Pham Ton’s Blog

Tháng Sáu 26, 2014

Bạn hỏi chúng tôi trả lời (tuần 1 tháng 7 năm 2014)

Filed under: Liên hệ — phamquynh @ 3:47 chiều

Blog PhamTon năm thứ sáu, tuần 1 tháng 7 năm 2014.

BẠN HỎI CHÚNG TÔI TRẢ LỜI

18:24 ngày 19/8/2014, bạn luuholan2007@mail.ru gửi email sau bình luận về bài Trường Viễn Đông Bác Cổ có ảnh hưởng đến Phạm Quỳnh như thế nào?

“Cụ Phạm sinh năm 1892, năm 1908 cụ đỗ thủ khoa trường Bảo hộ ! Ô. TCĐT cho hay như vậy liệu có chính xác không ?”

Thay vì trả lời bạn, chúng tôi mời bạn đọc bài đã lên Blog PhamTon chúng tôi nhan đề Phạm Quỳnh, thủ khoa đầu tiên của trường Bưởi.

PHẠM QUỲNH, THỦ KHOA ĐẦU TIÊN CỦA TRƯỜNG BƯỞI

Dã Thảo

Thân phụ Phạm Quỳnh là ông Phạm Hữu Điển, xuất thân tú tài nho học, từng dạy nhiều học trò. Nhưng, chính con trai mình thì không biết sao, dạy mãi cũng chỉ nhớ nổi hai chPho hang trongữ tên mình là “Phạm Quỳnh”. Hoàng Đạo Thúy kể là cả nhà bực lắm, gọi là “Thằng Đểu*. Năm Phạm Quỳnh lên chín thì cha qua đời. Bà nội và bà cụ Tú, vợ người đã cho ông nội hưởng thừa tự căn nhà số 1 phố Hàng Trống, thấy có trách nhiệm với tương lai của đứa cháu côi cút. Hai bà cụ tính, “dù thế nào cũng phải bắt nó học, cho có cái chữ, sau này còn có cái mà sống với đời.” Thế là cho đi học ở trường ngay Hàng Đào, đã gần nhà, lại học không mất tiền, là một trường tiểu học Pháp Việt mới mở.

Học chữ quốc ngữ và chữ Pháp thì Quỳnh học nhanh lắm, rất ham. Các cụ bảo “Có lẽ nó đã vỡ cái cục ngu hồi nhỏ rồi”.

Chẳng bao lâu, lại được chuyển vào học không mất tiền tại trường Thông ngôn Hà Nội (Collège des interprètes) bên bờ sông Hồng. Đến năm 1908 thì trường này hợp nhất với trường Sư phạm, Trung học Pháp Việt và trường Tiểu học thuộc trường Sư phạm thành trường Thành Chung Bảo Hộ (Collège du Protectorat) đóng Pho Hang Daotại làng Bưởi, trong khuôn viên chùa Bà Đanh cũ. Nên dân ta thường quen gọi là trường Bưởi, tức trường Chu Văn An sau này. Học vẫn không mất tiền, lại còn được học bổng do học giỏi và đạo đức tốt. Chính năm 1908 này, trường mở khoa thi tốt nghiệp đầu tiên. Và Phạm Quỳnh đã đỗ thủ khoa kỳ thi đầu tiên ấy của trường Bưởi. Đến nỗi dân thành phố đồn nhau là “Dân làng Lương Ngọc Hải Dương có đất học cũng có khác. Xưa thì tiến sĩ, trạng nguyên. Nay thì lại có thủ khoa Tây”. Phạm Quỳnh cũng mừng lắm và tự hào nữa.

Mãi sau này ông mới biết vì sao mình lại đỗ thủ khoa, được thưởng sách vở nhiều đến nỗi phải thuê hẳn một xe cút kít mới chở hết về nhà được.

Số là các bài thi làm bằng tiếng Pháp về đủ mọi môn thì Phạm Quỳnh đều làm rất xuất sắc, được các thầy giám khảo cho điểm cao nhất cả. Nhưng đến bài phụ, dịch một đoạn văn ngắn chữ Hán ra tiếng Pháp, thì Phạm Quỳnh đọc mà không hiểu gì hết, chỉ căn cứ vào mấy chữ rời rạc hiểu nghĩa mà lờ mờ đoán ra bài văn viết về đề tài gì, rôi thêm mắm thêm muối viết ra hẳn một bài văn tiếng Pháp thật hay, nhưng không ngờ làTruong Buoi đoán nhầm, bài dịch này không có một chút gì liên quan đến đoạn văn chữ Hán kia cả. Thế là bị điểm “Không (0)” tức điểm liệt, toàn bộ kết quả thi bị hủy bỏ và sẽ bị trượt. Ông chánh chủ khảo thấy tiếc cho một học sinh xuất sắc như vậy, bèn bàn với hội đồng giám khảo quyết cứu cho khỏi trượt bằng cách cho khống “nửa điểm”, coi như công sáng tác bài văn hay bằng tiếng Pháp kia. Không ngờ, tổng cộng điểm thi lại thì Phạm Quỳnh đoạt chức thủ khoa. Cả hội đồng đều mừng, cho là xứng đáng và giữ tuyệt đối “bí mật về nửa điểm” nọ. Nhiều năm sau, ông chánh chủ khảo đã kể cho Phạm Quỳnh chuyện này và chính ông lại thuật trên báo Nam Phong trong Pháp du hành trình nhật ký, mọi người mới biết.

Thành ra, cái vốn Hán học uyên thâm mà ông sở hữu sau này là do chính ông tự học mà có. Thời làm thủ khoa Tây lừng lẫy, cái vốn đó chỉ là con số không.

Sài Gòn, 28.8.2009

D.T.

 

* Khẩu ngữ hồi đầu thế kỷ 20, “đểu” chỉ có nghĩa là “trái khoáy, không thuận, không may…”. Ví dụ trong câu nói: “Định đi chơi thì đểu quá, trời bắt đầu mưa to” hoặc “Đi chợ mà đểu quá, quên mang tiền…”

Advertisements

1 Phản hồi »

  1. Xin cảm ơn Ô.DT & Blog PT đã cho hay, cắt nghĩa được sự thắc mắc trên vì người nhà tôi ( đã mất ) trước có học cùng với Cụ Phạm ở trường Bờ sông ( dân dã thường gọi trường Ke ) & trường Bảo hộ.

    Phản hồi bởi Lan — Tháng Sáu 27, 2014 @ 2:29 sáng | Phản hồi


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d bloggers like this: