Pham Ton’s Blog

Tháng Năm 2, 2015

Cụ Quỳnh khóc cụ Vĩnh – GS.Nguyễn Đình Chú

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 12:39 sáng

Blog PhamTon năm thứ bảy, tuần thứ 2 tháng 5 năm 2015.

NĂM NAY THƯỢNG CHI – PHẠM QUỲNH 120 TUỔI

CỤ QUỲNH KHÓC CỤ VĨNH[*]

(Về một bài thơ bây giờ mới được biết đến)

GS Nguyễn Đình Chú

Lời dẫn của Phạm Tôn: Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Đình Chú có những bút danh: Kỳ Sơn, Phương Hoa, Đông Phong, Phương Mai, Hà Thu, sinh ngày 20 tháng 9 năm 1932. Quê quán: xã Nghi Hợp, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Tốt nghiệp Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1957. Từng là Chủ nhiệm Bộ môn Văn học Việt Nam trung-cận đại, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Được phong giáo sư năm 1991, Nhà giáo Nhân dânNguyen Dinh Chu năm 1998.

Ông là tác giả các sách đã xuất bản như: Văn học, tập I (giáo trình), Tác gia văn học Việt Nam, tập 2, Thơ văn Tản Đà; là đồng tác giả các sách Văn học 11, ban Khoa học xã hội, tập 1, (sách giáo khoa), Văn học 11, ban Khoa học xã hội, tập 1 (sách giáo viên) và chủ biên các sách Văn 10 tập 1 (sách giáo khoa), Văn 10 tập I (sách giáo viên), Văn 11, tập 1 (sách giáo khoa), Văn 11 tập I (sách giáo viên), Văn học 10, ban Khoa học Xã hội tập I (sách giáo khoa), Văn học 10, ban Khoa học Xã hội tập I (sách giáo viên) và đồng chủ biên các sách Văn học 10, tập I, (sách giáo khoa và sách giáo viên), Văn học 11, tập I, (sách giáo khoa và sách giáo viên), rồi Ngữ văn 6 tập 1 và 2 (sách giáo khoa). Ông cũng chủ biên sách Tác gia Văn học Việt Nam, tập 1.

Là nhà giáo trong một trường đại học công lập, tất nhiên các sách ông soạn đều theo quan điểm chính thống đương thời. Trong đó bao gồm cả các bài ông viết về Phạm Quỳnh.

Chủ nhật 20/9/2009, Nguyễn Đình Chú đã đến nhà nhạc sĩ Phạm Tuyên, thắp nhang trên bàn thờ Phó giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Ánh Tuyết là vợ nhạc sĩ, mà cũng là đồng nghiệp dạy cùng trường lâu năm với ông. Nhân dịp này, ông tặng gia đình bài viết nhỏ về một bài thơ của Phạm Quỳnh mà ông mới phát hiện. Ông cũng đồng ý để gia đình đưa lên blog hoặc đưa lên báo. Nhạc sĩ Phạm Tuyên rất cảm động trước nghĩa cử này của giáo sư Nguyễn Đình Chú và chuyển ngay cho chúng tôi bài viết mới của giáo sư về học giả Phạm Quỳnh. Chúng tôi xin hân hạnh giới thiệu với các bạn hôm nay

—o0o—

Quỳnh, Vĩnh, Tốn, Tố (Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh, Phạm Duy Tốn, Nguyễn Văn Tố) một thời được dư luận xã hội tôn là bốn học giả sáng giá nhất của đất nước. Nguyễn Văn Vĩnh chủ bút Đông Dương tạp chí – Phạm Quỳnh chủ bút Nam Phong tạp chí. Cuộc đời hai Cụ mỗi người một vẻ, nhưng số phận lại có chỗ na ná nhau, với người đời, kẻ đặt lên cao, người hạ xuống thấp. Có điều là thời gian xem ra đang ủng hộ hai Cụ. Chẳng biết, sinh thời, hai cụ gắn bó với nhau tới đâu, nhưng cứ vào bài thơ Cụ Quỳnh khóc Cụ Vĩnh năm 1936 thì tình bạn của hai cụ chắc là thắm thiết lắm. Bài thơ này còn được hôm nay là do cụ Nguyễn Đình Khang, quê Nghi Lộc, Nghệ An, làm thư viện ở Huế trước Cách Mạng Tháng Tám năm 1945 và từng tham gia việc tịch biên gia sản Cụ Quỳnh hồi tháng 9-1945 tại Huế, nhân đó mà thấy bài thơ trong tập bản thảo của Cụ Quỳnh, nay đọc lại cho chép. Bài thơ như sau:

Khóc Nguyễn Văn Vĩnh

Vừa mới nghe tin vội giật mình

Thôi thôi thôi cũng kiếp phôi sinh

Trăm năm sự nghiệp bàn tay trắng

Bảy thước tang bồng nấm cỏ xanh

Sống lại như tôi là sống nhục

Chết đi như Bác chết là vinh

Suối vàng Bác có dư dòng lệ

Khóc hộ cho tôi nỗi bất bình.

Bài thơ đúng là cho thấy tấm lòng Cụ Quỳnh đối với Cụ Vĩnh nhưng cũng để lộ nỗi lòng của Cụ Quỳnh giữa cuộc thế bấy giờ. Hậu thế hôm nay, đọc bài thơ, có ai cảm thông và cũng là cảm thương phần nào cho Cụ Quỳnh không nhỉ?

9-2009

N.Đ.C.


[*] Nguyễn Văn Vĩnh sinh năm 1882, bút hiệu là Quan Thành, Tân Nam Tử, Tông Gia, Long Gia, Mũi Tẹt Tử, Đào Thị Loan, người làng Phượng Dực, phủ Thường Tín, Hà Đông, nay là huyện Phú Xuyên,Hà Nội. Năm 1896, tốt nghiệp Trường Thông Ngôn ra làm thư ký tòa sứ các tỉnh, rồi về tòa Đốc lý Hà Nội, có được cử đi dự Đấu xảo Marseille ở Pháp (1906). Về thì xin thôi việc, mở nhà in và làm báo. Ông chủ trương nhiều tờ báo. Tờ Trung Bắc tân văn của ông là tờ báo hằng ngày đầu tiên ở nước ta. Còn Đông Dương tạp chí ra đời trước Nam Phong.

Ông còn dịch nhiều sách tiếng Pháp ra tiếng ta, cũng là đóng góp lớn nhất của ông cho văn học nước nhà, từ nhiều vở kịch của Molière đến tiểu thuyết của Victor Hugo (Những kẻ khốn nạn), A.Dumas (Ba người lính ngự lâm pháp thủ). Rồi Fénelon (Tê lê mặc phiêu liêu ký), Balzac (Miếng da lừa), Prévost (Mai nương lệ cốt), Swift (Guylive du ký)…, dịch thơ ngụ ngôn La Fontaine, truyện trẻ em của Perrrault. Ông còn dịch tác phẩm của ta (Kim Vân Kiều) và Trung Quốc (Tiền Xích Bích) ra chữ Pháp…

Cuối đời, ông bỏ nghề văn để đi tìm mỏ vàng ở Lào và mất tại Sài Gòn ngày 2/5/1936.

(Theo Từ Điển Văn Hóa Việt Nam – Vũ Trọng Khánh chủ biên, NXB Văn hóa Thông tin, 2009 và Từ điển văn học bộ mới, NXB Thế Giới  – 2004)

Advertisements

%(count) bình luận »

  1. […] có quan hệ thế nào với Hoàng Đạo Thúy của Dã Thảo (5.542), bài thứ chín là Cụ Quỳnh khóc cụ Vĩnh của Nguyễn Đình Chú (5.358), bài thứ mười là Bất tất nhiên của Sông Hương […]

    Pingback bởi Blog Phạm Tôn đầy năm (thôi nôi) -Blog PhamTon « Pham Ton’s Blog — Tháng Một 29, 2010 @ 1:24 chiều | Phản hồi


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

%d bloggers like this: