Pham Ton’s Blog

Tháng Bảy 24, 2015

Lão Hoa Đường, Thiếu Hoa Đường – Phạm Quỳnh

Filed under: Hoa Đường Tùy Bút - Kiến Văn, Cảm Tưởng I — phamquynh @ 12:59 sáng

Blog PhamTon năm thứ bảy, tuần thứ 1 tháng 7 năm 2015

KVCT

*BÀI SỐ 9 TRONG 11 BÀI CUỐI ĐỜI

CỦA THƯỢNG CHI PHẠM QUỲNH:

9.- LÃO HOA-ĐƯỜNG, THIẾU HOA-ĐƯỜNG

Phạm Quỳnh

(Mùa hạ năm 1945)

Ai cũng biết bài thơ chữ vịnh Kiều:

Giai nhân bất thị đáo Tiền Đường,

Bán thế vinh hoa trái vị thường…

Ông nghè Chu Mạnh Trinh đã dịch nôm là:

Giọt nước Tiền Đường chửa rửa oan,

Phong hoa chưa trắng nợ hồng nhan…

Bài thơ chữ đó là của cụ Phạm Quí Thích, hiệu Lập Trai, biệt hiệu Hoa Đường, vì cụ chính là người làng Lương Ngọc tôi, trước là Lương Đường, mà tên về đời Lê là Hoa Đường.

Tôi mộ cái tài học danh tiết một bậc tiền bối, lại vừa là một vị chân Nho ôn hòa thuần túy, cũng lạm lấy tên Hoa Đường làm biệt hiệu, tên cụ là “Lão Hoa Đường” mà cho mình là “Thiếu Hoa Đường” vậy.

Cụ không hề làm thơ Nôm, nhưng chắc cụ có quen biết cụ Tiên Điền Nguyễn Du, và theo phép lịch sự của các danh sĩ đời xưa, Cụ Tiên Điền chắc có đưa cụ xem tập “Đoạn Trường Tân Thanh”, để xin đề vịnh, nhân đó mới có bài tổng vịnh trên kia, và biết đâu? có lẽ cụ có điểm duyệt và nhuận sắc (Sửa chữa, trau chuốt cho (một tác phẩm) thêm hay – PT chú) ít nhiều. Vì các tác giả đời trước không có cái lòng tự ái nhà nghề như tác giả bây giờ, và bao giờ cũng nhún nhường khiêm tốn, sẵn lòng phục thiện các bạn làng văn có tài hay các bậc tiền bối đức vọng (Đức cao vì danh vọng cao – PT chú).

Nhưng cụ không làm thơ nôm, mà thơ chữ của cụ thì hay tuyệt, Thảo Đường thi tập của cụ còn lại đến hơn ngàn bài, đều một giọng trầm hồn cao nhã, đầy một lòng ưu ái chứa chan, rõ ra nhân cách một bậc cao sĩ (Kẻ học giả thanh cao – PT chú), đạo cốt tiên phong (Như tiên phong đạo cốt, phẩm cách cao thượng – PT chú) mà vẫn hằng để chí đến việc đời.

Còn nhớ một bài “Thư hoài”, đã từng biên ra để treo trước án sách, vì đọc đi đọc lại, thấy thích hợp với tâm chí mình quá

Nhân sao lục và dịch nghĩa ra đây:

Tho trong Lao Hoa Duong

Nghĩa là: ”Núi sông nước cũ đã khác hẳn, Tùng cúc vườn xưa nửa bỏ hoang. Trời đất mênh mông thân ẩn dật, cuộc đời bề bộn phận nho quèn. – Cốt bệnh ví cùng non thu ốm – Lòng tôi chỉ bạn với trăng suông, – Có kẻ khuyên ta vui chè rượu, – Thử hỏi Tam Lư có chịu say?”.

Trời đất mênh mông thân ẩn dật

Cuộc đời bề bộn phận Nho quèn!

”Lão Hoa Đường” sinh vào thời Lê mạt Nguyễn là đời loạn, tự biết ”phận nho quèn” không sao đương được thời cục rối, quyết chí ẩn dật để giữ lấy tiết tháo thanh cao, còn cao hơn biết bao nhiêu ”Thiếu Hoa Đường” này, cũng sinh vào thời loạn là buổi Á-Âu xung đột, mà tự khờ dại đem mình ra lăn lộn giữa phong trào hỗn độn, trong thời buổi nhá nhem, không biết cái thân ”Nho quèn” đương nổi sao được thời thế, và ở giữa cái xã hội xu thời (tùy thời, thấy mạnh thì theo để có lợi – PT chú) mị chúng (như mị dân – PT chú) này, ai còn thiết đến kẻ văn nhân nho sĩ, chỉ biết đem một thái độ ôn hòa nho nhã mà đối với cái cuồng phong bác tạp (Lộn xộn, tạp nhạp – PT chú) hỗn hào!…

Đọc thơ cụ Lập Trai mà thẹn không biết lập chí bằng cụ, đường xuất xử ((Kẻ sĩ) ra làm quan hoặc lui về ở ẩn – PT chú) vụng về, thật kém các cụ xa.

Nhưng cụ là cố thần nhà Lê, bị đức Cao Hoàng triệu ra làm quan, còn lấy cớ đa bệnh mà từ chối được. Đến như cụ Tiên Điền cũng đồng thời ấy, không có cớ gì thoái thác, phải miễn cưỡng mà theo thời, rồi bất đắc chí mà chết, cuộc đời có phong ba hơn, mà kết quả thành một áng văn chương tuyệt tác để làm quà cho hậu thế, há chẳng phải vì ”đã đau đớn lòng” vì ”những điều trông thấy” mới làm nên sự nghiệp đó dư? Như thế thì xuất xử cũng có năm bảy đường, và có lẽ chỉ khác nhau ở một chữ ”tài” vậy.

Song chữ ”tài” vẫn hay liền với chữ tai một phần, chính cụ Tiên Điền đã dạy thế.

Lao Hoa Duong_Thieu Hoa Duong

Bản thảo viết tay Hoa Đường Tùy Bút- Kiến Văn, Cảm Tưởng I của Phạm Quỳnh

P.Q.

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: