Pham Ton’s Blog

Tháng Mười Một 28, 2019

Vui sống giữa lòng Miền Nam giải phóng (P3)

Filed under: Chuyện một người cháu ngoại — phamquynh @ 8:27 sáng

Blog PhamTon năm thứ mười hai, kỳ 1 tháng 12 năm 2019

CHUYỆN MỘT NGƯỜI CHÁU NGOẠI

3- Vui sống giữa lòng Miền Nam giải phóng

(Tiếp theo)

Anh Trần Thăng ở nhà riêng do người bà con di cư nay xuất cảnh để lại cho. Nhưng do công việc, anh gắn bó với nhóm 22 Tú Xương. Còn Nguyễn Văn Phú và Võ Ngũ Phong làm công tác xuất bản thì ở chung cư số 22 Đoàn Thị Điểm. Sau cuộc họp anh Thăng triệu tập, mọi việc rõ ràng, không còn những hiểu lầm, mọi việc dường như yên ả. Thì một hôm có cô gái từ Nha Trang đến nhà chúng tôi. Cô mặt tròn, thân hình cũng đầy đặn, da rám nắng mắt sáng vẻ chất phác thật thà. Tôi hỏi chuyện thì biết cô là em cô gái Nha Trang xinh đẹp của chúng tôi.

Cô lúng túng xách cái túi ni lông trong có hai con ốc to tôi chưa từng thấy bao giờ. Cô bảo Thep Moi chan dungquà quê mẹ bảo mang cho chị và các anh. Tôi hỏi ốc to thế này thì ăn thế nào. Cô bảo để cô làm cho, dễ thôi, luộc rồi xắt lát chấm muối tiêu chanh hoặc cuốn rau sống ăn rất ngon. Chờ cô chị đi khu kinh tế mới Lê Minh Xuân lấy tài liệu về, tôi bàn giao ngay để hai chị em ở chung buồng trên gác. Tối, cô chị lại đi có việc, cô em thấy chỉ có tôi thân thiện với mình, nên lại tìm tôi tâm sự. Cô nói mẹ bảo lần này lên Sài Gòn cố tìm hiểu xem anh rể tương lai là người thế nào. Tôi buột miệng hỏi là ai vậy. Thì cô nói nghe chị kể anh là nhà báo nổi tiếng, là cán bộ cao cấp, chị lấy anh cả nhà sẽ đổi đời. Tôi nhớ lại có lần cô gái Nha Trang hỏi tôi cán bộ cao cấp như anh Thép Mới thì được những tiêu chuẩn gì quyền lợi gì. Tôi bảo chuyện ấy thì phải hỏi bên hành chính, tôi chỉ biết việc viết của anh thôi. Tôi sợ có chuyện hiểu lầm nên nói cho cô em rõ là ở đây chỉ có một người như thế thôi, anh ấy lại có vợ hơn 20 năm rồi, hiện bà ấy vẫn ở Hà Nội. Cấp trên mà biết ông ấy lấy vợ hai thì bị kỷ luật nặng. Ở miền Bắc, pháp luật đã qui định chỉ được một vợ một chồng từ lâu.

Cô ở chơi với chị mấy hôm rồi về nhà. Sau đó, tôi nhận được một bức thư dài đến bốn trang giấy khổ lớn, chân thành cảm ơn tôi đã giúp gia đình tránh được đại họa. Chuyện này, có vẻ chẳng ai ở cơ quan biết, vì không có điều ong tiếng ve gì. Chỉ có chuyện là sau khi chúng tôi chuyển sang ở 82 Yên Đổ thì cô gái Nha Trang cũng sang ở một buồng bên ấy rồi sau vào đại học tổng hợp tiếp tục việc học dang dở.

Chủ nhật 11/4 tôi đến nhà chú Tố Nguyên Nguyễn Thọ Dực, nguyên trưởng Ban cổ học thuộc Phủ Quốc Vụ Khanh đặc trách về Văn hóa chính quyền Sài Gòn. Mượn được tập bản thảo Đông Pương hiền triết gia ngôn, trong đó có mấy câu tôi đọc mà thấy sợ:

  • Lão Tử trong Khổng Tử gia ngữ viết: Người thông minh nhận xét sâu sắc ấy thế lại thường mang mình đến chỗ chết, là vì thích chê bai mà bàn tán việc người. Những kẻ học rộng biện luận thông suốt, mà thường hay bị nguy hiểm, bởi họ có tính hay phơi bày những việc xấu của người.
  • Trạng Nguyên Thần trong Thúc Thư Tử viết: Những người tư chất thông minh, quan sát sắc bén thâu lợi gấp bội người tầm thường, ngược lại cái hại cũng thế. Vì thế cho nên thông minh mà không khôn (triết) sẽ rước vạ về cho mình.

Đọc mà thấm thía. Càng thấy cần tập trung tinh lực thực hiện những mục tiêu căn bản, chủ yếu của đời mình, hết sức tránh mọi sự mất thời giờ vô ích. Không biết có làm được như vậy không… Chính Cụ Hồ cũng có lúc phải thốt lên Thế sự nan (Việc đời khó)

*

*         *

Báo Nhân Dân chuẩn bị in lại tại Sài Gòn. Nghe nói đó là do một cuộc họp nội bộ Đảng ở cơ quan thường trực báo Nhân Dân tại Sài Gòn, khi biểu quyết, chỉ vì hơn một phiếu mà quyết định in báo được thông qua.

Tối 13/4, tôi thức đến 3:00 sáng ở nhà in cùng anh em thu trang báo phát từ Hà Nội để in la-phieu-tren-que-huong-co-do-sao-vang.jpglại, nhưng không thành, đành bỏ dở. Hôm sau lại cùng anh em thu lần thứ hai. Không ngờ khi bản phát trang 3 báo Nhân Dân ra ngày 15/4, thì dần hiện ra bài Lá phiếu trên quê hương cờ đỏ sao vàng đăng hết hai phần ba trang báo. Mà như thế mới là đăng có một nửa, hôm sau sẽ đăng nốt. Bài ký tên Nguyễn Trung với ảnh của Trần Thăng. Anh Phan Quang trực hôm đó đến cạnh bắt tay tôi chúc mừng. Hạnh phúc tràn ngập trong lòng: Thế là Nguyễn Trung bắt đầu viết báo rồi. Cố lên.

6 giờ sáng ngày 17/4, tờ báo in thử thứ hai phát hànhPhan Quang.jpg cùng lúc với tờ in ở nhà in báo Nhân Dân  phố Tràng Tiền Hà Nội. Cách nhau 1800 cây số. Tôi cũng tham gia làm số này cùng các anh Lê Hưng, Văn Phú và các bạn ở Thông Tấn Xã mới chuyển sang, trong đó có Lê Xuân Vượng, Nguyễn Văn Khiêm, Trương Văn Thệ… Có cả anh Nguyễn Văn Tiến, con trai ông Tôn Thất Vỹ tức Nguyễn Minh Vỹ là cán bộ sang hỗ trợ.

Từ ngày 15/4, cơ quan được nhận thêm ngôi biệt thự số 82 đường Yên Đổ, sau này đổi tên thành Lý Chính Thắng tên một bí thư thành ủy Sài Gòn. Đây là một vi la kiểu Pháp, tư gia của một gia đình người Hoa quốc tịch Pháp, sau giải phóng mới đi Pháp định cư. Khuôn viên vuông vức, mặt tiền rộng có hai cổng. Một cổng ở bên trái xe hơi đi vào được tận hai ga ra phía trong. Một cổng lớn giữa mặt tiền chỉ mở khi đón khách sang. Khu nhà chính xây trên nền cao đá xanh. Vườn trong khuôn viên trồng hoa mẫu đơn, mé phải có hai cây trứng gà cao, phía trong là hai cây sơ ri cành là là chi chít quả. Xen kẽ là hàng chuối lá, quả to, khi ăn thì tước vỏ ngoài, ăn cả vỏ trong và thịt chuối rất ngọt. Tôi mơ mộng, gọi đây là Vườn Anh Đào theo tên một vở kịch của Txêkhốp. Nhà rộng, tha hồ chọn chỗ ở. Tôi đến đây ở chỉ sau vợ chồng anh Hồng Cảnh Yên, từng quen biết anh Thép Mới hồi ở rừng. Vợ anh Yên là chị Thanh có mang, anh chọn ở buồng dưới và lấy một buồng bên cạnh làm chỗ nấu nướng. Giữa hai buồng là cầu thang dẫn lên gác nhỏ. Tôi chọn buồng ở gác này. Bà cụ Năm là người làm cũ ở đây kể là buồng này chưa ai ở. Nhà dưới trước chỉ là nơi thờ Phật và gia tiên. Nhà chủ có cô con gái học nha khoa, tốt nghiệp, ông bà định bảo con về ở cùng nhà nên mới xây cái nhà nhỏ này ở góc vi la. Con gái về thấy nhà như vậy, không về nữa. Từ đó phòng trên bỏ hoang. Không điện, không nước. Nhưng tôi vẫn chọn ở đây vì riêng rẽ, đi khóa về mở, lại có cái lô gia to ngồi đấy với tay là hái được trái sơ ri. Tôi lại lên gác nhà giữa lấy được một cái bàn gỗ mặt tròn nguyên tấm chân quì rất đẹp, ngồi uống trà thì tuyệt. Đọc sách, viết lách cũng thuận lợi. Tạm thời quần áo và sách vở tôi đều để trong những thùng mì ăn liền rỗng. Thế là ổn.

Đúng ngày ra số báo đầu tiên chính thức in ở Sài Gòn, hai bạn Nguyễn Hữu Vân và Đinh Bá Đào vào làm thư ký xuất bản. Hữu Vân gặp mình là kể hồi Vân làm phòng thư ký ở Hà Nội thấy bài Lá phiếu trên quê hương cờ đỏ sao vàng ai cũng bảo là của Thép Mới, ghi cả trên ma két như thế. Anh Nguyễn Thọ chỉ cười, không nói gì. Mấy hôm trước, cô Băng Tâm mới vào cũng nói bài Dạo quanh Sài Gòn Tết Bính Thìn là của anh Thép Mới viết. Ban văn nghệ thì nổ ra tranh cãi. Số đông nói của Thép Mới, nhưng đề tên khác. Anh Trần Đĩnh ngồi đó cũng chẳng nói gì. Anh Chính Yên thì cương quyết phản bác, anh bảo không phải Thép Mới, vì văn Thép Mới là văn tri hô ôi cây lúa Việt Nam, ơi chàng trai Cà Mau. Đằng này là loại văn khác hẳn, lấy sự chính xác làm chính, thuyết phục người đọc bằng dữ kiện không phải bằng lời văn. Anh Nguyễn Thọ và anh Trần Đĩnh thừa biết Nguyễn Trung là tôi.

Ngay tối mới vào, Đinh Bá Đào lên ngủ với tôi ở cái giường sắt mới kê. Tâm sự một lát, Đào bảo lấy vợ đi, tao biết có đứa yêu mày đấy. Anh nói tên, tôi bảo đến mặt cô ấy tôi còn không nhớ, chỉ nhớ có người tên như thế. Đào bảo để tao kiếm ảnh cho mày. Cứ thế, anh quả là quá nhiệt tình với tôi như hồi đi chùa Hương năm 1959 vậy.

Tuy không phải trách nhiệm, nhưng cả hai số báo 20, 21/4 tôi đều thức ở nhà in cùng các bạn làm đến xong mới về ngủ.

Chiều 22/4 lại viết bài Chuyện kể về một cử tri vắng mặt viết về Lê Thị Hồng Gấm. Định viết một bài độc đáo cả về hình thức lẫn nội dung, gồm các tít nhỏ: Chuyện má Ba Quế kể; Chuyện Ba Một Phước kể; Ý kiến cô Tám Lê Thị Huyền Anh. Hí hửng đưa anh Thép Mới, mãi chẳng thấy anh nói gì, có lẽ vứt sọt rác rồi.

*

*       *

Sáng 24/4, nhảy ba chuyến xe đò, đi chuyền mới tới được Cà Mau lúc 17:00. Tìm ngay đến Ủy ban Nhân dân tỉnh gặp ban bầu cử nhận phù hiệu, hỏi kế hoạch rồi tìm về nhà em Nhàn.

Nhà toàn bằng tôn kể cả vách lẫn mái. Gần đầm đầy cỏ lác và bèo nên muỗi vo ve suốt, vơ tay là nắm được muỗi. Nhàn bảo vào màn mới nói chuyện được. Em đang mang bầu gần tháng sinh. Nhờ chuyến công tác này mà tôi đem được cho em toàn bộ tã lót Hà Nội gửi vào cho Nhàn, chủ yếu là của chị Thủy và em Trang

Sáng 25/4 đi bầu cử ở tổ 10 phường 5 cùng các vị lãnh đạo tỉnh. 12:00 gọi điện về anh Phu hieu can bo bau cu.pngThép Mới đọc bản tin đầu tiên. 20:00 lại bản tin thứ hai. Anh Thép Mới ở Sài Gòn nghe rõ nói Tốt! Tốt!. 26/4 ở lại lấy thêm tài liệu. Ăn cơm nhà em Nhàn được mấy bữa. Nhà em có giàn mướp đắng che kín lối vào, mướp rất sai quả mà lại ngọt, không đắng. Hai cháu Hải Hà có bác về líu lo nói đủ thứ chuyện, bé Hà ra chỗ người ta vét đầm mò được cái hộp điện thoại chống ngấm nướcTin Bau Cu.png cũng cho bác, đến nay tôi vẫn giữ, cảm cái tình của cháu. Sáng 27/4 về. Hôm sau viết bài về bầu cử, anh Thép Mới không thích bài đó. Anh khen bài Cai lậy đang mùa gặt rộ (đăng 19/4) là bài mình viết rất dễ dàng. Còn bài Lá phiếu trên quê hương cờ đỏ sao vàng mà mình rất tự hào thì anh phê là viết chưa chặt, khó nhớ. Thật thấm thía. Mình chưa quản được các bài lớn như thế.

Tổng kết cả tháng 4/1976, mình viết được bốn bài, làm một tin về triển lãm công nhân thành phố Hồ Chí Minh, gọi điện hai lần về tin bầu cử ở Cà Mau, đi công tác hai đợt 6 ngày ở Tiền Giang và 4 ngày ở Cà Mau. Tham gia in thử các số báo 15,17/4 và hai số đầu in tại thành phố Hồ Chí Minh 20, 21/4. Suốt một tháng như vậy, dù đi rất xa, vất vả vậy mà không ốm đau gì cả. Thật là mừng, niềm vui được làm việc đã đẩy lùi bệnh tật.

Đầu tháng 5 rất bận, nhưng gần như tối nào cũng cố đọc Le Vrai Sorge (Con người thật của Sorge) của Goliakov và Ponizovsky viết về nhà tính báo xô viết vĩ đại đã báo tin chiến tranh thế giới sẽ nổ ra ngày 22/6/1940. Đọc mà chú ý nhất đến Sorge với hai tư cách là con người bình thường và nhà báo. Thật là một con người quí như kim cương, cứng rắn vô cùng mà cũng đẹp đẽ vô cùng. Vinh dự cho anh bị kẻ thù xử tử đúng ngày chiến thắng tháng 7/1944 vĩ đại của Tổ quốc anh. Katia của anh cũng thật tuyệt diệu. Còn Katia của mình?… Theo Đinh Bá Đào thì đó là…

Ngày 8/5 Trần Duy Thăng chở mình trên honda đi Mỹ Tho, về Vĩnh Kim dự một đám cưới rồi đi công trường thủy lợi Xuân Hòa đào kênh Chợ Gạo. Trời nắng gắt. 12/5 lại dùng honda đi Hố Nai gặp chị Hai Liên chủ tịch huyện Thống Nhất Đồng Nai liên hệ trước để hôm sau đi xe hơi, cùng chị tìm đến chỗ toàn dân công giáo di cư ấp Bùi Chu đang gặt. Ô tô phải để lại, hai chúng tôi cùng chị lên máy cày đến chỗ đồng bào đang gặt lúa 73/2. Đoạn cuối phải đi bộ. Anh Thăng mang máy ảnh và đồ nghề nặng, lại đem theo khẩu K54 càng nặng, mồ hôi nhễ nhại. Anh bảo mang đi cho nó chắc ăn. Vụ Vinh Sơn đang còn dư âm, ai cũng cần cảnh giác nhất là khi đi vào vùng công giáo toàn tòng như thế này. Tôi thì nghĩ bọn xấu nấp kín, mình đi giữa đường, nó bắn lén thì cũng không đáp trả kịp. Bèn nói anh vác đồ nặng, đưa tôi giữ giùm khẩu súng cho vào ba lô cho chắc. Tôi nhắc anh khi chụp ảnh nên cố chụp rõ thánh giá bà con đeo và chú ý chụp chị Hai Liên tiếp xúc với bà con. Bữa trưa bà con cùng chúng tôi ăn ngay tại ruộng, dưới tấm bạt che nắng. Anh Thăng nói nhỏ anh cẩn thận đấy, tôi thấy ăn cuốn mà họ rửa rau sống ngay tại mương dẫn nước vào ruộng. Tôi nghe, nhưng chị chủ tịch ăn gì, tôi ăn nấy. Nhờ đó tôi được nghe chị kể rành rọt từng vụ trấn áp, bắt bớ bọn phản động mà tự nhiên giản dị như một phụ nữ kể chuyện mua rau mua cá ở chợ, không có gì là nghiêm trọng cả. Về đến nhà là tôi viết ngay bài, kèm ảnh của Trần Thăng. Bài gặt ở ấp Bùi Chu Hố Nai này tuy ngắn nhưng đầy chất tiểu thuyết, khác hẳn ở đồng bằng Bắc Bộ. Bài gửi ra là Hà Nội cho đăng ngay.

Cả buổi sáng chủ nhật 16/5, tôi ở nhà bác Tường gái, vợ họa sĩ Lemur. Vợ chồng Vân Anh – Phúc nhiệt tình chuẩn bị đồ trang trí chỗ ở mới của tôi, nào là tranh, phù điêu, tượng… Nghĩ mà thương các em quá, ba đứa trẻ, một bà già mất trí và hai vợ chồng điếc câm, sống nhờ vào tiền sửa xe của người đàn ông điếc câm. Cả nhà đều nhịn ăn sáng, chỉ có cháu út mới biết nói là được ăn cơm nguội để dành từ chiều hôm trước. Tôi mang cho em tất cả những gì mình có: bột xúp, đậu, đường, xà phòng và cả tượng Chúa Cứu thế mua được ở vỉa hè vì quá đẹp… Buổi chiều, hai vợ chồng cùng mình trang trí căn buồng nhỏ ở 82 Lý Chính Thắng. Bác Phương biết tin cũng đi xe buýt đến thăm xem thiếu cái gì thì cho cái ấy. Sau đó là em Như Ý con cô Bảy, hôm qua đã đến, hôm nay lại đến lau cả sàn buồng sạch bong. Xem em cong người lau đến sạch những chỗ bẩn lâu ngày, thấy rõ em có tinh thần tự lực, không như mẹ em, thấy khổ là bảo con cứ đưa mẹ về Sài Gòn, thằng Thành với con Nhàn nó không khi nào bỏ mẹ đâu, ở đây khổ quá.

Ngày 20/5 nhận thư cháu Nguyễn Hoàng Hải con đầu của Nhàn – Long báo tin mẹ vừa Me va co Nhan.jpgsinh em trai ngày 13/5, nặng 2 ký 700 gam, mới được tám tháng mười ngày nằm trong bụng mẹ. Ngày 21/5 xin nghỉ phép đi Cà Mau. Không còn vé Cà Mau, đành đi Bạc Liêu. Đến Bạc Liêu cũng hết vé đi Cà Mau đành liều lên xe đi Hộ Phòng, chẳng biết là đâu, chỉ biết dù sao cũng gần Cà Mau hơn. Đến bến xe Hộ Phòng, không còn xe đi Cà Mau, đang lo thì gặp một anh bạn ở cạnh nhà em Nhàn, bèn nhờ anh mang hộ cái túi du lịch đầy các cuộn giấy vệ sinh các lon sữa Ông Thọ và đủ thứ bánh kẹo có thể mua về cho hai đứa trẻ. Đang lúng túng sau khi xe anh bạn chạy, chưa biết đi cách nào thì gặp một nhóm lính Bắc, gặp nhau là mừng quá. Các bạn là một nhóm ba nam bốn nữ cần về Cà Mau mà chờ mãi xe bên quân đội chưa đến đón. Một anh xe lôi bảo có đi không, tôi nói có, anh bảo đi thì phải bao cả xe, mười người.  Tôi hỏi các bạn bộ đội có đi không, các bạn bảo muốn đi, nhưng kẹt là chúng em hết tiền rồi. Tôi hỏi giá rồi mời bảy bạn cùng đi, tôi bao hết. Cái xe máy khỏe, kéo sau một cái moóc dài như cái thuyền, thừa chỗ chở tám chúng tôi. Nhưng đi được một lát, đến đoạn đờng xấu quá, mới rải đá, đi thử vài phút anh lái xe bảo đi thế này, bể bánh thì hết vốn. Tôi không đi nữa, trả lại nửa tiền. Xin mời các cô chú xuống cho tôi quay về. Chúng tôi đành chiếu hướng Cà Mau mà đi. Tôi còn lành lặn chứ các anh chị thì có mấy thương binh đi rất chậm. Họ ái ngại bảo tôi có việc cứ đi trước đi, chúng em đi chậm may ra lại gặp xe quân đội thì sao… Tôi đành hăm hở đi một mình trong đêm tối. Yên tâm vì biết giờ này các em đã nhận được đồ anh bạn mang hộ về và cũng biết tôi sẽ về sau. Me con Huong Giang.pngHơn mười giờ đêm, tôi đến nhà, gặp cả hai vợ chồng em và  ba thằng cu xinh xắn. Cùng ăn với gia đình các em mấy bữa, hôm nào cũng đòi ăn mướp đắng mà ngọt của nhà. Sáng 24/5 lại về Sài Gòn. Thiếu xăng dầu quá nên xe cộ cũng khó khăn. Đi xe đò, xe lam, xe lôi và cuối cùng là đi bộ, thật vất vả nhưng lòng rộn ràng vui, nhớ mãi khuôn mặt ba đứa cháu trai xinh xắn. Tình cảm nhất vẫn là cháu Hà.

Tối 26/5 anh Nguyễn Ngọc Lương đến chơi báo sắp đi Hà Nội. Mình đem áo, vải, tấm ni lông trải bàn, giỏ nhựa đến nhờ anh mang ra cho gia đình. Xa gia đình có được người thân như anh chị Lương thật là may mắn, anh chị coi như em, lo cho mọi thứ, anh còn cho cả một áo sơ mi hoa rất nhã, vì thấy chú toàn đồ bộ đội, không phải đi đâu cũng tiện. Mình chưa đi bộ đội bao giờ, quần áo bộ đội đều do Thùy và Nguyễn Xuân An cho. Nhờ chuyến đi này mà anh Lương đem về cho cái ảnh anh chụp mẹ con Hương Giang ở ban công 16 Hàng Da thân thương của mình.

Sáng chủ nhật 30/5/1976 đến thăm cậu Vượng, nhưng không gặp, lại đến nhà các cô Chí, Ý, Trung. Buổi chiều, bác Phương, anh Phạm Vinh, Kim Anh và bốn con lại chơi. Anh Phạm Vinh là đích tôn của Ông ngoại. Anh bằng tuổi chị Việt An tôi, coi như một cặp anh em thân thiết từ nhỏ. Năm 1954, Hà Nội giải phóng, anh vô tư đi thẳng vào nhà số 5 phố Hàng Da, không hề nghĩ rằng gia đình tôi có thể rời Hà Nội ra đi theo đợt di cư lớn Ngô Đình Diệm hồi đó kêu gọi. Anh được chỉ sang nhà số 16 ngay trước mặt. Gặp đủ mọi người trong gia đình tôi, kể cả chị Việt An thân thiết của anh. Anh dạy chúng tôi hát bài Giải phóng Điện Biên, nói rõ Trần Đình là bí danh của Điện Biên Phủ trong câu cuối phá tan Trần Đình. Mới hơn bốn mươi mà trông anh già quá, rất thương. Cả nhà trò chuyện gần hai giờ… Mắt anh vẫn đẹp, kiểu mắt bồ câu, nhưng đượm buồn.

Chiều 1/6, họp tổ Sài Gòn, anh Thép Mới nhắc mình nên xóa bỏ hết mặc cảm đi mà yên tâm lao vào viết. Mình nghe cũng chẳng mừng, chỉ biết vậy thôi. Những năm tháng qua, quả là nặng nề, nếu không có một niềm tin sâu xa vào tương lai dân tộc, không có một lòng tha thiết với tiếng ta, một niềm lạc quan bất trị, có lẽ cuộc sống mong manh của mình đã tắt ngóm từ lâu rồi.

Tối mưa rả rích. Đọc Hồ Hữu Tường 41 năm làm báo và François Sagan Một chút mặt trời trong nước lạnh. Đọc để biết người Sài Gòn đã đọc những gì để hiểu họ hơn thôi.

Hai hôm sau, suốt buổi tối không làm được việc gì. Vẫn mưa rả rích. Vợ chồng Vân Anh điếc câm lại đến nhờ xin việc làm. Bà Năm nấu cơm cho tập thể kéo tôi vào nhà nói chuyện. Cụ bảo ông chủ cũ đau bao tử, ăn uống kiêng khem, khổ lắm. Cậu cẩn thận đấy, dạo này thấy gầy quá. Cuối cùng lên phòng viết thư cho mẹ. Thư chẳng vui gì. Người có lòng sao mà ít. Suốt cả ngày hôm nay lo tường thuật Đại hội thống nhất công đoàn toàn quốc. Môi trường công nhân lao động bao giờ cũng thân thuộc với mình. Gặp ông Hoàng Quốc Việt chủ tịch tổng công đoàn cũng thấy ông thật giản dị, gần gũi, ông bảo chú không hút thuốc như thế là rất tốt, nghe nói nhiều nhà báo không có thuốc lá là không viết được, họ bảo, không có tí khói đầu óc không hoạt động. Bảy giờ tối mới vè ăn cơm. Bà Năm thương để cơm trên than hồng cho nóng. Thành ra mệt mà vui vì công việc chạy. Có điều ai gặp cũng kêu là gầy quá. Dượng Trần Hữu Cầm mới gặp hôm 29/5 cũng nói như vậy. Có lẽ do thiếu ngủ quá mà thôi. Bèn tự bồi dưỡng bằng ăn ya ua mỗi ngày. Mai lại sẽ là một ngày căng thẳng, mở đầu một tuần căng thẳng, bắt đầu Đại hội thống nhất Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam. Cả ngày 10/6 khai mạc Hội nghị, mình làm việc liên tục, gặp bà Nguyễn Thị Định nữ tướng lừng danh kiêm chủ tịch hội, bà chỉ cho cách ăn chôm chôm thì không nên chọn quả to đỏ mà nên chọn quả nhỏ và đó mới là chôm chôm nhãn tróc, ăn ngon, không dính hột.

Cho đến khi phát xong bản tin cuối cùng ra Hà Nội mới về Vườn anh đào nghỉ. Bấy giờ mới cảm thấy mệt, phải xin lỗi anh bạn Nguyễn Văn Ngừ cùng nhà còn đang muốn tâm sự nhiều, để mình đi nằm sớm, mệt nhoài rồi không ngồi nổi nữa. Khoảng 1 giờ sáng ngày 11/6, trời lạnh lắm. Thế mà khắp thân mình toát mồ hôi, bụng đau dữ dội. Rồi đi tiêu như tháo, miệng thì nôn thốc. Đúng là miệng nôn trôn tháo. Nguy rồi. Biết vậy, mình pha một cốc nước đường thật ngọt uống, nếu do giun thì có ăn thế này là chúng sẽ nằm im. Nhưng lại tiếp tục miệng nôn trôn tháo dữ dội hơn, bụng cũng đau hơn. Lục tìm Phosphalugel thuốc trị acid bao tử trứ danh vẫn thủ sẵn mỗi khi đi công tác xa, không ngờ lại cứ 15 phút một đợt, bèn uống thuốc giảm đau, rồi Valium, rồi than hoạt tính chống ngộ độc thực phẩm… Áo quần ướt đẫm, thay đến mấy lần, người vẫn lạnh ngắt, mệt lả… Đang đêm lạnh, không thể nghĩ đến chuyện gọi ai lên cứu giúp. Vả lại cũng yếu quá rồi, không tin là đang đêm có thể gọi mà có người ngủ say nghe thấy lên giúp. Mình đành nằm cuộn chăn, thò đầu ra mé giường nôn liên tiếp vào cái chậu nhôm. Lúc ấy dưới ánh đèn điện bật suốt đêm thấy rõ có máu đen đóng thành cục bằng đầu ngón tay út, kèm đó là những vẩn máu đỏ. Biết là chảy máu dạ dày rồi. Đành nằm im chờ sáng.

Trời mờ sáng đã dậy mặc áo vệ sinh, quấn khăn cổ thật ấm rồi ra lô gia gọi to tên ông bạn Ngừ là người ở phòng gần nhất theo đường chim bay trong khối nhà chính. Anh ta ra cửa sổ, vẻ ngái ngủ, mình vứt chìa khóa buồng xuống chỗ cầu thang cố nói to lên ngay giúp tôi. Mệt lả vì việc làm này, mình lại vào buồng cuốn chăn nằm chờ Ngừ. Khoảng hơn một tiếng đồng hồ vẫn không thấy anh bạn lên, biết là bạn ngái ngủ không hiểu ý mình, nhưng mệt quá, không thể ra gọi lần 2. Sáng bạch, mình thu toàn lực đứng dậy, ngã quay ra sàn, thâm tím cả ống chân. Cố ra gọi thật to, nói thật chậm. Anh bạn rụi mắt rồi đi vào. Lần này anh đã hiểu, rồi lên giúp mình. Anh cho biết lần trước đã xuống trước cửa cầu thang, nhặt chiếc chìa khóa, rồi để lên bàn ăn tập thể xong lại lên ngủ tiếp. Mình nhờ thay áo, lau mồ hôi, xoa dầu nóng. Anh kêu chân tay mình lạnh quá rồi cố lắm mới đi được đôi tất cho mình vào hai chân, buồn cười là hai cái gót chân đều ở trên mu bàn chân. Rồi đun nước nóng cho mình uống. Mình nằm lịm đi. Ngừ ngồi cạnh cứ chốc chốc lại hỏi có cần gì không. Mình chỉ lắc đầu, nằm im suy nghĩ. Một lát, các bạn khác lên, mình dặn các bạn lấy giấy tờ đi dự hội nghị thay mình và nhờ bà Năm nấu cháo. Vừa lúc đó anh Thép Mới đi xe đạp đến. Lần đầu anh đến Vườn Anh Đào, chỗ ở mới của bọn mình. Lại đến rất sớm. Anh nhìn quần áo vứt lộn xộn, thuốc men tung tóe, rồi nhìn kỹ cái thau nhôm mình nôn, hoàn toàn không thèm nghe một câu nào mình nói về công việc đã bàn giao cho các bạn, anh bảo Đưa đi bệnh viện ngay. Anh phải đi họp… Mình thiếp đi, chỉ biết các bạn lên ngày một đông hơn… Chín giờ sáng thì mình được đưa đến phòng cấp cứu bệnh viện Chợ Rẫy. Không hiểu sao, chính anh Trần Tiến, người đưa mình từ Cảng Hà Nội về báo Nhân Dân lại chính là người đưa đến bệnh viện Chợ Rẫy. Rồi một chị người Bắc đỡ mình lên chiếc xe lăn đẩy vào thang máy, đưa lên lầu 9B3 nằm giường số 15 từ hôm ấy – 11/6/1976 đến chiều 12/8 thì được bạn Nguyễn Sơn và cô Băng Tâm đến đón về. Bệnh viện cho ra viện để bệnh nhân tự cứu vì bệnh viện hết thuốc. Mới vào ra máu nhiều, mỗi ngày sút một ký; sau đó khá hơn, đến khi hết thuốc, cứ một tuần sút một ký. Càng nằm bệnh viện càng sút. Ngày tiêm Atropin để giảm đau, tối cho uống thuốc ngủ. Ăn thì bệnh nhân bảo bọn Nhật thế mà ngu, làm cái khay ăn rõ to mà chỉ một ngăn đựng cơm, một ngăn đựng rau, một ngăn đựng miếng thịt bé tẹo, ngăn nữa để có một cây tăm. Ăn kiểu này chỉ khi thanh toán ra viện mới thấy sướng: Rẻ quá! Bà bác sĩ Nguyễn Thị Sơn Phát, một người hằng ngày hành thiền và ăn chay trường sống như một cư sĩ buồn bã nói với tôi là cho ra viện mà rất buồn vì bệnh này bà dư sức chữa khỏi nếu có đủ thuốc, cho nên khi tôi ra viện, bà sẽ cấp cho một đơn thuốc tốt nhất…

Chiều 12/8, mình về Vườn Anh Đào, lại lên căn buồng nhỏ thân yêu. Sách vở mình bị các bạn lục tung không tìm được sách muốn đọc nên bỏ lỏng chỏng, cái quạt bác Phương cho tuy kiểu cổ nhưng chạy rất êm cũng cháy rồi, có lẽ vì có người lên đọc sách, mở quạt rồi khi về quên tắt. Số phận các căn buồng bỏ hoang là thế. Cây xương rồng cảnh cũng chết khô.

Bà cụ Năm nhận thổi cơm nát riêng cho mình, các bạn biết mình ăn chậm cũng yêu cầu cụ dành riêng thức ăn. Thế là tạm sống được rồi. Có điều là vẫn chưa có thuốc.

Hai tháng nằm bệnh viện Chợ Rẫy mình thấy khoa 9B3 là một nơi được nhiều ưu đãi, bác sĩ giỏi, điều dưỡng tốt, vui vẻ, tận tình… Sau khi khám sơ bộ ở khoa cấp cứu, sáng hôm sau mình được đi nội soi. Vào năm 1976 này, đó là phương pháp điều trị hiện đại, chưa có ở miền Bắc. Bác sĩ xin lỗi mình trước khi bảo há miệng để bôi thuốc tê vào họng. Một số sinh viên chăm chú theo dõi. Chừng thuốc ngấm, ông cho một ống cao su đen, to như con rắn vào họng đến lúc mình ho mới tuồn sâu vào. Mình thấy chữ Canon, chắc là tên hãng chế tạo, rồi thấy con số 1m, chắc là vì mình cao cho nên từ đầu ống đến miệng vừa 1m. Bác sĩ nói bật đèn, người phụ tá bấm nút, sinh viên xì xào rõ hơn rồi kìa. Bác sĩ kéo ống Nguyen Van Son.pnglên, hạ xuống để khám khắp dạ dày xem thương tổn thế nào. Ông nói với phụ tá Bốn ổ loét. Chuẩn bị sinh thiết. Ông lại nói xin lỗi rồi tôi thấy đau nhói bốn lần, các cái kẹp cắt phần trong dạ dày tôi bốn chỗ xem có phải ung thư không. Tốt thôi. Bác sĩ lại xin lỗi lần nữa rồi nhẹ nhàng rút con rắn đen ra, nhưng tôi vẫn thấy đau. Có lẽ thuốc tê đã hết tác dụng. Tôi bao giờ cũng mừng khi bệnh được tìm ra. Trong phòng, tôi là người nằm lâu nhất, thành ra cuối cùng được bầu làm chủ tịch hội đồng bệnh nhân. Nhờ dó biết được bao cảnh đời, cũng biết thêm bao tấm lòng.

Anh Thép Mới đến thăm một lần, nhưng bảo Sơn thăm thường xuyên, lần nào cũng có quà. Sơn bảo anh cho tôi toàn bộ nhuận bút báo Giải phóng đăng Thời Dựng Đảng. Anh Nguyễn Đức Thi nay là trưởng ban Văn hóa văn nghệ vào thăm chỉ dặn bằng mọi cách tránh mổ, vì khoa học tiến bộ nhanh lắm, đừng dại mà khổ cả một đời. Bác Phương, cô Giễm ở Đà Lạt về cũng đến thăm, cho nhiều bánh, lúc đầu cô đi lại ngoài hành lang tìm trong phòng mọi người kháo nhau sao hôm nay lại có bà đầm đến đây. Cô Trung cậu Vượng đến thăm cô hỏi muốn ăn gì để cô mang vào, cậu Vượng thì cho pin nghe rađiô. Vợ chồng anh Vũ Trọng Bình cắp ô vào thăm, ai cũng buồn cười. Một niềm vui nữa là nhận thư nhà và thư Vũ Văn Chỉ. Bạn viết một lá thư ngắn hẳn hơn mọi khi nhưng đầy tâm sự: Thư và những bài báo anh gửi tôi đều nhận được cả. Đường đi và kết quả của anh đã rõ. Tôi tin anh còn đi xa và sẽ còn nở hoa hơn nữaVu Van Chi nhin ngang

Thư em Nhàn báo chồng và ba thằng cu đều ốm cả dặn mình mua men tiêu hóa và thuốc sốt cho bé sơ sinh. Thư me kể cháu Dô (Hương Giang) con vợ chồng em Thân bị kiết lị ác tính, đi cấp cứu ở bệnh viện sốt cao quá phải ướp nước đá mới cứu sống được. Mình nằm viện viết thư an ủi cả hai miền.

Trong thời gian nằm bệnh viện, hai lần mình chăm chú nghe đài Giải Phóng phát vở kịch nói Bài ca cuộc sống (dựng theo Thép đã tôi… Nhiều lần không cầm được nước mắt. Xúc động sâu xa. Trong mình bao giờ cũng có một thằng Paven. Còn anh Giukhơrai là ai? Là anh Thép Mới chứ ai. Kỳ này ốm, thật kỳ lạ, không ai báo mà anh từ 22 Tú Xương vội đạp xe đến rất sớm, nơi anh chưa từng đến bao giờ. Mình nhớ mãi câu anh nói với vẻ hốt hoảng Sao lại để đến nỗi này. Cũng chính anh bảo đưa đi bệnh viện ngay.

Cứ mỗi lần hút chết như thế này mình lại muốn sống gấp và làm việc học tập nhiều hơn. Thep da toi.pngĐây là lần thứ ba mình thật sự sắp lìa đời. Cũng là lần thứ ba, mình quyết tâm vẫn đi con đường đã chọn, đầy chông gai, nhưng tràn ngập ánh sáng hạnh phúc. Trên đời này có ai hiểu mình? Đến giờ này thì chưa thấy có ai cả. Chỉ có rất nhiều người hiểu từng mảnh cuộc đời mình thôi… Thế cũng đủ sống vui rồi…

Thời gian nằm bệnh viện Chợ Rẫy, tôi là tỷ phú thời gian nên dành rất nhiều thời gian để đọc sách, nhất là những quyền sách dầy cộp, ngày thường không dám đọc. Thành ra đọc một loạt tác phẩm của Đostoïevxky như Tội ác và trừng phạt, Những người bị quỉ ám, Anh em nhà Karamazov, Gã khờ (Thằng Ngốc)… Ban ngày thì nằm đọc thoải mái chờ khám bệnh. Sau khi đèn tắt trong buồng bệnh, thì ra hành lang có đèn sáng ngồi đọc, mỏi thì tự khắc vào ngủ, không phải nhắc. Đọc Đốt liền một mạch mới hiểu vì sao cô bạn mê ông ta đến thế.

Không nhớ đọc ở đâu đó rằng chính Đốtxtôiepxki sau khi viết quá nhiều tác phẩm nổi danh về những nhân vật đen tối, độc ác đã nảy ra ý muốn viết về một con người trong sáng, thánh thiện, chứa chan tình người để rồi cuối cùng khi viết xong một tác phẩm lớn, để đời thì không thể đặt cho tác phẩm cái tên nào khác là Thằng Ngốc. Với số phận bi thảm.

Mình biết cuộc đời này còn dành cho mình nhiều đau đớn, cay chua, nhưng không hề lo sợ, cũng không vì thế mà mất vui. Mình hiểu đời rồi. Có thể mình suốt đời vẫn là một thằng ngốc, nhưng sạch sẽ và có ích cho nhân dân cho Tổ quốc. Mình tin như thế và luôn sẵn sàng tiến lên phía ánh sáng mặt trời chân lý.

Ngày 29/9/2019

P.T.

(Còn nữa)

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d bloggers like this: