Pham Ton’s Blog

Tháng Hai 6, 2015

Không chỉ là chuyện của “Cụ Phạm”

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 12:31 sáng

Blog PhamTon năm thứ sáu, tuần 2 tháng 2 năm 2015.

 

Tại cuộc tọa đàm về Thượng Chi – Phạm Quỳnh ở Huế (30/08/2012)

KHÔNG CHỈ LÀ CHUYỆN CỦA “CỤ PHẠM”

Nhà văn Nguyễn Khắc Phê

(Nhân đọc Phạm Quỳnh, một góc nhìn Tập 2. NXB Công an nhân dân, 2012)

Lời dẫn của Phạm Hữu Thanh Tùng: Phạm Quỳnh – một góc nhìnlà công trình nghiên cứu, biên khảo nghiêm túc của Tiến sĩ sử học Nguyễn Văn Khoan, một người con ưu tú của xứ Huế, đang sống và làm việc ở Hà Nội. Tác phẩm được nhà xuất bản Công an nhân dân cấp Nguyen khac phephép và ấn hành quý 3/2011. Cuốn sách khá dày dặn, gần 300 trang khổ 13×19, tư liệu phong phú, chân thực và khách quan, được đông đảo độc giả đón nhận, dư luận đánh giá cao. Đúng một năm sau, quý 3/2012, tác giả tiếp tục cho mắt tập 2, dày hơn 300 trang, cũng do nhà xuất bản Công an nhân dân cấp phép.

Như một sự chia xẻ, và có cả lòng tri ân với tác giả Nguyễn Văn Khoan, được sự đồng thuận của Thường trực Hội đồng toàn quốc Họ Phạm Việt Nam, được sự hỗ trợ nhiệt thành của Trung tâm Du lịch Trải nghiệm Huế xưa – Huế nay, Thường trực Hội đồng họ Phạm tỉnh Thừa Thiên Huế và gia đình tác giả tổ chức ra mắt tác phẩm Phạm Quỳnh – một góc nhìn, tập 2.

Đến dự buổi ra mắt tác phẩm có ông Phạm Minh Thông, đại diện Thường trực Hội đồng họ Phạm Việt Nam. GS-TS Phạm Như Thế, Chủ tịch Hội đồng họ Phạm tỉnh Thừa Thiên Huế và các vị trong Thường trực Hội đồng. Các vị đại diện Thường trực Hội đồng Nguyễn Phước tộc, Hội đồng họ Trần, họ Lê, họ Phan, họ Thân, họ Vũ – Võ… Ông Phạm Quốc Dũng, Uỷ viên thường vụ Tỉnh uỷ, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh uỷ. Bà Phạm Thị Bích Thuỷ, Thường trực Hội đồng Nhân đân tỉnh. Đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ, sở Thông tin-Truyền thông, sở Văn hoá Thể thao – Du lịch, Trung tâm Bảo tồn Di tích cố đô Huế. Các nhà văn, nhà nghiên cứu văn hoá tiêu biểu của Huế. Ông Nguyễn Phúc Vĩnh Mẫn, đại diện cho tác giả Nguyễn Văn Khoan. Phóng viên  HVTV, TRT, VTV4 và các báo Tiền Phong, Thanh Niên, Đại Đoàn Kết, Văn Hoá. Đặc biệt có sự hiện diện của nhạc sĩ Phạm Tuyên, đại diện gia đình cụ Phạm Quỳnh, nhân vật của tác phẩm.

Do công việc bất khả kháng nên tác giả Nguyễn Văn Khoan và GS Đinh Xuân Lâm không vào được, hai ông đã uỷ nhiệm một người bạn là ông Vĩnh Mẫn đến dự và đọc bài giới thiệu tác phẩm của GS Đinh Xuân Lâm.

Cùng mạch tư duy với nhà văn Tô Nhuận Vỹ, là ý kiến của nhà văn Nguyễn Khắc Phê.

—-o0o—-

Quý 3 năm 2011, khi đọc Phạm Quỳnh, một góc nhìn tập 1, với trên 30 bài viết của nhiều tác giả có uy tín, tôi tưởng là đã đến lúc nói “lời cuối” về cụ Phạm Quỳnh, thể hiện sự công bằng của lịch sử như ý kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh sau sự cố bi thảm năm 1945 đối với gia đình Phạm Quỳnh: Cụ Phạm là người của lịch sử, sẽ được lịch sử đánh giá lại sau này…”. Thế nhưng hôm nay, tiến sĩ Nguyễn Văn Khoan lại cho công bố Phạm Quỳnh một góc nhìn tập 2, còn dày dặn hơn tập 1. Vì sao lại phải có sự “bổ sung” đó? Có phải vì sau khi Phạm Quỳnh một góc nhìn tập 1 ra mắt, tuy được bạn đọc quan tâm và tuy đã có khá đầy đủ những căn cứ tin cậy để “đánh giá lại” Phạm Quỳnh, nhưng một năm qua, vẫn chưa có tổ chức nào có trách nhiệm tuyên bố chính thức sự “đánh giá lại” đó, nên tác giả “bổ sung” thêm tập 2 để thúc đẩy tiến trình giải quyết một “món nợ” của lịch sử đối với gia đình Cụ Phạm?

Riêng tôi, có cảm giác tác giả cho Phạm Quỳnh một góc nhìn tập 2 ra đời, nhằm mở rộng, nâng tầm vấn đề lên, chứ không chỉ để “minh oan” hay “đánh giá lại” nhân vật Phạm Quỳnh mà tập 1 đã gần như hoàn tất được sứ mệnh đó.

Qua nội dung hơn hai chục bài viết trong Phạm Quỳnh một góc nhìn tập 2, chúng ta thấy cuốn sách không chỉ cung cấp thêm cho bạn đọc nhiều tư liệu liên quan đến nhân vật lịch sử Phạm Quỳnh mà điều có ý nghĩa hơn là từ trường hợp Phạm Quỳnh, chúng ta có được nhận thức đầy đủ và toàn diện hơn về một lớp người có vai trò không nhỏ trong việc tiếp nhận một nền văn hóa khác, trong sự giao lưu Đông – Tây nhằm canh tân đất nước ở một giai đoạn lịch sử cụ thể khá phức tạp của dân tộc – giai đoạn mà xã hội buộc phải thay đổi, nhưng con đường phía trước còn mù mờ, lại có nhiều ngả rẽ với những chủ thuyết đều muốn lôi kéo thêm tông đồ, khi cả nhân loại chưa đủ kinh nghiệm xương máu để nhận chân giá trị của chúng, chứ nói gì đến một vài nhân vật chỉ mới vượt thoát khỏi sự tù hãm của chế độ thuộc địa lạc hậu, hé cửa nhìn ra thế giới mênh mông đầy sóng gió bên ngoài. Nói như vậy để thấy, trong giai đoạn đó, lớp người như Phạm Quỳnh, nếu như có nhận thức hoặc cách thức hoạt động kém hiệu quả – thậm chí là lệch lạc – cũng nên được nhìn nhận một cách độ lượng; còn nếu có, dù chỉ là một đóng góp nhỏ cho sự tiến bộ của đất nước, đã rất đáng được quý trọng.

Các bài viết khá công phu của các tác giả Dương Trung Quốc (Nam – Bắc & Đông – Tây), Vương Trí Nhàn (Vai trò của trí thức trong quá trình tiếp nhận văn hóa Phương Tây ở Việt Nam đầu thế kỷ 20), Vĩnh Hoàn (Phẩm chất Phạm Quỳnh), Nguyễn Văn Khoan (Lời tạ từ – Thư gửi Phạm Tôn)… đã “khảo sát” cuộc đời và những hoạt động của Phạm Quỳnh trong bối cảnh đó, với cách nhìn đó, nên đã đánh giá Phạm Quỳnh một cách công bằng, giúp bạn đọc thấy rõ tấm lòng yêu nước và những đóng góp không nhỏ của Cụ đối với nền văn hoá dân tộc, đồng thời thông cảm với những “vai trò” mà Cụ Phạm phải đóng thời đó. Quả là phải có cái nhìn “lịch sử” mới thấy được dưới một chế độ “đô hộ nhập nhằng” (chữ của nhà khoa học Pháp P.Brocheux do Nguyễn Văn Khoan dẫn lại), bên cạnh những tên mật thám độc ác lại có người Pháp để lại trên đất nước ta những sự nghiệp bất hủ như Yersin, L. Cadière…; bên cạnh những tên tay sai cúc cung  phục vụ chính sách đàn áp, bóc lột đồng bào mình của thực dân Pháp, vẫn có những người như Phạm Quỳnh, làm với Tây, nhận tiền Tây mà lại làm nên một Nam Phong với những giá trị không thể phủ nhận. Có thể nói, cả Nguyễn Văn Vĩnh, Trương Vĩnh Ký… cũng ở trong hoàn cảnh tương tự. “Hễ là người Việt Nam, ai cũng có lòng yêu nước, yêu nước theo cách của mình.” Chính Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói như thế.

Có lẽ cần nói thêm, với cách nhìn lịch sử và khoa học, chúng ta cũng nên thông cảm với “cách nhìn sổ tuột của một số học giả đáng kính với đóng góp học thuật của Phạm Quỳnh… khởi đi từ Ngô Đức Kế và còn tiếp nối với nhiều người khác, kể cả Thiếu Sơn…” mà nhà phê bình Vương Trí Nhàn đã nêu ra trong bài viết đã dẫn.

Như vậy, Phạm Quỳnh một góc nhìn tập 2, trong khi giúp bạn đọc hiểu thêm PQ, thấy rõ “cách thức” yêu nước của Cụ Phạm, đã đồng thời gợi nhắc chúng ta cần phải có một cách nhìn lịch sử và khách quan khi đánh giá những hoạt động của tầng lớp trí thức, nhất là khi cuộc đấu tranh ý thức hệ còn chi phối nhiều mặt của cuộc sống. Điều đó không chỉ cần đối với việc “đánh giá lại” Cụ Phạm mà còn với nhiều trường hợp khác, ở cả những giai đoạn về sau, như đối với các trí thức – do những điều kiện cụ thể – đã phải sống bên kia chiến tuyến trong thời kỳ 1945 – 1975… Đó cũng chính là bài học sử dụng nhân tài, bài học đại đoàn kết dân tộc mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thực hiện ngay sau ngày đất nước được Độc lập từ 2/9/1945.

Huế, 30 tháng 8 năm 2012.

N.K.P.

—————————-

Nhà văn Nguyễn Khắc Phê

* Tên khai sinh: Nguyễn Khắc Phê, sinh ngày 26.4.1939 ở Sơn Hòa, Hương Sơn, Hà Tĩnh. Hiện sống và viết ở Huế. Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Tốt nghiệp đại học. Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam (1977).

* Từ 1959 đến 1974 Nguyễn Khắc Phê là cán bộ kỹ thuật thi công cầu đường ở Lạng Sơn, Hà Đông, Nghệ An. Cán bộ bảo đảm giao thông chống Mỹ ở đường 12A Tây Quảng Bình (đường Hồ Chí Minh) rồi cán bộ thi đua giao thông vận tải Quảng Bình.

Từ 1974 – 1975 là cán bộ binh vận, ủy viên Thường vụ Ban chấp hành Hội Văn nghệ Quảng Bình. Từ 1976 đến 1983 là cán bộ biên tập, ủy viên Ban chấp hành Hội Văn nghệ Bình Trị Thiên. Từ năm 1983 đến 1991 là ủy viên Ban chấp hành Hội Văn nghệ Bình Trị Thiên, Phó Thổng biên tập tạp chí Sông Hương (trong đó có 8 tháng làm Tổng Biên tập). Từ 1991 đến nay tiếp tục tham gia Ban chấp hành Hội, Phó chủ tịch Hội Văn nghệ Thừa Thiên-Huế. Ngoài ra còn tham gia Hội Nhà báo tỉnh (hai nhiệm kỳ) và Ban chấp hành Liên đoàn Lao động tỉnh (2 nhiệm kỳ).

– Nhà văn đã nhận được các giải thưởng: Giải ba cuộc thi viết về “Thầy giáo và nhà trường” do Bộ Giáo dục tổ chức năm 1962 với truyện ngắn Một đêm mưa. Giải thưởng văn học về đề tài công nhân 5 năm (1975-1980) do Tổng công đoànViệt Nam và Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức với tiểu thuyết Chỗ đứng người kỹ sư. Giải thưởng Bông sen trắng hạng A do Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Trị thiên tặng năm 1988 với tiểu thuyết Những cánh cửa đã mở; Giải thưởng Cố đô hạng B do Ủy ban nhân dân tỉnh Thừa Thiên-Huế tặng năm 1994 với tác phẩm Nếu được chết thay em. Giải thưởng hạng B do Uỷ ban toàn quốc Liên hiệp các hội Văn Hóa Truyền Thông Việt Nam tặng 1995 với tác phẩm Lê Văn Miến – người họa sĩ đầu tiên, người thầy đầu tiên.

* Tác phẩm chính đã xuất bản: Vì sự sống con đường (tập ký sự, 1968); Đường qua làng Hạ (tiểu thuyết, 1976); Đường giáp mặt trận (tiểu thuyết, 1976, tái bản có sửa chữa lần 1 năm 1985); Chỗ đứng người kỹ sư (tiểu thuyết, 1980); Miền xa kêu gọi (tiểu thuyết, 1985); Những cánh cửa đã mở (tiểu thuyết, 1986); Nếu được chết thay em (tiểu thuyết, 1989); Lê Văn Miến, người họa sĩ đầu tiên, người thầy đầu tiên (nghiên cứu, 1995); NXB Kim Đồng 2007: Những ngọn lửa xanh (tiểu thuyết, NXB Phụ Nữ, 2008), Giải C giải thưởng Văn Học Nghệ Thuật Cố Đô lần thứ IV (2003 – 2008), Chân dung và kỷ niệm (Nguyễn Khắc Viện) Nguyễn Khắc Phê sưu tầm và tuyển chọn, (NXB Khoa học Xã hội, 2008), Nguyễn Khắc Phê Tản văn chọn lọc (NXB Văn Nghệ 2009), Thập giá giữa rừng sâu (tiểu thuyết – NXB Phụ Nữ), Biết đâu địa ngục thiên đường (tiểu thuyết 2010 – NXB Phụ Nữ)

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

%d bloggers like this: