chỉ là một sự tưởng tượng của nhà thơ nhưng lại rất gần với nhân cách của cụ thân sinh ra tôi khi kể rằng cụ đã cất giấu một người hoạt động chống Pháp trong nhà, tránh sự lùng bắt của chính quyền thực dân lúc đó. Sau này, qua bà chị tôi ở bên Pháp, tôi đã móc nối với nhà thơ Đan Mạch và ông vô cùng cảm kích biên thư lại cho tôi và cho biết rằng ông đã từng sang Việt Nam ba lần, một lần để kỷ niệm 600 năm Nguyễn Trãi và ông ngạc nhiên khi nghe khá nhiều nhà văn và nhà văn hóa Việt Nam nhắc tới thân phụ tôi với lòng cảm phục và thông cảm cho bi kịch lịch sử đã xảy ra cho gia đình tôi. Ông đã hoàn thành bản trường ca này ở thành phố Hồ Chí Minh tháng 10/1980; tôi đã đưa cho Phạm Tiến Duật bản dịch mộc từ tiếng Anh sang tiếng Việt (do nghệ sĩ ưu tú Trịnh Thị Ngọ, phát thanh viên tiếng Anh của đài Tiếng nói Việt Nam dịch) và Duật hào hứng nói rằng: “Em sẽ chuyển bản trường ca này một cách hoàn chỉnh hơn để xuất bản”. Tôi vô cùng cảm động trước nhiệt tình đó của nhà thơ và tất nhiên cũng mong có ngày được đọc bản dịch đó trên một tạp chí. Than ôi, Duật đã vội ra đi mà tôi chưa nói được một lời cảm ơn nào.

Viết những dòng này khi người bạn thơ của tôi đã về với cõi vĩnh hằng, tôi chỉ còn biết bộc bạch những tình cảm chân thành nhất đối với anh. Cầu mong cho sự nghiệp thơ văn của nhà thơ Phạm Tiến Duật sẽ còn tiếp tục được sưu tầm và phát hành rộng rãi đáp ứng lòng yêu mến và tôn trọng của những người yêu văn học nghệ thuật trong cả nước.

Ngày 4 tháng 12 năm 2007

* Ý thơ và thơ Phạm Tiến Duật

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

%d bloggers like this: