Pham Ton’s Blog

Tháng Sáu 27, 2019

Chuyện một người cháu ngoại: Giã từ cảng thân yêu (Ra đi khi cảng hết khói bom đạn) Phần cuối

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 2:14 chiều

Blog PhamTon năm thứ mười hai, kỳ 1 tháng 7 năm 2019.

Chuyện một người cháu ngoại

GIÃ TỪ CẢNG THÂN YÊU

Phạm Tôn

  1. Ra đi khi Cảng hết khói bom đạn: 1972

(Tiếp theo và hết)

Cả hai cô vu cho mình là từ ngày chiến tranh đến nay không chịu đến, rồi nói chuyện tầm phào như mọi khi có cô Huệ. Cả hai đều đã biết là mình sắp về báo Nhân Dân, do có nội gián là hai cô bạn ở bên đó đã lén xem mặt mình từ hôm gặp anh Thép Mới . Khi chỉ còn lại hai đứa, mình hỏi thẳng việc cô định đi làm hộ lý, cô có vẻ buồn, thở dài. Đi B về, tôi xin chuyển sang Quân  y viện ngay, nhưng cơ quan không đồng ý… Buồn lắm chẳng muốn làm gì ….

Cô cho biết đã nhận thư tôi, lại nói là vẫn nhớ 16 Hàng Da, nhưng không hiểu sao, có đi qua mà lại không vào. Tôi về, cô tiễn ra tận cổng như mọi khi. Kỳ này lại đi Trường Sơn, đi dài, thật ra tôi cũng chẳng muốn đi nữa. Mồng 6 bắt đầu. Tôi nói đến nơi, thế nào cũng gửi ngay cho một cái lá nhé, không viết một chữ nào cũng được…. Chúng mình cùng cười. Cô bạn hơi e thẹn, lấy tay che mặt…. Mặt to đen, vẫn buồn lắm.

Chủ nhật 10/12/1972 8:50 nhật ký ghi : Những sự việc ghi ở trang trước là là xảy tra trong “ngày hoà bình cuối cùng”. Vì theo như lệnh sơ tán khẩn cấp  thì đến 18 giờ ngày hôm sau, tất cả người già, trẻ em và người không trực tiếp sản xuất, chiến đấu đều phải đi khỏi Hà Nội. Nhưng cho đến hôm nay , Hà Nội vẫn đông vui như thường. Đi đâu cũng gặp trẻ con…Trong thành phố, tin vỉa hè lại cho biết: 15 này sẽ ký hiệp nghị hoà bình.

Mình đang làm những việc cuối cùng ở cảng, mong để lại một kỷ niệm tốt, thiết thực làm nốt những việc mà sau này khi không có mình anh em sẽ dễ dàng thực hiện để giữ vững phòng trào học ở Phà Đen.

15:00 ngày thứ năm 21/12/1972 ,vừa làm xong hai việc quan trọng xách nước đầy cái chum xanh để dự trữ và sửa lại đèn, nến. Tất nhiên cuộn băng cá nhân cũng đã bỏ sẵn trong túi

Tối 18/12/1972, đột ngột có còi báo động. Thế là chấm dứt cái cảnh hòa bình tạm thời. Bắn, bom lại bắn dữ dội hơn. Khoảng hơn hai giờ đêm thì các chú Trung, Nghiên, Mỹ ba công nhân cảng đến ngủ nhờ và cho biết: Khu vực khối 50-51 khu Hai Bà Trưng bị đánh phá. Một vài quả bom cũng thả trúng cảng. Cô Đào Thị Phê hát hay, vui tính, cùng đi Quảng Bình với mình ngày nào đang bế con trong hầm đã bị mảnh bom chặt gãy lìa cánh tay đang ôm con. Cháu nhỏ chết ngay, mẹ cháu mê man… Nhà tôi không có hầm, nên mấy anh em cứ đành nằm mà nghe bom đạn nổ rung trời chuyển đất. Sớm hôm sau, đưa mẹ và hai cháu bé đến 47 Lò Sũ cốt tránh bom nhờ có hầm kiên cố. Đến Cảng, tìm gặp các gia đình người bị nạn. Anh Dụng, người lái xe còn trẻ không nói được một lời… Cô Phê vợ anh vào bệnh viện cấp cứu được một giờ thì tắt thở. Bà mẹ thương cháu lạnh, chạy vào nhà lấy cái chăn ra thì bom nổ. Cụ không biết sẽ sống ra sao… Khối 50-51 là hai xóm lao động san sát những căn nhà nhỏ đông vui là thế, bây giờ chỉ còn là một đám tro tàn âm ỉ nhả khói. Mưa, đường lầy, những người chủ nhà chăm chú bới đống tro, cố tìm những gì còn sót lại, cái bát vỡ, cái soong bẹp

Đám cháy xảy ra thật đột ngột mà dữ dội. Tài sản coi như mất hết. Không ít người, nhất là trẻ con, người già nấp ở hầm đất ngay trong nhà đã bị chết thui. Có cái xác chỉ còn khúc mình, đầu và chân tay bắn đi đâu mất. Có điều lạ là không hề nghe thấy tiếng ai khóc cả. Đám đông lặng lẽ dọn dẹp, cố tìm kiếm, đào bới dưới trời mưa đông lạnh lẽo.

Chiều 19/12, sau những giờ làm việc căng thẳng thì nhận được giấy chuyển sang báo Nhân Dân.

Tối ấy, 19:30 cái giờ mà đáng lẽ ra mình và anh em ở cảng đang ngồi ở thư viện Hà Nội nghe nhà văn Nguyễn Tuân nói về Sống mãi với Thủ đô của Nguyễn Huy Tưởng, thì lại bắt đầu một đêm kinh hoàng mới. Bom đạn liên miên cho đến sáng. Hôm sau, cũng như hôm trước, đúng 12 giờ trưa, giặc lại đến dội bom hơn một giờ mới ngừng, để đến tối 19:30 lại bắt đầu một đêm man rợ mới.

Cậu Khuê đến, cậu sẽ ở tạm nhà mình, mang theo một chồng sách quí. Mình về ngủ ở nhà, tối thứ tư 20 lại là ngày học tiếng Nhật của ba anh em mình và em Minh. Mấy anh em quyết định cứ học, chỉ đổi địa chỉ. Nhưng sau đó lệnh cấm đi lại ngoài đường từ 17:30 đến 22:30 mới thôi. Mình về nhà chỉ là để tiếp sensei (thầy giáo) Lê Văn Thức. Không ngờ, Vũ Tuấn Hùng cũng đến mang theo sách vở. Đúng lúc học mọi khi thì bom nổ. Ngớt đợt bom đầu, Đỗ Xuân Bảo lái cẩu ở Cảng lên ngủ nhờ, cho biết: Đêm 19, cảng lại bị bom phá hỏng nhà cửa, nhưng không ai việc gì. Suốt đêm, hai anh em nằm nghe bom nổ rung chuyển cả nhà.

Hôm nay, báo Nhân Dân ra muộn. Mọi người dân Hà Nội vồ lấy, đọc ngay ở trang nhất: Miền bắc thắng oanh liệt: Trong hơn 30 giờ từ tối 18 đến rạng sáng 20/12 bắn rơi 5 máy bay B52 và 8 máy bay phản lực, bắt sống nhiều giặc lái, bắn cháy ba tàu chiến Mỹ… 8 giờ tối 19/12 Hà Nội bắn rơi một máy bay B52 và 11 giờ đêm lại bắn rơi một chiếc nữa.

Đến 20/12/1972, 4091 máy bay Mỹ đã bị bắn rơi trên miền Bắc.

11 giờ trưa, báo động, bom, bắn. Rồi lại yên, 12:15 lại một đợt mới đến 13 giờ mới thôi. Mình về nhà, chuẩn bị cho những tình huống xấu hơn. Đến Hàng Bông thấy một cột khói to đang bốc cao lên trời. Cứ theo hướng cột khói, mình đi qua phố Hàng Bông, Phan Bội Châu, rồi Trần Hưng Đạo, thì trước mắt mình ở cuối con đường lớn này là một khoảng trống không kỳ lạ. Đâu rồi nhà ga Hàng Cỏ to đẹp bề thế chứa chan kỷ niệm với người Hà Nội. Tất cả chỉ còn là một đống gạch vụn, sau đống gạch khói đen vẫn tiếp tục bốc lên, cao mãi… Nghe nói phía nhà máy điện cũng có cột khói nhưng mau tan hơn. Đêm qua, chúng đánh khu lao động An Dương. Một anh thanh niên ôm con ngủ trên giường cả hai chết ngay trên giường. Người Hà Nội lại một phen tấp nập kéo nhau đi sơ tán. Em Nhàn ở trường về đòi mang cháu Hà đi, mình không tán thành nhưng cũng không dám cản. Mình không nói gì với em Thân và mẹ, nhưng cố ý tránh để cả hai anh em cùng ở một nơi. Dù sao cũng cần một người sống. Còn rất nhiều việc cần đến anh em mình. Mình ở nhà, không có hầm, nhưng còn hơn là cả hai anh em cùng ở một nơi. Sự thật đơn giản đến đau lòng.

Vừa báo động một đợt ngắn, chỉ có bảy phút. Hình như ai cũng có cảm giác rằng hôm nay thể nào chúng cũng đến sớm hơn mọi ngày. Không ai ngạc nhiên. Con người Việt Nam ta thật là dễ thích nghi, thế nào cũng sống được.

Từ trưa, nước máy trong nhà không chảy, điện cũng không có. Nhưng ngoài đường, vẫn có nước máy, đèn điện nhiều đường phố vẫn sáng, tàu điện 17:30 vẫn leng keng chạy.

Hôm nay, ăn vội để về sớm. Chưa đến 6 giờ tối mà đường phố quanh bờ hồ đã vắng. Các nhà rất ít ánh đèn, nói chung đều đóng cửa. Chỉ mấy hàng nước, hàng bánh vỉa hè là còn đốt đèn dầu lù mù cố vớt vát kiếm ăn. Phố xá rất yên ắng. Từng tốp, từng tốp người tiếp tục lên đường đi sơ tán. Xe hơi, xe đạp, đi bộ, cứ thế lên đường. Hai người đi xe đạp trước mình đang trò chuyện. Đến ngã tư, trước khi chia tay mỗi người một ngả, anh thanh niên nói thôi tôi về nhé. Chị bạn không chào lại mà nói: Gớm, hôm qua, bao nhiêu người được thấy tận mắt cái B52 to kềnh nói rơi, đỏ rực đúng như một bó đuốc lớn.

Tối hôm qua, chị Thanh vợ anh Phong ở nhà dưới sinh một cháu trai, 3kg600. Tây Hà Nội 70km có máy bay địch…loa khu phố lại vang lên những lời quen thuộc. Rồi 60km… Trước mắt mình là một mảnh bom to bằng đầu ngón tay một công nhân cảng tặng hôm mình gặp sau trận bom đánh cảng. 19:10, lại một lần nữa báo động ngắn. Chiều nay, em Nguyễn Mạnh An đến chơi, đưa ba cậu bạn đi cùng. Một cậu nhà ở Nguyễn Trường Tộ (… cách 80km) vừa bị phá tan trong trận chúng đánh nhà máy điện trưa nay. An hẹn tối đến ngủ nhà mình, còn rủ cả mấy bạn kia nữa, mình vui vẻ nhận lời, nhưng nói rõ là nhà không có hầm (… cách 50km) thế là hai bạn chào mình ra về. Đến cầu thang, An quay lại nói tối nay em cũng không đến nữa. Cậu Khuê suốt chiều nay không thấy về. Nhà chỉ còn lại một mình mình. Phiêu lưu chăng? Chỉ vì mình không muốn cả nhà tụ họp để đánh bạc với lũ giặc.

Chiều nay, đang tiếp mấy cậu thanh niên thì Đoàn Di đến. Cả nhà Di ở lại chỉ vì không có tiền. Di đã viện đủ mọi lý lẽ để bà mẹ vợ kỹ tính tin là không đi là đúng. Hầm đất an toàn hơn hầm xây, nhà cũng ở khu vực chẳng có mục tiêu nào. Thật ra, có chạy cũng chẳng biết chạy đâu. Ra ngoại thành có khi còn nguy hiểm hơn. Đi xa hơn nữa thì tốn kém mà chắc gì đã ít nguy hiểm hơn. Nói đùa một lúc rồi Di bảo mình gỡ hai tấm kính cất đi. 19:50, vừa báo động 15 phút. Đỗ Xuân Bảo và Tú một công nhân lái cẩu đến ngủ nhờ. Hôm qua, cảng lại bị đánh. Nhà cũ bọn Nguyễn Tiến Trung bị đánh tan. May là không ai việc gì. Rõ ràng đất cảng là một trọng điểm bắn phá của giặc rồi. Đài đang báo tính đến 21/12, trong ba ngày qua 12 B52 đã bị hạ. Mấy anh em lại nói chuyện với nhau về lade phục vụ hòa bình, về Nôben và cả giải Nôben nữa… Đêm êm ả, bí mật như một bàn tay thép bọc nhung. Cuộc sống Hà Nội thật lạ.

Đêm 21/12 bom đạn cho đến sáng. Sớm nay, có lệnh triệt để sơ tán. Tất cả các cơ quan đều sơ tán, chỉ để lại những người chiến đấu, phục vụ chiến đấu. Mình để em Nhàn đưa Hà đi. Thân đi họp, mãi gần 16 giờ vẫn chưa thấy về. Mình đến Lò Sũ. Dì và các em đều đi theo nhà thông gia là cán bộ cao cấp đến đón tận nhà. Không tiện đưa cả chị và cháu theo nên đành lẳng lặng ra đi, không chào hỏi. Thành ra ở sân nhà chỉ còn bà và cháu nội Ánh Hồng hai tuổi. Bà lo nấu bữa chiều, cháu chạy nhảy quanh bà hát Bé bé bằng bông hai má hồng hồng bé đi sơ tán bế em đi cùng. Chăn màn để trên gác, cửa khóa hết, không lấy được. Mình treo giỏ đồ nấu ăn, cả bếp dầu và bô của bé rồi chở bà đằng sau, tay ôm cháu bám cổ, lái xe đạp một tay đưa hai bà cháu về nhà. Về nhà được một lúc thì cậu Tuyên dến gửi một số đồ cậu cho là quan trọng: một túi gạo, một bọc áo quần, mấy cái ngăn cặp lồng. Cậu cười, gần như vui vẻ, thờ ơ, kể là trận 4:30 sáng nay nhà cậu bị sập hoàn toàn. Buồn cười là còn một cái phích nước ở góc tường còn nguyên.

Nguyễn Tiến Trung đến nhà, cho biết cảng bị đánh lần thứ tư. Không ai việc gì cả: công nhân lo thân nghỉ từ chiều. Hình như ông bố và cậu em Nguyễn Thế Hào đều bị nạn trong vụ oanh tạc khu An Dương. Biết mà đành chịu không đến thăm được. Hào là bộ đội chuyển ngành về làm cán bộ công đoàn ở cảng, thay mình phụ trách công tác bổ túc văn hóa hồi mình đi Quảng Bình. Về thì mình lại cùng Hào lo chuẩn bị cho cảng dự đại hội liên hoan văn nghệ toàn cục đường sông. Hào viết hoạt cảnh chèo về công nhân cảng trình diễn cùng bọn ca nam, ca nữ, ảo thuật của mình được khen. Hào chỉ bằng tuổi mình, nhưng cậu ta rất thương mình vì thấy quá ngây ngô. Hào bảo cứ như cậu thì chẳng bao giờ được phân phối cái gì đâu. Cậu đi Quảng Bình mới được cái xe đạp chứ không vợ, con ai phân cho cậu quạt, phích nước, … Cứ để tớ lo cho. Anh nhờ bạn lắp cho tôi một cái quạt nhỏ cho các cháu tôi khỏi nóng. Anh đến y tế, buộc họ cấp cho tôi tiền bồi dưỡng mỗi khi tôi ốm nghỉ 15 ngày. Có lần, tôi đọc báo thấy nói công đoàn Liên Xô gửi vải vóc cho nạn nhân bom Mỹ, tôi lập ngay danh sách, đi điều tra rõ tên tuổi nạn nhân và hoàn cảnh gia đình nạn nhân, lấy chữ ký của phó thư ký công đoàn rồi lên thành phố. Mọi việc xong xuôi trong một buổi sáng, lấy được vải về, chỉ còn đưa đi cho gia đình nạn nhân. Hào thấy tôi chạy đi chạy lại thì hỏi có gì mà vui thế. Tôi kể mọi chuyện thuận lợi đến không ngờ. Hào cười: thế ông được cái gì. Rồi anh cùng tôi chia vải đưa cho các nạn nhân. Hào là thế. Chất phác, thật thà và cũng rất nhiệt tình.

Tối, cậu Khuê mới về. Bệnh viện Bạch Mai của cậu hoàn toàn bị phá sạch. Trưa nay đài loan tin sáng nay Hà Nội hạ ba B52, một F111. Đến hôm nay, Hà Nội đã hạ 11 pháo đài bay B52.

Em Thân liên lạc với trường tìm ra nơi trú bom mới cho gia đình. Thế là bây giờ, mẹ và cháu Ánh Hồng yêu quí đã nằm êm ấm trong một ngách nhỏ dưới sàn một lớp học ở trường Trưng Vương với đầy đủ tiện nghi như bếp dầu, bô, chăn màn. Em Thân cũng trực ở đấy để chờ chuyến xe của trường đưa tất cả đi sơ tán. Thật thương cho chú rể. Đã chuẩn bị đủ bánh kẹo, trà thuốc lá cho đám cưới lẽ ra tổ chức vào hôm nay, thiếp cũng gửi rồi mà bây giờ ngồi trong một cái xó nhỏ dưới gầm trường, lập lòe đèn dầu hàng trăm gia đình nheo nhóc, chẳng khác nào sống thời nguyên thủy trong hang động. Mình muốn mang bớt sách đi cất giấu, nhưng quyển nào cũng thích, tập nào cũng quí. Số quí nhất là tự điển thì lại không muốn xa rời một phút nào. Đành cứ để vậy.

20:05 ghi : 19:45, mở nhật ký, chưa kịp viết hết câu vừa qua một trận báo động 45 phút, có bom nổ sáng trời nhưng không rõ tiếng… thì lại bắt đầu bắn, rồi còi báo động. Thời gian hòa bình quả là có ngắn chưa được 10 phút, mình chỉ vừa lau xong cái thông phong đèn dầu và bắt đầu đốt lửa. Đài đọc Tuyên bố của Chính phủ. Nghe cái đã.

15:50 ghi: Đêm qua, tám lần báo động tất cả. Lần nào còi kéo nhiều lần lên xuống hoặc đài có nói câu Giặc Mỹ âm mưu đánh phá ác liệt thành phố Hà Nội là dự báo có B52. Tiếng máy bay B52 ào ào vang vọng dội xuống từng đợt như tiếng cối xay lúa, nghe âm u ma quái. Chỉ những lần ấy mình mới xuống nhà và gần sáng, lúc B52 hay hoạt động nhất, mới xuống hố cá nhân trước cửa nhà. Mẹ, em Thân, anh Đại chị Thủy và cháu Hồng đều ra hầm dưới các lớp học trường Trưng Vương. Ở đấy, cứ tối đến, có mấy trăm người trú ẩn. Đèn, nến lập lòe trong từng khoang nhỏ rộng nửa mét, ngột ngạt. Sáng, đưa mẹ về. Tối lại đưa đến đấy ngủ. Anh Đại mang bé Hồng đi, mẹ nhất định không chịu đi cùng, không sơ tán nữa. Đi trong khi con cái còn ở nơi bom đạn, để bảo vệ cái mạng già của mình thì đi làm gì. Cả buổi sáng êm ả, nước máy chảy vòi nhỏ, nhưng đã bắt đầu chảy, khéo dùng tiết kiệm thì cũng đủ. Nước ở cái hố cá nhân tròn trước cửa cũng dùng được. Bữa cơm sum họp hiếm hoi thật là vui. Lại có cả một lạng… thịt quay.

Trái với lệ thường, 14 giờ giặc mới bỏ bom B52 ở xa, không rõ ở đâu. Máy bay trinh sát không người lái bay qua mấy lượt rồi, ta bắn rất dữ nhưng không hạ được. Lâu lắm rồi, không hạ được một chiếc nào loại này. Báo Nhân Dân hôm nay có rất sớm, đúng 6 giờ, gần như lệ thường rồi. Nhà in thân yêu của mình dùng cảm, kiên cường lắm.

Chủ nhật 24/12/1972, đã có những đám cưới vắng khách. Nhưng tối đến, hàng trăm xe đạp, khách dự cưới đã nhiều. Không ai ngờ lại có máy bay địch. Báo động. Bắn và máy bay rơi.

Trưa thứ hai 25/12, nhật ký ghi: Đài báo hôm qua bắn rơi máy bay vào buổi trưa. Báo viết tối 24/12 giặc Mỹ bỏ bom khối 44 khu Hai Bà Trưng, xã Thanh Trì. Đúng ngay trước giờ Thiên Chúa giáng sinh.

Đêm qua, cả nhà được một giấc ngủ ngon. Cậu Tuyên ở đài Tiếng nói Việt Nam nên thạo tin cho biết: Thế là hết đợt I. Đợt 2 là từ 26-31 còn đợt 3 tất nhiên là sau 2/1/1973. Cuộc chiến vẫn còn tiếp diễn.

Cả buổi sáng nay mình làm được đúng một việc: Mua dầu. Cả Hà Nội, chỉ còn một nơi bán dầu ở phố Lò Đúc có dầu bán. Người mua rất trật tự. Người bán vui vẻ nhanh nhẹn phục vụ. Lẽ ra hôm nay cửa hàng nghỉ, nhưng bán để phục vụ bà con đi sơ tán. Mấy hôm rồi, cửa hàng vắng khách.

Nước chứa chan, thừa mứa. Trưa nay, lại bắt đầu có điện. Thật kỳ diệu sức sống Thủ đô của những con người Hà Nội thanh lịch, hào hoa.

Sau  mấy đêm ở hầm gầm trường Trưng Vương mẹ mệt rã rời, nôn thốc nôn tháo, cả ngày hôm qua chỉ ăn một bát cháo loãng với ít đường. Hôm nay mẹ đã đỡ ngồi xem báo, rất thích bài Chế Lan Viên viết, xúc động đến rơi nước mắt, nghẹn lời, khi nói lên lòng căm giận lũ giặc tàn ác.

Nhật ký ghi: 22:00 ngày hôm nay có rất nhiều máy bay không người lái trinh sát Hà Nội, lượn đi lượn lại nhiều mà đến giờ này vẫn chưa thấy ném bom. Không hiểu gã Ních lừa bịp này sẽ giở trò gì. Học tiếng Tây Ban Nha rất có kết quả, thích thú lắm, như khám phá ra những miền đất mới. Khuya, Nguyễn Xuân An từ Hàng Gà ghé chơi. Đã chuyển về Cảng, lại làm truyền thanh như trước, hào hứng lắm. Rất yên tâm khi đã có hậu phương vững chắc là cô ca sĩ làng chèo. Mẹ và em Thân đã về Lò Sũ từ tối. Thứ ba, 26/12/1972, suốt đêm cho đến lúc này là 9 giờ 50 phút vẫn yên ắng. Lạ thật… Đến 13:10 mới có báo động. Bắn. Có tiếng máy bay xa. Bây giờ lại im lặng, căng thẳng đợi chờ… Mình ngồi ở gần chuồng gà dưới chân cầu thang gạch, viết mấy dòng này. Mẹ và em Thân vẫn ở Lò Sũ, ngày hai bữa, mình cũng đến ăn. Các em họ Tứ, vợ là Nga và em Minh cũng đều ở đó. Thư viện Hà Nội nơi Nga làm vẫn mở cửa nhưng chẳng có ai đến đọc. Bệnh viện Việt – Đức Tứ làm việc thì quá đông. Cụt chân, cụt tay rất nhiều. Chưa có ai đã vào hố cá nhân mà bị thương cả. Tất cả đều là ở hầm to hoặc chưa vào hầm.

Lũ gà chỗ mình trú ẩn thấy động rủ nhau gáy loạn cả lên, lần lượt từng con, suốt từ lúc có bắn đến giờ như vào các buổi sáng. Quả tình chúng cũng góp phần chống Mỹ bằng cách gọi mọi người thức dậy xem mặt lũ cướp nước ta. Mây trắng đục bao phủ khắp trời. Tiếng gà trống gáy vừa dứt thì lại có tiếng gà mái cục tác báo tin mừng: thêm một ít chất bổ bồi dưỡng sức dân cho người Hà Nội đánh Mỹ.

Bài xã luận báo Nhân Dân hôm nay thật hay, giọng văn hào sảng của Thép Mới rất rõ. Người Hà Nội tự hào. Cả nước ta tự hào vì có Hà Nội là Thủ đô, trái tim đỏ của cả nước.

14 giờ thì báo yên.

19:20 cách Hà Nội 30 km có máy bay địch. Có tiếng súng nổ rồi im lặng. Loa vẫn đọc tin. Hội đồng phòng không yêu cầu không đi ra ngoài đường từ 19:00 đến 5:00. Tây Nam Hà Nội có máy bay địch Đài vẫn hát. Mình vẫn học… 20km có máy bay…hát tiếp Tây Hà Nội 50km có máy bay địch… Vẫn hát, vẫn học… 19:37… 19:50 máy bay địch đã bay xa…19:50, Tây Bắc Hà Nội 30 km có may bay địch Vẫn hát. Học tiếng Nhật. 20 km vẫn hát…học bài Nhật thứ ba 20:15 máy bay địch đã bay xa 20:57 Bắc Hà Nội 70km có máy bay địch.

23:10, mình cố học để bù lại buổi chiều anh Đại về, lo cơm nước cho anh không học được mấy. Vừa đặt mình xuống giường thì báo động. Đài báo, còi rú đều báo hiệu có B52. Mình xuống ngay nhà dưới, Lương ở nhà dưới cũng khoác chăn ra. Hai chú cháu nấp vào gầm cầu thang. Hú vía. Suốt nửa giờ bom rền, bắn rát sáng cả trời, chuyển cả đất. Có thứ đạn gì rất lạ, bắn lên chỉ thấy đỏ như pháo hiệu, lên chậm, đến một độ cao nhất định mới nổ một tiếng rõ lớn, lửa đỏ chói, rồi lại đi tiếp. Có lẽ là tên lửa để hạ B52. Chưa hôm nào căng thẳng như hôm nay. Mấy dòng này là thắp nến mà ghi vội. Nhà trước cửa vẫn đào hầm, tiếng xà beng xào xạo.

15:00 ngày thứ tư 27/12/1972, ghi: Ngay từ rất sớm, đã có báo Nhân Dân. Trang nhất có dòng tít lớn đăng tin tối qua Hà Nội đã hạ 5 máy bay. Mỗi cái mất có bốn phút. Không hiểu mất bao lâu mới làm xong một pháo đài bay, mất mấy chục năm mới sản sinh ra được từng ấy thằng giặc lái.

Sáng nay, mình xuống nhà giặt thì có một anh mắt lèm nhèm đến nhà lấy nước gạo, tay xách cái thùng sắt gỉ. Anh nuôi mấy con lợn ở bãi giữa sông Hồng. Hôm qua, có thằng giặc lái dù đỏ rơi vào thôn, anh và các bạn bắt sống nó. Hôm nay mới rảnh sau khi giao nộp giặc cho bộ đội, anh lại đi lấy nước gạo, quyết nuôi đàn lợn đến 100kg một con.

Đến nhà Đoàn Di, cả nhà đông đủ. Nhà bị bom lần trước đổ, đang xây dựng lại, thì phải ngừng. Di nhờ mình vào thuyết cho vợ và mẹ yên tâm, không đòi đi sơ tán nữa. Nhà không có tiền, cô vợ cũng dũng cảm nhưng làm y tá ở bệnh viện Xanh Pôn thấy người què cụt nhiều quá nên sợ cho các con. Ba đứa trẻ rất vui, nằng nặc đòi chú chiếu phim đèn chiếu cho xem. Ở nhà Di ra, đi qua hồ Ha Le, bến xe Kim Liên, dừng lại một lát trước phố Khâm Thiên. Đó là nơi địch đánh phá dữ dội đêm qua. Gần như cả phố Khâm Thiên sụp đổ, tan nát, vỡ vụn. Phố này đông dân, nhà lại cũ nát, nhất là khu giữa phố phình ra thành một cái ngõ lớn: ngõ chợ Khâm Thiên, dân cư càng đông đúc, nhà cửa càng lụp xụp. Trước bến xe, gần một xóm nhà đổ nát, một anh đứng cạnh một chị thanh niên, tay anh dắt xe đạp, có ý giục chị lên xe cùng đi. Nhưng chị cứ đứng yên, mắt đăm đăm nhìn vào những đống gạch gỗ ngổn ngang, vai rung lên, yên lặng. Ngay cạnh đó, ba thanh niên trẻ hơn, có một cô gái đang nhẹ nhàng dỡ từng thanh gỗ, nhấc từng viên gạch ngói. Họ đang cố bới tìm nhấc khẽ ra từng giò phong lan vôi vữa bám đầy. Mỗi lần nhắc được một giò phong lan treo lên ghi đông xe đạp cô gái lại nở nụ cười và nói nhỏ một câu gì có vẻ âu yếm lắm. Buổi trưa về Lò Sũ ăn cơm, mình kể lại chuyện đó. Thì em Thân nói ngay, chính anh em mình cũng thế, vẫn học, vẫn đọc sách đấy thôi.

Hôm nay, nó đánh lạ quá, không theo qui luật mọi khi. 11:30, 13:15. Có lẽ phải bỏ ngủ trưa thôi. Mình mệt, lại vớ được toàn tập Nghìn một đêm lẻ bằng tiếng Pháp và một tập Những người khốn khổ, thế là xem, xem cho đến lúc vừa dặt mình xuống ngủ thì lại bị dựng dậy ngay. 15:30, B52…Hóa ra không phải, chỉ vì còi báo động hai lần, nên nhầm, chỉ là máy bay thường thôi. Mất đứt 25 phút.

Trời vẫn đẹp lắm. Xanh ngắt, có từng đám mây mỏng. Đài báo mai có gió mùa đông bắc. Biết bao người sẽ bị rét trong đợt này vì tan cửa nát nhà.

18:50 ngày thứ năm 28/12/1972, nhật ký ghi: Đêm qua, nể mẹ quá, minh ngủ lại Lò Sũ. Chín giờ tối có báo động, rồi 10:30 báo động kéo dài. Hôm nay được biết Hà Nội ta đã hạ bốn pháo đài bay B52.

Sáng nay, ra cảng. Lúc đi thì có báo động. Đến lúc báo yên mình đã đạp xe đến lô cốt công đoàn cảng thân yêu của mình. Vẫn chưa lấy được giấy thôi trả lương vì lãnh đạo cảng đang cố nâng cho mình một bậc lương trước khi ra đi. Vì năm 1965 đến cảng nhận lương tạm tuyển 35 đồng mà nay, sau tám năm lăn lộn với mọi phong trào của cảng, làm đủ mọi việc được phân công dù tréo ngoe, dù nguy hiểm, vất vả cũng không từ, đến lúc chia tay này, mới được lĩnh mức lương 45 đồng, bất cứ ai cũng thấy như thế là vô lý, bất công. Nhưng giám đốc mới là ông Hoàng Thế Phiệt lại một lần nữa một mình chống lại cả Đảng ủy và công đoàn. Nhất quyết ông không cho tôi đi, vì thế tất nhiên không có lý do gì lại tăng lương cho tôi để tôi đi. Ông Hoàng Thế Phiệt là trưởng phòng lao động tiền lương của Cục Đường sông, một người cao, đẹp trai, mũi cao, mái tóc bồng bềnh xõa xuống trán, da lại trắng, cặp mắt thường nheo lại khi nào cũng như cười. Tôi gặp ông lần đầu khi ông xuống cảng khảo sát tình hình lao động tiền lương để chuẩn bị cho hội nghị của cục. Tháng 3/68 tôi về xã Thắng Lợi Thường Tín Hà Tây dự lớp học về các biểu mẫu thống kê mới do cục mở. Gặp lại tôi ông nhớ ra ngay cả họ tên còn nói trước hội nghị đây là một tay quản lý nhân lực tiền lương rất cứng. Tôi cho đó là điều đáng chán nhất trong năm 1968. Bao giờ tôi cũng chỉ lo bị cột vào những cái cột ngang cột dọc trong các biểu mẫu kế toán. Bản thân không khi nào biết rõ trong túi mình có bao nhiêu tiền. Tôi kỵ nhất những gì liên quan đến tiền nong.

Một lần gần đây tôi đến cảng có gặp ông giữa đường. Ông hỏi đi đâu. Tôi thành thật trả lời là về lấy giấy chuyển công tác. Ông Phiệt vừa cười vừa nói tôi về đây là tôi kiên quyết không cho cậu đi đâu. Bấy giờ, tôi chưa biết ông sẽ về làm giám đốc mới ở cảng, tưởng là ông nói chơi. Ông Hoàng Văn Bảo lúc này làm thư ký công đoàn thay Mai Văn Sinh ra đi theo nhóm tham nhũng. Tôi nhớ hồi Bác Hồ mất năm 1969, tôi xin đi viếng, ông Bảo hồi ấy là phó thư ký bảo cứ để tớ lo cho. Cứ khất lần mãi cho đến khi tôi phát nản. Nay cũng thế, tôi xin cái giấy thôi trả lương để tôi đủ thủ tục về báo Nhân Dân, ông cũng khất lần, cứ bảo để tôi lo. Nhưng lần này thì là có ý tốt. Ông thật lòng không nỡ để tôi ra đi mà thiệt thòi quá như thế này. Gần đây, ông bị vỡ ruột thừa, có tôi xuống xin chữ ký mới phát hiện đưa đi cấp cứu kịp thời nên không chết. Nhưng phải nằm bệnh viện Việt – Đức khá lâu, vì viêm màng bụng rồi. Nhà xa, tận Thanh Trì, con cái đứa lớn đi xa, đứa ở nhà thì nhỏ quá, vợ không biết đi xe đạp. May nhà tôi gần bệnh viện, hằng ngày đi làm về ghé nhà ông lấy đồ tiếp tế. Ông đã thân, càng thân. Còn đang định tổ chức liên hoan tiễn tôi. Tôi cố thuyết phục ông là lòng ông tôi biết, ông không phải cố lo việc lên lương cho tôi, sau này lại khó làm ăn với giám đốc mới. Tôi chỉ cần đủ giấy tờ để tôi đi thôi. Việc lên lương với tôi ông không phải bận tâm, đừng để hỏng việc lớn của tôi. Tôi bịn rịn chia tay ông già tốt bụng nhưng yếu thế.

Gặp công đoàn xong, tôi ra phòng truyền thanh. Nguyễn Xuân An và anh em thanh niên xung kích Cảng đang chuẩn bị một chương trình ca nhạc. Mình nhận hát bài Mùa xuân trên bến Cảng, xem đó như lời từ biệt khéo bà con anh em Cảng thân yêu.

Trưa hôm nay báo động đến mấy lần. Sau mới biết là chúng đánh khu nhà máy dệt 8/3, khu sản xuất bánh kẹo Hải Châu, và khu nhà ở tập thể Mai Hương. Hóa ra chúng căm thù vải vóc, bánh kẹo, mì sợi và căm thù nhất  là những người làm ra những thứ rất cần cho đời sống người dân thường nhật.

Cả trưa và chiều cùng em Thân đào hầm, mệt đến run cả tay… Máy bay cách 20km … nghỉ tay thôi…

Tối 28/12, 20:00 rồi 21:50, 23:00 có máy bay địch bắn phá Hà Nội. Hôm sau biết là đã hạ hai B52. Đêm ngủ ngon, sáng dậy lại đào hầm. Chiều ngủ cho lại sức. Bây giờ dân Hà Nội có thói quen là ăn cơm chiều sớm, đi ngủ sớm để đêm còn thức mà chạy máy bay. Sáng 29/12, báo động ba lần. Cũng có năm lần nổ súng bắn máy bay không người lái. Mức độ bom xem ra đã đỡ căng. Những người Hà Nội vẫn tiếp tục đi sơ tán. Luôn luôn có tin đồn là đêm này sẽ có một vệt B52 ở chỗ này, chỗ nọ làm người ta lại chạy nháo lên một trận. Tuy vậy, Hà Nội vẫn đông. Em Thân đi xếp hàng cả buổi sáng vẫn không mua được mì. Thịt, trứng, rau vẫn dễ mua. Dễ mua nhất là bia, khi nào cũng đông khách, sẵn hàng bán.

18:30 học tiếng Tây Ban Nha. 19:30 Tây Nam cách 70km có máy bay đài vẫn hát… 20:00, học xong bài số 8, tạm nghỉ, nằm nghe đài còn chờ báo động. Có lẽ hôm nay chúng đổi lịch, sáng mai mới đánh chăng…

Thứ bảy 30/12 16:00 nhật ký ghi: Tối qua, 22:00 dến 23:45 có báo động. Bom xa, ít. Bắn lên cũng ít. 24:00 lại có bắn. Nhưng không có còi báo động. Mình đã vào chăn ấm nên rất nguyên tắc, không ra, rồi ngủ mất lúc nào không biết. Sau một giấc ngon lành, thắp nến, nằm trong màn đọc Tình ca phố Plume hết sức thơ mộng (trích Những người khốn khổ của Huygô) Cả ngày hôm nay, ngoài vài lần có máy bay trinh sát ra, không có báo động hay bắn gì cả. 19:00 theo những nguồn tin đáng tin cậy (như của con một cục trưởng công an) thì ngày mai 31/12/1973 sẽ hoàn toàn hết ném bom. Những tin này không biết bằng cách nào đã lan đi rất nhanh, mà không biết đáng tin đến mức nào. Nó có căn cứ rộng sâu trong lòng người. Đài cũng đang đọc Thông báo của Bộ Tổng tư lệnh tổng kết 12 ngày chiến đấu. Đó càng là căn cứ chắc chắn cho mọi tin đồn trên. Điều mong mỏi của mọi người đang đến gần. Hôm nay, lẽ ra là em Thân cưới. Về đến nhà đã thấy hai bó la dơn hồng và đỏ của một phụ huynh học sinh tặng vì không biết đám cưới đã hoãn. Ở Hà nội dạo này vẫn không ít đám cưới.

Thứ hai 1/1/1973, ghi lúc 17:00 dưới đèn điện. Đêm 30 ngủ ngon. Sáng 31 có máy bay trinh sát. Nhưng đi đâu cũng thấy người người mặc áo quần đẹp. Com lê, cà vạt đủ cả. Hàng hoa nào cũng đông khách. Người Hà Nội mua báo xong lại ra mua hoa. Có người mua cả bó la dơn, có người chỉ mua năm bông đồng tiền. Rồi rủ nhau đi xem xác máy bay rơi ở đường Hoàng Hoa Thám, mà B52 hẳn hoi nhé. Gần sở xe điện Thụy Khuê.

Cả Hà Nội toát lên niềm vui chiến thắng. Nhưng cái vui kín đáo không ồn ào, tưng bừng. Phố Khâm Thiên đổ nát còn đó, không ai quên.

Cái hầm mà hôm từ biệt Cảng, mình đứng hát đã bị nứt. Bom nổ cách có hơn 5 mét. Trên nóc hầm, còn một quả bom không nổ hay chưa nổ.

Thế là mình giã từ Cảng thân yêu khi khói bom đạn vừa dứt.

Sài Gòn 27/5/2019

P.T.

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d bloggers like this: