Pham Ton’s Blog

Tháng Hai 13, 2015

Nguyễn Tuân mê điệu hát ả đào lắm

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 12:38 sáng

Blog PhamTon năm thứ sáu, tuần 3 tháng 2 năm 2015.

NGUYỄN TUÂN MÊ ĐIỆU HÁT Ả ĐÀO LẮM

Nguyễn Thị Ngọc Trai.

Lời dẫn của Phạm Tôn: Dưới đầu đê trên của chúng tôi là phần trích trong sách Trò chuyện với Nguyễn Tuân của nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Trai (NXB Hội Nhà văn xuất bản năm 2012).

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Trai sinh năm 1933 tại Thừa Thiêtro chuyen voi nguyen tuann-Huế, từng làm Phó Tổng biên tập tạp chí Văn Nghệ, phó giám đốc Quỹ sáng tác Hội Nhà văn Việt Nam với các tác phẩm đã in như Nhà văn Nguyễn Tuân: Con người và sự nghiệp và nhiều bài phê bình và tiểu luận in trên các báo và tạp chí được tuyển chọn in chung trong nhiều tác phẩm như Mười năm văn học chống Mỹ (NXB Giải Phóng 1975), Tác phẩm và dư luận (Văn Học 1975-1985) (NXB Hội Nhà Văn, 1985), Phương pháp luận về vai trò của văn hóa trong phát triển (NXB Khoa học Xã hội, 1983), Văn hóa và phát triển kinh tế xã hội (Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn quốc gia, 1994), Cách mạng Kháng chiến và Đời sống văn học (1945-1954) hồi ức kỷ niệm (NXB Khoa học Xã hội, 1995), Nhà văn Việt Nam hiện đại tỉnh Thanh Hóa (NXB Hội Nhà văn, 2000), Lý luận phê bình văn học miền Trung thế kỷ XX (NXB Đà Nẵng, 2001), Nhà văn Việt Nam thế kỷ XX tập XIX (NXB Hội Nhà văn, 2002).

Blog PhamTon chúng tôi sau khi đăng lại bài Văn chương trong lối hát ả đào của Phạm Quỳnh viết từ năm 1923 đăng trên Tạp chí Nam Phong số 69 có đăng nhiều bài về đề tài này. Các bài gần đây nhất là: Sức hút ca trù phố cổ của Giang Nam (báo Nhân Dân số 13/9/2013), Di sản chầu văn nhiều người quan tâm của N.H.Hà (báo Tuổi Trẻ số 9/10/2013), “Khơi trong gạn đục” cho chầu văn của Quang Huy (báo Nhân Dân 8/12/2013)… Tiếp theo mạch đó, chúng tôi mời các bạn đọc bài này để hiểu thêm về một nhà văn tài hoa vốn nặng tình với điệu hát ả đào là Nguyễn Tuân.

*

*    *

“Cho đến bây giờ mình vẫn rất thích điệu hát ả đào. Mình không đồng tình khi người ta gọi hát ả đào là ca trù. Hát ả đào là một thứ ca nhạc cổ, dân gian mà cổ điển. Mấy ai làm được lời hát ả đào hay như các danh nhân Nguyễn Công Trứ với Tản Đà đâu! Tiếng phách, tiếng đàn tiếng trống chầu trong hát ả đào cũng tinh tế mà các nhà nghiên cứu âm nhạc phải tìm hiểu kỹ cho thấy hết cái hay của nó. Học hát ả đào khó lắm chứ không  phải dễ đâu. Khi đã hiểu nó rồi thì mê lắm.

Có lần mình trao đổi với Trần Lâm – phụ trách Đài tiếng nói Việt Nam là trong việc khai thác vốn nhạc cổ Việt Nam cần chú ý đến việc khai thác điệu hát ả đào. Trần Lâm hỏi lại:

–       Anh  định khôi phục lại những nhà hát ở phố Khâm Thiên đấy à? Tôi bực mình nghĩ, anh này chả hiểu gì về hát ả đào”.

Đúng là Nguyễn Tuân đã mê hát ả đào như mê vẽ, mê sân khấu vậy.

Cách đây gần 40 năm, có lần chồng tôi (tức Hồng Phong – PT chú) đón đoàn cải lương Nam Bộ về quê ngoại của nhà tôi diễn ba đêm. Nhân dịp này, chồng tôi rủ bạn bè về chơi quê ngoại là làng Lỗ Khê, xã Liên Hà Đông Anh, Hà Nội. Trong số bạn bè tôi nhớ có bác Nguyễn, vợ chồng nhà điêu khắc Diệp Minh Châu, đạo diễn Phạm Văn Khoa, nhà thơ Hoàng Trung Thông…

Dân làng được đón các văn nghệ sĩ tên tuổi nên tổ chức đón tiếp rất ân cần, anh Hồng Phong, chồng tôi yêu cầu người Nguyen Tuan (bui xuan Phai ve)cháu họ, vừa là tộc trưởng của nhà ngoại, đón bác Nguyễn Tuân, đạo diễn Phạm Văn Khoa và nhà thơ Hoàng Trung Thông về nhà riêng, vì nhà này rộng rãi. Bác Nguyễn ngồi đâu là mọi người xúm đến rất đông để nghe chuyện bác. Hóa ra bác Nguyễn rất thuộc vùng này, vì Lỗ Khê là cái nôi của hát ả đào, bác còn biết rượu làng Quậy ở cạnh làng Lỗ Khê là rượu ngon nổi tiếng, làng Dục Tú, ngay bên cạnh, là quê của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng… Nguyễn kể rất nhiều tên tuổi của những người hát hay trong làng. Trong lúc trò chuyện ông hỏi tên một người hát ả đào nổi tiếng ở làng bên, người cháu họ nhận đưa ông sang đó để hỏi thăm bà ấy. Khi trở về, bác Nguyễn trở nên buồn bã, ông cứ ngồi giữa chiếu, nhấm nháp ly rượu mà cứ để nước mắt chảy dài, rồi ông cầm đũa gõ vào bát hát bài Buồn tàn thu những lời rất buồn. Hỏi cậu cháu dẫn đường anh Hồng Phong mới biết khi sang hỏi tin, Nguyễn nghe kể bà danh ca này bị quy sai trong cải cách ruộng đất nên đã tự tử. Chiều hôm đó cũng la ngày cuối cùng, đoàn cải lương chuẩn bị rút về. Chủ nhà  do quý mến nhà văn Nguyễn Tuân đã mang ra một vò rượu nút lá chuối khô giới thiệu với bác Nguyễn đây là rượu thuốc lâu năm chỉ dành để tiễn khách quý, Nguyễn lịch sự cảm ơn nhưng không hề hào hứng như mấy ngày trước mà vẫn vừa gõ nhịp bằng đũa lên chén vừa ca một điệu hát buồn mà không chịu về cùng đoàn. Biết vậy, Hoàng Trung Thông sắp xếp: – Thôi vợ chồng Hồng Phong hãy ở lại đây cùng anh Tuân mai tôi sẽ cho xe về đón cả ba người cùng về. (Hồi này anh Thông đang làm vụ trưởng Vụ Văn Nghệ nên có xe con đưa đón). Sau này trong một bài báo Hoàng Trung Thông có kể lại chuyện này và nhận xét, Nguyễn nghe tin người hát ả đào là cố nhân (người tình cũ) của mình chết oan nên buồn mà khóc. Đọc bài báo, Nguyễn đã giận Hoàng Trung Thông mấy tháng liền. Biết vậy tôi hỏi: “Anh Thông viết vậy có gì sai mà bác giận anh ấy lâu vậy?”.

Đáp:

“Mấy anh cán bộ bây giờ không hiểu biết gì về hát ả đào mà cứ ra cái điều rồi quy kết lung tung. Có phải cô đào hát nào cũng lăng nhăng cả đâu. Trước đây tôi đi hát, người ta cũng phân biệt rõ đào hát khác với đào rượu. Tôi quý là quý giọng hát của bà ta chứ tôi có bồ bịch lăng nhăng với bà ta đâu! Nói vậy tội cho vong linh của bà ta. Tôi ham hút thuốc phiện và hát ả đào ở Khâm Thiên vậy mà chung quy chỉ yêu mình bà Chu, từ mê tiếng hát mà yêu bà ta. Tôi yêu thật chứ không phải lăng nhăng và cũng không nên nghĩ đào hát ả đào là người lăng nhăng.”

N.T.N.T.

 

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

%d bloggers like this: