Pham Ton’s Blog

Tháng Tư 25, 2015

Ngày đất nước trọn niềm vui và niềm tin của tác giả bài hát Như có Bác trong ngày đại thắng

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 12:29 sáng

Blog PhamTon năm thứ bảy, tuần 1 tháng 5 năm 2015.

40 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước

Ngày đất nước trọn niềm vui và niềm tin của tác giả bài hát

Như có Bác trong ngày đại thắng

Thanh Tùng

Lời dẫn của Phạm Tôn: Bài này đã đăng trên báo trang 4 số Tiền Phongkỷ niệm ngày thống nhất, ngày nối tròn một vòng Việt Nam” cuối tháng 4/2010 với nhan đề Ngày đất nước trọn niềm vui. Nhưng ở đây, theo lệ của Blog, chúng tôi đăng theo nguyên văn bản thảo tác giả gửi cho chúng tôi “xem chơi”, sau khi được phép của ông.

—o0o—

Giáo sư Văn Tạo, nguyên Viện trưởng Viện Sử học kể: Ngày 4-10-2002, nhân gặp nhà thơ Huy Cận (thành viên phái đoàn của Chính phủ lâm thời từ Hà Nội vào Huế nhận ấn kiếm của Bảo Đại) ở cuộc nghiệm thu một công trình khoa học tại Hạ Long, ông có hỏi về cái chết của cụ Phạm Quỳnh, nhà thơ Huy Cận trả lời: “Chính Bác đã nói: Đã lỡ mất rồi

Hồi ấy, nhạc sĩ Phạm Tuyên chưa được gặp Bác Hồ nhưng ông được nghe nhà thơ Huy Cận truyền lại lời nhắn gửi. Bác Hồ nói: Cụ Phạm là người của lịch sử, hãy để lịch sử sau này, đánh giá lại, các con cháu cứ yên tâm đi theo cách mạng.

Khôi ngô ngay từ khi mới lọt lòng mẹ, cụ thân sinh mừng rỡ đặt tên là Khuê, ngôi sao sáng trong nhị thập bát tú. Ứng với lời tiên tri, sau này ông trở thành đại biểu quốc hội nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Việt Nam, Nhà giáo Nhân dân, vị giáo sư nổi tiếng về lão khoa, đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong ngành Y tế, Chủ tịch đầu tiên của Hội Người cao tuổi Việt Nam, Chủ tịch Hội Bảo trợ Người tàn tật và Trẻ mồ côi. Ông là GS Phạm Khuê.

Em trai ông, nhạc sĩ Phạm Tuyên nổi tiếng với bài Như có Bác trong ngày đại thắng mà cả đất nước Việt Nam ai cũng biết hát. Hồi năm ngoái qua Xiêm Riệp, đến các khu đền tháp Angkor, chỗ nào tôi cũng gặp một ban nhạc dân tộc của những người khuyết tật, nạn nhân của thảm hoạ diệt chủng. Anh bạn hướng dẫn viên nói đây là du khách Việt Nam, tức thì dàn hợp xướng không chuyên này chuyển sang trình bày bài Như có Bác trong ngày đại thắng. và du khách lại rút ví bỏ vào cái thùng đan bằng mây những tờ tiền giấy. Tôi kể chuyện này với nhạc sĩ Phạm Tuyên, ông cười hồn hậu và bật mí: Tết vừa rồi có một vị lãnh đạo cao cấp đến thăm tôi. Ông nói rất chân tình: Đi nước ngoài bọn tôi chỉ biết hát mỗi một bài Như có Bác trong ngày đại thắng. Các bạn cũng biết bài đó và vỗ tay hát theo, chỗ thì bằng tiếng nước họ chỗ thì bằng tiếng Việt Nam, nhưng nhịp điệu thì rất chuẩn. Phạm Tuyên sáng tác bài Như có Bác trong ngày đại thắng vào đêm 28-4-1975, đoàn ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam tập và thu âm ngay trong buổi chiều ngày 30-4 để phát sóng trong bản tin thời sự đặc biệt lúc 17h, chính thức công bố với cả thế giới chúng ta đã giải phóng hoàn toàn miền Nam Việt Nam.

Đi vào con đường âm nhạc từ trong kháng chiến chống Pháp, tên tuổi và sự nghiệp của Phạm Tuyên được khẳng định từ đầu thập niên niên 60 với nhiều ca khúc cho nhiều lứa tuổi. Nhiều sáng tác cho thiếu nhi đã trở thành bài hát truyền thống qua nhiều thế hệ như: Tiến lên đoàn viên, Chiếc đèn ông sao, Hành khúc Đội thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, Hát dưới cờ Hà Nội, Gặp nhau giữa trời thu Hà Nội, Đêm pháo hoa, Cô và mẹ… Nhiều ca khúc của ông từ hồi đó đã trở thành ngành ca, thành nhạc hiệu của nhiều chương trình phát thanh như Bài ca người thợ rừng, Bài ca người thợ mỏ, Bám biển quê hương, Yêu biết mấy những con đường, Chiếc gậy Trường Sơn, Gảy đàn lên hỡi người bạn Mỹ, Từ làng Sen, Đêm Cha Lo, Từ một ngã tư đường phố.

Sự nghiệp âm nhạc của Phạm Tuyên đã có khoảng hơn 600 ca khúc. Ông viết nhiều và viết rất nhanh. Có những ca khúc đánh dấu một thời điểm lịch sử, một thời khắc thiêng liêng, một sự kiện trọng đại, một chiến dịch như: Chiếc gậy Trường Sơn, Miền Nam anh dũng và bất khuất (hợp xướng), Con kênh ta đào… Bài Từ Làng Sen Phạm Tuyên sáng tác sau ngày Bác ra đi. Thập niên 80 từ tứ của nhạc phẩm này ở Nghệ Tĩnh xuất hiện các hội thi Hát từ Làng Sen, một phong trào ca hát về Bác Hồ lan toả khắp các địa phương. Dần dần hội thi phát triển lên qui mô toàn quốc, tổ chức 5 năm một lần. Như có Bác trong ngày đại thắng viết trước khi kết thúc chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử hai ngày. Gửi nắng cho em…viết đầu năm 1976, “khi hai miền cùng vào một vụ chiêm”… “cùng vào mùa một ngày vui thống nhất…”. Ca khúc Chiến đấu vì độc lập tự do được ông sáng tác ngay trong đêm đầu tiên của ngày xảy ra cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc – năm 1979. Có thể coi đây là ca khúc mở đầu cho một dòng nhạc xuất xứ từ cuộc chiến đấu bảo vệ biên cương phía Bắc Tổ quốc với những bài rất hay như Gửi em ở cuối sông Hồng, Tình yêu trên dòng sông Quan họVì thế có người nói rằng các ca khúc Phạm Tuyên là một biên niên sử bằng âm nhạc.

Hơn thế nữa Phạm Tuyên còn là một nhạc sĩ viết về Đảng hay nhất với các tác phẩm tiêu biểu: Đảng đã cho ta cả một mùa xuân, Màu cờ tôi yêu, Đảng đã cho ta sáng mắt sáng lòng. Nhạc sĩ Phạm Tuyên kể, hồi lên chiến khu Việt Bắc ông học trường Pháp lý. Có cái hay là ở trường này được học ngoại ngữ và được giác ngộ về Đảng nhờ một số sách do các ông Lê Đạt, ông Đặng Đình Hưng cho. Sách viết về chủ nghĩa cộng sản in bằng tiếng Pháp. Nhiều ca khúc viết về Đảng sau này của ông là sự giải mã kiến thức, sự giác ngộ từ sách tiếng Pháp. Ví dụ như thơ Aragon có câu khiến lúc đó ông phải giật mình: Đảng cho tôi màu xanh nước non nhà. Hay nhà văn chiến sĩ Cộng sản Pháp Paul Vaillant – Couturier nói rằng: Chủ nghĩa Cộng sản là Mùa xuân của nhân loạiNhờ thế ông mới có bài Đảng đã cho tôi sáng mắt sáng lòng Đảng đã cho ta cả một mùa xuân…

Màu cờ tôi yêu là một kỷ niệm với Diệp Minh Tuyền. Có lần Diệp Minh Tuyền giãi bày: bây giờ viết về Đảng khó thật. Phạm Tuyên bảo đúng  là khó nhưng không thể không viết, nhất là trong bối cảnh hiện nay. Sau đó, ở trên máy bay Diệp Minh Tuyền đưa cho Phạm Tuyên một bài thơ về Đảng. Ông đọc thấy hay, trong đó có câu ông cứ nhấn đi nhấn lại ý của tác giả: Suốt đời lòng dặn giữ lời/Đường dài muôn dặm chớ rời tay nhau…

Năm 2001, nhạc sĩ Phạm Tuyên được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật cho các tác phẩm: Bám biển quê hương, Đảng đã cho ta cả một mùa xuân, Chiếc gậy Trường Sơn, Gẩy đàn lên hỡi người bạn Mỹ, Như có Bác trong ngày đại thắng. Gặp nhạc sĩ Phạm Tuyên dịp ông vào dự lễ kỷ niệm 35 năm ngày giải phóng Huế tôi hỏi: Vì sao người viết Như có Bác trong ngày đại thắngvẫn chưa được tặng giải thưởng Hồ Chí Minh? Ông cười và lại dẫn lờicủa tỷ phú Bill Gates: “Cuộc sống vốn không công bằng, phải tìm cách thích nghi và vượt lên nó”.

Đúng như thế, cuộc sống vốn không công bằng với gia đình Phạm Tuyên nhưng ông đã hoà nhập, thích nghi để vượt qua mọi trở ngại, vượt lên chính mình. Ông có người em ruột tốt nghiệp đại học Văn Khoa, ở miền Nam không tránh khỏi đi lính. Sau này anh em gặp nhau ở Mỹ, chú em nói: Cây gậy Trường Sơn của anh văng đến đâu là em phải chạy khỏi chỗ đấy… Biết Phạm Tuyên qua Mỹ, nhiều người nể trọng nhưng cư dân mạng bên ấy lắm kẻ chửi ông ra rả, cho ông là đứa con bất hiếu. Ông cười, khi về đến nhà mở mạng lại thấy có người viết: Phạm Tuyên là đứa con rất có hiếu.

Ông thường nói cuộc đời nhiều khi cũng gặp trắc trở nhưng bản thân tôi lại may mắn được gặp nhiều người tốt. Ví dụ: Sau khi tốt nghiệp Trường Lục quân về làm Đại đội trưởng Trường Thiếu sinh quân ông được Hiệu trưởng là Lê Chiêu giới thiệu vào Đảng. Sau này gặp lại ông Lê Chiêu nhạc sĩ Phạm Tuyên hỏi, việc anh giới thiệu một người có lý lịch như tôi vào Đảng thì có gặp phiền phức gì cho bản thân hay không? Ông Lê Chiêu bảo, cũng có chút ít thôi nhưng không sao; ai hỏi thì mình bảo Tuyên là người tốt, cần được kết nạp, mà nếu có là con quan Thượng thư thì chắc phải là con của bà ba, bà tư, tức là thuộc thành phần không bóc lột… Lúc đó đâu có ai biết rằng Phạm Tuyên là con của bà cả, và quan Thượng thư đầu triều như cụ Phạm Quỳnh lại chỉ có duy nhất một vợ. Ngày trước cụ Phạm có một công trình nghiên cứu về ca trù. Công trình này về sau Viện Âm nhạc Việt Nam đã in lại. Nhân đọc cuốn sách này có người hỏi Phạm Tuyên: Cuộc đời ông cụ chắc đã gặp khá nhiều đào nương? Nhạc sĩ Phạm Tuyên bảo, ngày trước, nếu có ai hỏi ông về chuyện tế nhị này thì ông trả lời: tôi lấy vợ sớm… Gặp người tò mò hơn thì cụ bảo: Gặp đào nương không bao giờ tôi nghĩ chuyện gì khác. Tôi lấy vợ sớm nên nó chỉ bằng con mình thôi. Tôi không bao giờ có ý nghĩ gì khác với các đào nương ngoài thưởng thức và nghiên cứu nghệ thuật hát ca trù. Thời kỳ làm quan ở Huế cũng có những lúc người ta mời cụ xuống đò. Cụ từ chối nhẹ nhàng: Con gái tôi đã lớn rồi…

Nhân vào Huế, bạn bè đồng hành từ Hà Nội và thân hữu ở Huế cùng nhạc sĩ Phạm Tuyên sắm sửa lễ vật, hương hoa dâng lên cụ Thượng Chi ở nơi cụ an nghỉ phía trước chùa Vạn Phước. Trước mộ phần cụ Thượng Chi nhạc sĩ Phạm Tuyên bày tỏ niềm vui và niềm tin về sự cởi mở của giới nghiên cứu trong việc nhìn nhận đánh giá lại các nhân vật lịch sử. Ông rất mong muốn được chứng kiến một sự giải toả về cụ thân sinh và gia đình mình.

Có những người dấn thân trong một bối cảnh lịch sử phức tạp, đầy biến động và đầy thử thách. Bản thân họ cũng gặp những mâu thuẩn, bế tắc không thể giải quyết nổi dẫn đến những ứng xử đầy tính nghịch lý bởi ranh giới giữa cái đúng và cái sai không rõ ràng. Phạm Quỳnh là một nhân vật điển hình, nổi bật lên trong lịch sử văn học Việt Nam thời kỳ cận – hiện đại, nhưng lại gây nên nhiều tranh luận với những ý kiến khác nhau. Gần đây, nhiều tác phẩm với hàng nghìn trang sách của cụ Thượng Chi đã được in lại; nhiều bài viết nhận dạng lại chân dung nhân vật Phạm Quỳnh đã được đăng tải trên các tờ tạp chí, các tờ báo có số lượng phát hành lớn là một tín hiệu rất đáng mừng. Cụ Thượng Chi đã trở lại vị trí xứng đáng trong lịch sử văn học Việt Nam và trong tình cảm của đông đảo độc giả. Trong tiến trình đổi mới, đất nước ngày càng dân chủ, công bằng, văn minh, đã có một cách nhìn khác về những nhân vật từng bị đối xử không thấu tình đạt lý.

Nhạc sĩ Phạm Tuyên và tác giả bên mộ cụ Thượng Chi

Độc giả nhiều thế hệ viếng mộ cụ Thượng Chi

Huế, 26-3-2010

TH.T

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: