Pham Ton’s Blog

Tháng Mười 6, 2020

Hồi ký của mẹ

Filed under: Chuyện một người cháu ngoại — phamquynh @ 6:00 sáng

Blog PhamTon năm thứ mười ba, kỳ 2 tháng 10 năm 2020.

CHUYỆN MỘI NGƯỜI CHÁU NGOẠI

HỒI KÝ CỦA MẸ

Đến đây để tiếp tục mạch truyện chúng tôi thấy không gì thích hợp hơn là đăng bản Hồi ký do mẹ tôi – Cụ Phạm Thị Giá trưởng nữ của Thượng Chi


Phạm Quỳnh viết. Hồi ký sẽ làm sáng rõ một số sự việc mà tôi không thể viết trong Chuyện một người cháu ngoại. Lý do là không được chứng kiến hoặc không được nhân chứng cung cấp tư liệu.

Cuối năm 1991, mẹ tôi và cả gia đình hạnh phúc được đón chị Tôn Nữ Thị An, chị cả tôi xa gia đình từ năm 1955. Chị vào Nam, rồi sang Mỹ, nay về nước gặp cả mẹ và các em các cháu về thăm, được sống với mẹ tôi ở nhà 82 Lý Chính Thắng suốt một tháng trời.

Sau khi chị đi Mỹ rồi thì mẹ có ý muốn về thăm gia đình em út Tôn Nữ Thanh Nhàn ở Bạc Liêu. Sau những ngày vui vẻ gặp chị và các con cháu trong nước về thăm mẹ cũng mệt. Tôi mời bác sĩ Nguyễn Hữu Nghĩa, đại tá quân y lâu nay vẫn theo dõi sức khỏe mẹ. Bác sĩ khám và cho thuốc bồi bổ. Đến khi bác sĩ khám lại thấy sức khỏe hoàn toàn bình thường, chúng tôi mới dám lo việc để mẹ đi xa.

Cháu Nguyễn Hoàng Hải tốt nghiệp đại học xong công tác luôn ở Sài Gòn, được trao trọng trách đưa bà nội về nhà mẹ cháu ở Bạc Liêu. Gia đình ba người chúng tôi và bà con ở Vườn Anh Đào tiễn bà ở cổng nhà. Hôm đó là ngày 22/2/1992, sinh nhật tôi 52 tuổi nên tôi nhớ rõ.

Tôi vốn biết mẹ thích chụp ảnh nên cứ có dịp là chụp. Một chiều, ba người gia đình tôi đi chơi công viên Lê Văn Tám chụp ảnh bằng cái máy mới mua bằng tiền bố vợ cho. Máy thô sơ, phải lên phim bằng tay. Về nhà thấy mẹ đang ngồi viết thư ở hiên gác mặc dù trời đã về chiều, ánh sáng hầu như không còn. Tôi ngắm được khuôn hình quá đẹp thể hiện rõ nhất tính cách của mẹ khi đang chăm chú viết thư – việc mẹ rất ưa thích, để hết tinh thần vào trang viết, vì toàn viết cho con em những người mẹ yêu thương. Năm sau, 1993 mẹ tròn 80 tuổi. Tôi chọn đủ 40 bức ảnh ghi chân dung và mọi hoạt động của mẹ, làm thành một an bom tặng mẹ mừng sinh nhật 80 tuổi. Ngoài ra còn chọn bức ảnh mẹ ưa thích nhất mặc áo dài xanh phóng to lên lồng khung kính đẹp nhờ cháu Hải mang về cho bà.

Khi mẹ đã cao tuổi, tôi đưa mẹ ra chùa Vĩnh Nghiêm gần nhà, mẹ thăm tháp cốt ngỏ ý khi nào mất mẹ muốn được hỏa thiêu rồi gửi cốt ở chùa này.

Khi mẹ xuống Bạc Liêu, tôi lo xa nên xin mẹ viết cho một bức Di chúc để khi mẹ nằm xuống anh em cứ thế mà làm khỏi thảo luận lôi thôi, người ngoài không hiểu lại tưởng là tranh chấp gia tài gì chăng.

Năm 1995, tôi nhận được Di chúc mẹ viết như viết một bức thư: Mấy lời tâm sự cùng các con yêu quí. Tôi sao ra gửi anh chị em cả trong và ngoài nước mỗi người một bản. Từ ngày 26 đến 28/4 năm 1996, tôi đưa vợ chồng cậu Phạm Tuân và vợ là mợ Hoàng Hỷ Nguyên từ Mỹ về thăm mẹ. Mẹ đưa tôi tập Hồi ký. Sau này em gái tôi biết mới viết thư lên bảo GỬI XUỐNG NGAY CHO MẸ. Tôi không biết lý do. Nhưng vẫn làm theo. Tôi vốn không ưa tranh cãi, nhất là với người nhà, lại là em gái. Lần cậu Phạm Tuân về có đem theo máy quay viđêô và quay rất nhiều: cả lúc dừng bên đường mua dứa, uống nước dừa cho đến nhiều hình ảnh mẹ tôi trong thời gian cậu mợ ở Bạc Liêu nhà vợ chồng em gái. Khi về Sài Gòn còn bao nhiêu thì ghi hết ở nhà tôi. Chủ yếu là cậu hỏi và tôi trả lời như một cuộc phỏng vấn mọi chuyện cậu và bà con bên Mỹ muốn biết những gì diễn ra ở Việt Nam chung quanh các sự việc về Ông Ngoại. Gia đình tôi xem xong thì gửi ngay xuống cho mẹ như cậu dặn. Mấy năm sau, con trai em hỏi tôi có bản sao nào thì cho mẹ cháu một bản. Tôi nói chỉ có một bản ấy, gửi cho mẹ cháu rồi. Thế là tôi biết bản cậu gửi về nhờ tôi chuyển cho mẹ có thể đã không còn. Rút kinh nghiệm đau đớn đó, lần này tôi phô tô ngay một bản rồi gửi BẢN CHÍNH TAY MẸ VIẾT CHO EM GÁI.

Đến nay -2020- có ý định đưa lên mạng trong Chuyện một người cháu ngoại tôi mới đọc toàn bộ tập mẹ đưa năm ấy. Ngoài Hồi ký còn có bản Di chúc mà tôi gợi ý mẹ viết. Di chúc ghi rõ viết xong tại Bạc Liêu ngày 20/3/1995. Còn cuối Hồi ký lại ghi theo âm lịch Ngày rằm tháng chạp Quý Dậu, tức là ngày 26/1/1994. Ngoài ra mẹ tôi còn chép theo trí nhớ “Mấy bài liên hoàn do nữ sĩ Tương Phố tác giả bài Giọt lệ Thu đăng ở báo Nam Phong. Bà lại chơi thăm khi bà ngoại mất năm 1953, cám cảnh gia đình mình đang đau xót tang tóc nên tặng mấy bài liên hoàn”. Mẹ viết cuối những bài thơ của nữ sĩ Tương Phố như vậy. Tiếp đó, còn viết theo trí nhớ bài thơ nổi tiếng Chiêu hồn nước – sau phần thơ, mẹ viết “Chỉ nhớ được đến đây thôi sau 75 năm (Thật ra là 67 năm. Mẹ sinh năm 1913, năm 14 tuổi học thuộc bài thơ này. Viết lại năm 1994. 1994-1913-14:67 – PT chú)

Đọc xong những gì mẹ viết tôi quyết định đăng nguyên văn. Chỉ chú thích khi thật cần thiết để bạn đọc dễ theo dõi và có được tư liệu chính xác mong hiểu thêm tấm lòng của trưởng nữ học giả Phạm Quỳnh, cũng hiểu thêm những con người của một thời nhiều biến động ở nước ta cuốn theo số phận biết bao con người.

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 8/9/2020 trong trạng thái bình thường mới mùa Covid 19.

Phạm Tôn

Phần đầu Hồi ký

Phần cuối Hồi ký

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

%d bloggers like this: