Pham Ton’s Blog

Tháng Chín 18, 2015

Đường phố mang tên Phạm Quỳnh… ở đâu?

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 6:43 chiều

Blog PhamTon năm thứ bảy, tuần 4 tháng 9 năm 2015.

ĐƯỜNG PHỐ MANG TÊN PHẠM QUỲNH … Ở ĐÂU?

Lời dẫn của Phạm Tôn: Chùm ba bài sau đây muốn … giải đáp câu hỏi đó. Gồm: Sài Gòn từng có một đường phố mang tên Phạm Quỳnh? (Phạm Tôn, 2009); Nghị định số: 31/KH của Đô trưởng Sài Gòn:… (2009) và Thủ đô Hà Nội nên có đường phố Phạm Quỳnh (Phạm Văn Hưng, 2011)

—o0o—

SÀI GÒN TỪNG CÓ MỘT ĐƯỜNG PHỐ MANG TÊN PHẠM QUỲNH?

Phạm Tôn

Tháng 9/1975, tôi vào Sài Gòn công tác. Gặp nhà nghiên cứu Hán-Nôm từng làm việc tại Phủ Quốc vụ khanh đặc trách Văn hóa, giữ chức trưởng ban Hán-Nôm là ông Tố Nguyên Nguyễn Thọ Dực, được ông cho biết các ông “đã đấu tranh dữ lắm, cuối cùng mới có được một đường nhỏ mang tên Phạm Quỳnh ở quận 6 Sài Gòn”. Tôi đi hỏi quận 6, không ai biết, vì “Chúng em đều là người mới, dân 30 tháng 4 mà…”

Sau đó, lại gặp nhà giáo Trần Đức Ruật, dạy Hán văn ở Đại học Sư phạm Sài Gòn, cũng cho biết tương tự như ông Tố Nguyên, nhưng không biết cụ thể đường đó ở chỗ nào.

Gần đây, trong trả lời phỏng vấn của phóng viên báo Tiền Phong, nhạc sĩ Phạm Tuyên cũng nói: “Có tư liệu về một con phố ở Sài Gòn tên là phố Phạm Quỳnh, nhưng không ai còn nhớ. Tôi đã hỏi Sở Địa chính, họ cũng chịu…” (Tiền Phong, số 338, thứ ba, 4/12/2007).

May mắn, tôi được đọc bài viết của ông Phạm Tuân, con trai út của học giả Phạm Quỳnh, người đã cùng bà chị là Phạm Thị Hảo (tức bà Phùng Ngọc Duy) năm 1956 đi cải táng Phạm Quỳnh đưa về chùa Vạn Phước, Huế. Phạm Quỳnh được cải táng cùng ngày, cùng chỗ với cha con Ngô Đình Khôi. Ông Tuân viết: “Thời gian dài kế tiếp sau đấy, người dân Sài Gòn được thấy một con đường lớn, rộng từ phi cảng Tân Sơn Nhất vào trung tâm thủ đô mang tên Đại lộ Ngô Đình Khôi… Rồi đến thời Đệ nhị Cộng hòa của Tổng thống Thiệu, “nghe nói” tên thầy tôi (tức Phạm Quỳnh-PT chú) đã được đặt cho một con đường nhỏ gần đường Triệu Đà trong Chợ Lớn… chị tôi và tôi lân la đi tìm nhưng chẳng thấy tăm hơi…tất cả chỉ là một “dự định” mà thôi. Ôi thế thái nhân tình…” (bài Sống lại với ký ức thuở ngày xưa, báo Ngày Nay (tiểu bang Minesota) số 385 ngày 30/6/2005 và Việt Học tạp chí phổ thông (Nam California) số 2, tháng 6/2005)

Thế là thế nào, Sài Gòn có đường phố mang tên Phạm Quỳnh hay không?

Hóa ra thế này…Giáo sư Văn khoa Nguyễn Văn Trung rất chuyên tâm…công kích Phạm Quỳnh là điều ai cũng biết, đến mức ông soạn hẳn một tập tài liệu 270 trang nhan đề khá dài Chủ đích Nam Phong-Tài liệu dùng riêng cho sinh viên ban văn, Đại học Văn khoa Sư phạm. Bài tựa có ghi “Sài Gòn, mùa hè 1972”. Vừa đúng lúc ấy, bà Phạm Thị Ngoạn, con gái Phạm Quỳnh, có luận án về Nam Phong được hội đồng trường Cao đẳng Thực hành ở Paris chấp nhận và Hội Nghiên cứu Ấn-Hoa giữ lại để ấn hành ở Sài Gòn. Bà được đọc tài liệu ấy, có đoạn Giáo sư Nguyễn Văn Trung thách thức “các nhà văn học vẫn vô tình đề cao sự nghiệp văn học của Phạm Quỳnh” (…) tìm thấy con đường nào ở Sài Gòn hay bất cứ trên đất nước mang tên Phạm Quỳnh” (xem Văn học và Chính trị, nhật báo Tự Do, ngày 4/11/1962; mười năm sau được nhắc lại trong tập tài liệu trên, trang 214) Và bà Phạm Thị Ngoạn đã viết trong chú thích số 2 trang 426-427 luận văn Tìm hiểu tạp chí Nam Phong, bản dịch tiếng Việt của Phạm Trọng Nhân (Ý Việt xuất bản, Yerres, Pháp năm 1993): “Sự tình cờ đã trả lời các thách thức đó. Tại Sài Gòn đã có một đường phố mang tên Phạm Quỳnh (Chúng tôi nhấn mạnh-PT). (Nghị định ngày 10/1/1972 của Đô trưởng Sài Gòn, Sở Họa Đồ, số 31-, điều 2) nối liền đường Bến Lò Gốm với đường Lê Quang Hiển (Sài Gòn, quận 6))”.

Nhưng, tất cả vẫn chỉ là lời nói của mấy người lớn tuổi và sách báo thôi, chưa chắc đã phải là sự thật có con đường đó.

Chúng tôi nêu lên đây, mong được bạn nào biết mách giùm. Xin đa tạ.

—o0o—

NGHỊ ĐỊNH SỐ:31/KH CỦA ĐÔ TRƯỞNG SÀI GÒN: ĐƯỜNG SỐ 54 TỪ BẾN LÒ GỐM TỚI ĐƯỜNG LÊ QUANG HIỄN DÀI 900m RỘNG 8m MANG TÊN MỚI LÀ ĐƯỜNG PHẠM QUỲNH.

Phạm Tôn

Mấy tháng trước chúng tôi có nêu trên blog này câu hỏi Sài Gòn từng có một đường phố mang tên Phạm Quỳnh? Và kết thúc bằng câu: “Chúng tôi nêu lên đây, mong được bạn nào biết mách giùm. Xin đa tạ”.

Hôm nay, chúng tôi vui mừng báo quý bạn đọc biết là đã có người cung cấp một căn cứ không thể chối cãi là con đường đó là có thật. Một bạn đọc nữ là Phạm Thị Trâm, ở địa chỉ 14917 Village Gate Drive Silver Spring, MD 20906 – 1964, USA. Điện thoại: 001- 301-460.6171 đã sưu tầm và có nhã ý gửi cho chúng tôi bản Nghị định của Đô trưởng Sài Gòn Số:31/KH đại tá Đỗ Kiến Nhiều, ký tại Sài Gòn ngày 10 tháng 1 năm 1972. Trong đó, “Điều 2- Các đường sá dướt đây, nay được mang tên như sau: (…) Đường số 54: từ bến Lò Gốm tới đường Lê Quang Hiễn, dài 900m, rộng 8m, mang tên mới là đường Phạm Quỳnh (…).”

Đại Úy cảnh sát Vũ Đình Thọ, Sở Cảnh sát Lưu thông, TL Chánh sự vụ Sở Cảnh sát Lưu thông, Chủ sự Phòng Tổng vụ ký văn bản, Sài Gòn, ngày 13 tháng 1 năm 1972 Số: 450/CSTĐ/S5/P1/B1, “Sao y gởi quý ông

–         Chủ sự phòng

–          Liên đội trưởng

–          Trung tâm trưởng

–          Trưởng đội

“Để phổ biến đến thuộc viên am tường tên đường mới, hầu hướng dẫn dân chúng. Riêng phòng Nghiên-Kế cho sửa lại tên đường mới trên bản đồ”

Duong Pham Quynh 1(…)

Duong Pham Quynh 2(…)

Duong Pham Quynh 3

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn cả gia đình bạn Phạm Thị Trâm, đã có lòng với blog chúng tôi, giúp làm sáng tỏ một sự thật hiển nhiên đã bị quên lãng từ mấy chục năm nay. Xin kính chúc bạn và gia đình mạnh khỏe, hạnh phúc và tiếp tục là bạn đọc trung thành của blog chúng tôi, luôn sẵn lòng đóng góp ý kiến, tư liệu giúp blog chúng ta ngày càng tìm hiểu sâu rộng hơn về học giả Thượng Chi Phạm Quỳnh mà chúng ta hằng yêu mến, kính trọng và xót thương cho số phận oan nghiệt của ông.

Thành phố Hồ Chí Minh, 18.8.2009

P.T.

—o0o—

THỦ ĐÔ HÀ NỘI NÊN CÓ ĐƯỜNG PHỐ PHẠM QUỲNH

GS Phạm Văn Hưng

Lời dẫn của Phạm Tôn: Đây là nội dung bức thư của Giáo sư Phạm Văn Hưng gửi Ban liên lạc họ Phạm Việt Nam đăng trong trang 62-53 nội san Thông tin Họ Phạm Việt Nam (Bản tin của Ban liên lạc họ Phạm Việt Nam) số 36 quý I/2011. Chúng tôi chỉ biên tập vài chi tiết để bảo đảm sự chính xác về mặt tư liệu và đặt tên bài cho dễ theo dõi.

—o0o—

Thư bạn đọc

Hà Nội, ngày 23 tháng 1 năm 2011.

            Kính gửi: Ban Liên lạc Họ Phạm Việt Nam.

Tôi là Phạm Văn Hưng, sinh năm 1942, là cựu chiến binh, cán bộ đã nghỉ hưu, hiện trú tại số nhà 76, ngõ 260, đường Cầu Giấy, Hà Nội, Điện Thoại: 04.38.337.377.

Tôi rất vui mừng khi đọc cuốn “Thông tin Họ Phạm Việt Nam”, số 35 – quý I/2011, thấy có bài của bà Phạm Thị Thuý Lan – Tổng biên tập, giới thiệu cuốn Phạm Quỳnh – Con người và thời gian do Khúc Hà Linh viết, vừa được Nhà xuất bản Thanh Niên xuất bản; sách dày 180 trang, nộp lưu chiểu tháng 6/2010.

Cũng theo bài viết này, cùng lúc với việc xuất bản cuốn sách này, ngày 12/6/2010, Đài phát thanh, truyền hình và Hội Nhà báo Hải Dương đồng tổ chức cuộc Hội thảo Học giả Phạm Quỳnh và tạp chí Nam Phong với sự tham dự của các giáo sư sử học, các nhà văn, nhà báo. Với 15 lượt phát biểu ý kiến đã toát lên: Phạm Quỳnh và tạp chí Nam Phong đã có đóng góp đáng kể trong việc chuyển tải văn hoá phương Tây vào Việt Nam và tiếp thu những giá trị văn hoá để hội nhập làm cho ngôn ngữ nước nhà càng phong phú và không làm mất đi vẻ đẹp của tiếng Việt.

Phạm Quỳnh là người yêu nước, trân trọng nền văn hoá dân tộc, đặc biệt tiếng Việt, thể hiện qua việc tôn vinh áng thơ bất hủ Truyện Kiều. Thời kỳ làm quan Thượng thư Bộ Lại (tương đương Thủ tướng bây giờ) dưới vẻ bề ngoài nhã nhặn và thận trọng, Cụ chống Pháp một cách không khoan nhượng, theo kiểu của trí thức Nho học bấy giờ. Cụ dám trách cứ Pháp trưng dụng lúa gạo để cung cấp cho Nhật, và đòi Pháp trả lại quyền cai trị Bắc Kỳ cho Nam Triều. Cụ bị thực dân Pháp theo dõi, liệt vào đối tượng đối địch bất khả quy (trang 128, cuốn Phạm Quỳnh – con người và thời gian)

Thông tin họ Phạm Việt Nam số 32 – quý 2/2010 đã dành cả một Phụ trương về Phạm Quỳnh, trong đó có nhiều bài của các nhà khoa học viết về Cụ.

Giáo sư Nguyễn Đình Chú có viết: “Phạm Quỳnh là người mở đầu cho văn hoá Việt hiện đại. Cụ có cả một lý thuyết hẩn hoi về độc lập và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa dân tộc (quốc gia) và nhân loại (thế giới). Đó chính là hạt nhân của lý thuyết hội nhập hiện đại. Nhờ lý thuyết đó, Phạm Quỳnh không bị văn hoá phương Tây áp đảo, Cụ dõng dạc tuyên bố bằng tiếng Pháp cho người Pháp đọc vào năm 1931: “Người An Nam không thể coi nước Pháp là Tổ quốc được, vì chúng tôi đã có một Tổ quốc”.

Từ điển Văn học (bộ mới – 2004) có những dòng viết về Phạm Quỳnh rất xác đáng: “Phạm Quỳnh là người có tinh thần dân tộc, ôm ấp chủ nghĩa quốc gia theo xu hướng ôn hoà, lấy việc canh tân văn hoá để làm sống lại hồn nước.”

Nhà phê bình văn học Nguyễn Huệ Chi viết: “Phạm Quỳnh là người làm việc không cẩu thả, dù dịch thuật hay trước tác Cụ đều tra cứu cẩn thận, đắn đo câu chữ rất nhiều. Hơn nữa, Cụ có thiên hướng thích loại văn chương nghị luận hơn là văn cảm hứng nên ngòi bút điềm đạm, mực thước… Phạm Quỳnh là người chủ tâm rèn luyện câu văn quốc ngữ sao cho kịp trình độ văn chương thế giới, nhất là diễn đạt được những phạm trù trừu tượng như tư tưởng, tâm lý, triết học…Phạm Quỳnh đã hết sức du nhập và Việt hoá nhiều khái niệm bắt nguồn từ Hán ngữ và làm cho tiếng Việt phong phú lên rất nhiều…”

Đánh giá công bằng và khoa học về Phạm Quỳnh là trách nhiệm của lịch sử. Giáo sư Văn Tạo (nguyên Viện trưởng Viện Sử học Việt Nam) viết về Phạm Quỳnh đã từng nói: “Đối với quê Hải Dương tôi, nếu làm rõ được sự kiện này (tức cái chết của Phạm Quỳnh) cũng có lợi cho việc thực hiện tính công minh lịch sử, nhằm đảm bảo tính công bằng xã hội, đúng với mục tiêu mà các Đại hội Đảng đã đề ra là “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”.

Chúng tôi đề nghị Ban Liên lạc Họ Phạm Việt Nam gửi văn bản đến Hội đồng Nhân dân, Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội và Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, đề nghị xem xét công lao của Cụ Phạm Quỳnh, có thể lấy tên Cụ đặt cho một đường phố của Thủ đô Hà Nội.

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn các vị!

Kính thư

Phạm Văn Hưng

Lời bình của Phạm Tôn: Nghị định số: 31/KH của Đô trưởng Sài Gòn ký ngày 10/1/1972 đã chỉ rõ đường Phạm Quỳnh kéo dài từ đâu đến đâu, dài 900m, rộng 8m.

Nhưng đó là nghị định ký đầu năm 1972, một năm đầy biến động trên chiến trường Miền Nam, với “mùa hè đỏ lửa” chấn động khắp các tỉnh miền Nam và tất nhiên cả Sài Gòn bấy giờ là “Thủ đô” của Chính quyền Việt Nam Cộng Hòa. Đường Phạm Quỳnh đã có tên trong một bản quyết định rồi. Còn việc thực thi nghị định đó thế nào ta chưa biết. Nhưng, chính ông Phạm Tuân, trong một bài viết đã kể lại là: “Rồi đến thời Đệ nhị Cộng hòa của Tổng thống Thiệu “nghe nói” tên Thầy tôi đã được đặt cho một con đường nhỏ, gần đường Triệu Đà trong Chợ Lớn… Chị tôi (tức dược sĩ Phạm Thị Hảo, người đã đi cải táng Phạm Quỳnh năm 1956 cùng ông Phạm Tuân – PT chú) và tôi lân la đi tìm, nhưng chẳng thấy tăm hơi… Tất cả chỉ là một “dự định” mà thôi. Ôi, thế thái nhân tình…” (2005)

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d bloggers like this: