Pham Ton’s Blog

Tháng Sáu 23, 2021

Chị Tửu tôi

Filed under: Chuyện một người cháu ngoại — phamquynh @ 3:44 sáng

Blog PhamTon năm thứ mười ba, kỳ 2 tháng 6 năm 2021.

Chị Tửu tôi

Phạm Tôn

Lời dẫn của Phạm Tôn: Khi quý bạn đọc những dòng này thì Chị Tửu tôi, cụ bà Vương Thị Tửu đã về cõi vĩnh hằng tại nhà riêng số 1014 đường Nguyễn Khoái phường Thanh Trì quận Hoàng Mai, Hà Nội ở tuổi chín hai.

Vô cùng cảm ơn cháu Dương Hải Yến con dâu út của chị đã chí tình giúp chị em tôi được gặp mặt lần cuối lúc chín giờ tối 22/6/2021 khi chị còn tỉnh táo. Nghe cháu nói: Bà nhìn điện thoại này, có người thân ở xa thăm hỏi bà đấy thì nét mặt chị tươi tỉnh hẳn, hai mắt ánh lên những tia vui. Tôi mừng quá nói ngay: Em là Thành, em chị đây. Chị nhận ra em, em mừng lắm. Em chỉ muốn nói với chị là năm 1998, em mấp mé bên bờ cái chết ở Bệnh viện Nguyễn Trãi, thì chị đã từ Hà Nội vào ngay ở lại bệnh viện gần một tháng trời cùng vợ em Lê Thị Đông chăm sóc em lúc ấy đã nửa người nửa ma, tính tình, hành xử kỳ quái, chị vẫn chăm sóc em cho đến khi ra viện. Vậy mà, bây giờ thấy chị thế này, em chỉ biết nói mấy lời thôi… Chị ơi, em biết ơn chị nhiều lắm.

Chị trở bệnh từ mấy hôm trước, ngày 21, các con đưa đến khám thì bệnh viện lắp cho cái ống thở, chỉ cách chăm sóc, rồi cho về. Cháu Nguyễn Tiến Dũng là người trong ngành y rất thạo việc chăm sóc. Từ khi phát dịch Covid-19, cháu đã đưa ngay mẹ về nhà chăm sóc điều trị theo y lệnh khiến những tháng cuối đời bà được sống trong cảnh gia đình êm ấm, con cháu chăm sóc chu đáo tận tình.

Sau lần gặp mặt từ xa, tôi nhắn lại, cháu Yến cho biết vẫn như thế.

Rồi 11 giờ đêm 22/6/2021 thì cháu nội chị thượng úy Nguyễn Văn Trỉnh, vẫn phải trực không về nhà được, nhưng đã biết tin, báo cho tôi biết: Bà đi rồi, bà không đợi được cháu về.

Hơn bảy giờ sáng 23/6/2021, cháu Dương Hải Yến cho biết 8:30 hôm nay sẽ nhập quan ba giờ chiều 24/6/2021 sẽ đưa tang.

Chị tôi ra đi thanh thản, nhẹ nhàng sau khi trả hết nợ đời giữa niềm thương tiếc của con cháu, dòng họ, bà con hàng xóm và cả gia đình nhỏ của tôi cùng anh em con cháu chúng tôi những người gắn bó với gia đình và con cháu chị từ mấy chục năm nay.

*

*    *

Năm 1998 ấy, mới nhập hội tiểu đường, tôi chưa rành luật lệ, đã để bị hạ đường huyết đến mức máu nhiễm xêtôn, vào bệnh viện Nguyễn Trãi thử máu làm cả phòng xét nghiệm thơm phức. Ông anh rể Nguyễn Đạt Hải là một trong mấy anh em đưa tôi đi cấp cứu kể lại là anh khen phòng xét nghiệm thơm quá thì bác sĩ ở đây bảo là do ông em ông đấy. Tôi hôn mê khoảng nửa tháng, ăn bằng ống xông chuyền thức ăn qua đường ống xuyên mũi vào thẳng dạ dày. Tiêu tiểu phải có người giúp. Tôi trở thành gánh nặng cho mọi người thân. Vất vả nhất và cũng lo lắng nhiều nhất là vợ tôi Lê Thị Đông, cô không dám rời tôi dù chỉ là để về nhà tắm rửa, sợ khi đi vắng thì tôi cũng đi sang thế giới bên kia.

Một tối, chị Vương Thị Tửu từ Hà Nội gọi điện vào thăm hỏi như thường lệ giữa chị em với nhau. Nhưng lúc chị hỏi cô chú dạo này thế nào thì vợ tôi buột miệng nói em chết mất chị ơi, anh Thành em sắp chết rồi. Không ngờ chỉ  vì câu nói buột miệng ấy mà mấy hôm sau, chị đã có mặt bên giường tôi tại bệnh viện, cùng vợ tôi chăm sóc tôi như một người ruột thịt. Có lúc khát nước, tôi nói Đông ơi lấy cho bố li nước, thì chị mắng ngay, không được nói với vợ như thế, khiến vợ tôi phải giải thích là từ khi có con chúng tôi gọi nhau bằng tên hoặc xưng hô bằng bố mẹ kiểu: Mẹ định thể này, bố thấy sao. Chị mới cười tha thứ cho tôi. Chị ở bệnh viện chăm sóc cho đến khi tôi ra viện, ở đến hơn một tháng trời. Mà chị ở đây thì đều kỳ các con trai gái dâu rể và nhiều cháu cũng ghé thăm tôi, có khi còn đem theo cả con nhỏ một hai tuổi. Tôi nhớ mãi cháu Kim Anh bé xíu, ngồi trên ngực tôi dùng ống nghe đồ chơi trẻ con khám bệnh cho tôi. Tôi lấy làm lạ là tôi gầy trơ xương, mặt mũi hốc hác tóc tai bờm xờm chắc trông dễ sợ lắm mà sao cháu bé vẫn tươi tỉnh khám bệnh, không sợ hãi gì hết. Có lẽ vì nó yêu bà Tửu của nó, yêu luôn cả người bà nó quí. Ở Sài Gòn mà tôi có đủ thứ quà Hà Nội, vì nhà chị có mấy cháu chạy tàu hỏa Bắc – Nam, cứ thay nhau vào thăm mẹ, thăm tôi luôn. Dạo ấy, tôi bị cấm đoán nhiều chuyện, nhất là ăn uống. Bấy giờ các hàng quà còn được tự do đi vào phòng bệnh những giờ không cấm, tôi nghe tiếng rao bánh chưng bánh giò đã thèm thì chị biết ý mua cho mỗi thứ một chiếc và lấy thìa xúc cho ăn. Tất nhiên là tránh để bác sỹ, y tá phát hiện. Tôi chưa bao giờ thấy hai món quà quen này lại ngon đến thế. Gần hai tháng cấm vận rồi còn gì, ăn qua đường mũi thì còn biết mùi vị gì nữa.bac dai bo me bac xuan va bac hai

Tôi ra viện, chị Xuân đưa về nhà chị dành hẳn một buồng nhỏ có máy lạnh cho hai vợ chồng. Còn chị Tửu, chị Xuân nghĩ ra cách trả ơn thật hay, đưa chị đi lễ các chùa nổi tiếng ở Sài Gòn như Vĩnh Nghiêm, Xá Lợi, Hoằng Pháp… Chị Tửu mặc áo dài, đeo tràng hạt đi chùa cùng chị Xuân rất vui vẻ. Thật khó ai ngờ người chị hết lòng thương tôi như vậy lại không phải máu mủ ruột rà gì với tôi, cũng chưa được tôi giúp cho công việc gì đáng để phải mang ơn.

Tôi gặp chị lần đầu tiên khi về công tác ở Đội 5, một đội tuyển toàn các nhân vật không được lãnh đạo Cảng Hà Nội yêu mến, đứng đầu là cụ đội trưởng Nguyễn Văn Sán, người mà các vị lãnh đạo ở đây chỉ muốn đào đất đổ đi. Tiện thể đổ đi luôn cả các loại ngang bướng, có vấn đề, hoặc chẳng tội tình gì nhưng già yếu như chị Tửu, đội than mấy chục năm, nay cho về làm tạp vụ chuẩn bị về hưu. Chị lo đun nước uống cho mọi người trong đội và phục vụ văn phòng. Văn phòng gồm đội trưởng Nguyễn Văn Sán, đội phó Nguyễn Khánh Chước người khu năm, chị Tửu và tôi kế toán kiêm thống kê kiêm y tá. Nhân đun nước cho cả đội, chị kiêm luôn lo bữa ăn trưa cho hai chị em và những ai muốn cùng ăn trưa. Ngoài hai chị em, có hôm có cả đội trưởng, đội phó cần họp vội cũng ăn cùng một số công nhân quên không đem đồ ăn. Chị ứng tiền túi ra đi chợ rồi nấu ăn. Ăn xong, chị tính đâu ra đấy từng món rồi chia ra giá thành một suất ăn. Tôi hai suất, vì chiều tôi cũng ăn ở đội, nhà đi sơ tán và công tác xa hết cả, ở Hà Nội chỉ còn mình tôi. Sức khỏe tôi khá hẳn lên nhờ hai bữa ăn chị lo cho. Trước khi về, chị rấm lò than, nhưng đút vào dưới lò soong cơm và thức ăn chiều cho tôi được ăn nóng. Ăn do chị nấu, tôi được biết thêm nhiều món ăn quê, kể cả món rau cần sống bóp muối ăn rất sướng  trong những ngày nắng nóng.  Mỗi lần lễ Tết, được phân phối nhiều thịt lòng hơn thì càng thấy rõ vai trò đảm đang của chị lo cho tập thể, trong đó có tôi. Chị chia phần rất công bằng, còn mớ mỡ chài, chị đem rán, rồi cho mỗi người trong văn phòng một chai mỡ nước, tha hồ xào rán. Những khi liên hoan cần đóng góp thêm tiền, chị đều thay mặt tôi giải quyết hết. Chị bảo tôi biết tính chú ấy, ai đóng thế nào, chú thế ấy, không uống rượu cũng đóng như mọi người, cốt sao cùng vui là được. Sau chị mới thanh toán riêng với tôi. Chị không ghi chép gì cả nhưng nhớ rất rõ, tính chi li không ai bị thiệt bao giờ. Chị học lớp bổ túc văn hóa tôi mở ở Cảng, năm nào cũng được giấy khen kèm bức tranh Bác Hồ thăm lớp bình dân học vụ dán ở vách ngay bên phải cửa vào nhà. Chị học chăm, chữ viết nắn nót rõ ràng và giỏi toán. Chị giỏi toán là phải. Chị tráng bánh cuốn Thanh Trì rồi đội thúng đi bán nhiều nơi, nhất là khu phố cổ Hà Nội. Toán không giỏi mới lạ. Chị làm ở Đội 5 đến trưa, chiều và các ngày lễ, chủ nhật chị đi bán bánh cuốn.

Chị xay bột, đắp lò tráng bánh rồi tự đi bán. Cứ thế mà cùng chồng nuôi được cả đàn con bốn trai, ba gái. Hồi bao cấp thời chiến tranh có chính Trung va Bac Tuusách quản lý lương thực chặt chẽ, thỉnh thoảng anh chồng là công nhân lái cẩu đi họp tối về lại nói nhỏ mẹ nó làm thế nào chứ tôi họp cứ bị chi bộ phê là gia đình vi phạm chính sách lương thực, vợ bán bánh cuốn. Thế là chị phải đi tàu điện và đi bộ đội thúng lên bán tận khu chợ Hàng Da gần nhà tôi, không dám bán gần khu vực có đông người của cảng sinh sống. Chị thấp nhỏ, nhưng nhanh nhẹn, đi đâu cũng đến. Chị phải giữ lấy nghề, nếu không thì lấy gì cho con ăn mà đi học. Hồi dân phải mua bột mì trong tiêu chuẩn lương thực, nhiều người không muốn ăn, đem bán đong gạo ngoài. Chị nghĩ ra cách làm bánh cuốn Thanh Trì bằng bột mì mà vẫn ngon dai. Chị cho bột mì vào nước, bóp kỹ, lấy ra được một nắm đen đen như cao su. Rồi lọc bột còn lại mà tráng như bánh làm bằng gạo. Còn cái nắm đen đen như cao su không ngấm nước thì chị đem nhào với một ít muối tiêu đem rán lên, không hao mỡ mà lại thành một món mới thơm ngon như giò lụa. Các con chị thích lắm, thường cùng chị nhào bột để lấy cái nắm đen đen. Ăn với cơm đã ngon, ăn với bánh cuốn càng ngon. Món ngon ấy chị chỉ để nhà dùng, bán cho khách vẫn là giò, chả thịt thật.

Có hôm tôi đang đọc sách dưới đèn thì thấy cháu Nguyễn Đức Chính con trai thứ của chị chạy bộ hơn sáu cây số lên nhà, tôi bảo cháu ngồi xem truyện trẻ con rồi lại tiếp tục đọc . Tối ấy hai chú cháu ngủ với nhau, nói đủ thứ chuyện. Tôi không hỏi vì sao tối mà cháu còn lên nhà tôi. Sáng dậy, sau khi cho cháu ăn sáng, tôi lấy sách cho cháu đọc rồi đi làm. Đến đội 5, chị Tửu cười hỏi: thằng Chính tối qua lên nhà chú phải không. Rồi lại bảo chiều chú đi làm, đưa cháu đến cho tôi. Hóa ra Chính sợ bố phạt, trốn. Anh Thuận rất nghiêm khắc, ở nhà anh phân công mỗi con mỗi việc. Trung, Chính lớn thì làm việc lớn. Chính phải lo quét dọn lau nhà sạch sẽ, ngại nhất là cái sân gạch hay có nhiều lá rụng vì nhà ven hồ, gió lùa lá về đây. Có hôm Chính đã ngủ, nghe tiếng bố gọi anh Chính là bật dậy ngay. Anh ra xem cái sân. Chính ra thấy sân đầy lá. Mặc dù ngái ngủ cũng cố quét cho sạch, chờ bố uống trà xong kiểm tra, mới lại được vào ngủ. Anh Thuận hay làm ca đêm, nhưng về là soi đèn kiểm tra hết ngoài sân trong nhà, chỗ nào chưa sạch thì dựng cổ người phụ trách dậy làm cho đến sạch. Chính tính lơ đãng, mải chơi hay bị cảnh này nhất. Nhưng không hiểu hôm nay có chuyện gì mà mới tối đã đi lánh nạn. Có lẽ làm vỡ cái gì chăng… Tôi không hỏi chuyện gì người ta chưa muốn nói.

Chị Tửu là người hay nói, nhưng càng nghe chị nói càng thấy tấm lòng của chị thật nhân hậu. Chị còn là một kho tục ngữ ca dao khiến tôi mê say nghe chị nói. Có khi chị muốn đưa ra một ý kiến thì lại diễn tả bằng cả một loạt ca dao tục ngữ khiến khó ai cãi nổi vì lời chị đã được chân lý ngàn đời chung đúc trong ca dao tục ngữ đảm bảo rồi. Có những lúc rỗi rãi, tôi thường được chị tâm sự. Đến nỗi, gần đây, cháu Nguyễn Tiến Dũng con trai út chị vào chơi, tôi dám nói với hai vợ chồng cháu là chú biết về bố mẹ cháu hơn tất cả các cháu và kể lại một chuyện cũ. Chuyện là chị nhỏ bé nhưng hơn anh mấy tuổi. Thuở cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy, không hiểu thế nào anh chị được ghép thành một đôi. Anh trai cao lớn mà nhát, cưới xin xong xuôi cả rồi mà vẫn không dám vào giường với vợ. Chị thương anh lắm. Vì mỗi tối như thế là anh bị bố đánh. Một tối, chị ra nói nhỏ với anh: nhà vào đi, kẻo lại bị bố đánh tôi xót lắm. Năn nỉ mãi anh mới chịu vào. Từ đó, họ nằm cùng giường và đi với nhau suốt cả cuộc đời. Sau này cả nước đổiNguyen Tien Dung mới, tôi nghe chị kể: tôi vẫn đi bán bánh cuốn Thanh Trì, nhưng muốn đi đâu thì đi, lại đỡ mệt, vì ông ấy đèo xe đạp, đến nơi đỡ cho thúng bánh xuống còn hỏi khoảng mấy giờ thì đón ở đâu để còn đưa về.

Từ ngày tôi đưa nàng về dinh rồi cùng hợp tác sản xuất ra con trai đích tôn cho mẹ tôi, tôi chưa từng ra Hà Nội, ngót 40 năm rồi.

Có lần, chị theo con gái chạy tàu vào chơi nhà tôi, nói muốn đi xem Dinh Thống Nhất, vợ chồng tôi đưa Bac Tuu va Bochị đi suốt một buổi sáng, tôi lẽo đẽo theo sau chị chụp ảnh như chụp một bà mẹ Việt Nam Anh Hùng. Có cả ảnh chụp chị ngồi ghế tổng thống. Nhân viên quản lý dinh thấy chị được kính trọng như vậy, cũng không ngăn cản, chỉ cười lễ độ. Tôi chụp đến 40 kiểu ảnh. Biếu chị hẳn một an bom

Rồi năm 2005 con trai tôi có việc ra Hà Nội, cũng báo với cháu Dũng. Thế là ngày 31/3/2005 được đón về Thanh Trì dự buổi họp mặt cả gia đình. Anh chị đón cháu và giới thiệu từng gia đình ngồi quanh sân chung ngay trước hai tòa nhà. Con tôi được chụp ảnh với anh chị và từng gia đình con anh chị. Hai tòa nhà ba tầng giống nhau như lột có lẽ cùng một mẫu thiết kế. Một nhà ông ở với con trưởng, một nhà bà ở với trai út. Tất cả đều từ những thúng bánh cuốn do người phụ nữ bé nhỏ Vương Thị Tửu tần tảo nắng mưa tự tay làm và tự đem bán khắp phố phường Hà Nội. Chị nhìn con tôi vui vầy giữa các con cháu chị mà mỉm cười. Mỗi gia đình đem đồ ăn thức uống đến chung vui.

Dai gia dinh bac Tuu

Vợ tôi ra Hà Nội năm 2010 kỷ niệm 59 năm ngày báo Nhân Dân ra số báo đầu và nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, tôi cho Co do ky niem bao nhan dansố điện thoại cháu Nguyễn Tiến Dũng và bảo cố đến thăm anh chị. Nghe tin vợ tôi ra, các cháu nói cô muốn đi xe hơi thì đã có anh Vĩnh chồng chị Chinh lái tắc xi, còn muốn xe ôm thì có nhiều tay lái lắm. Vợ tôi chọn đi xe ôm do Nguyễn Đức Chính lái, vì Chính gắn bó với chúng tôi từ những năm còn ở miền Nam, biết tính nết nhau hơn . Nhờ thế vợ tôi đến thăm được cả nhà bạn cố tri của tôi là Đoàn Di và vợ Ngô Thị Hòa.

Rồi ngày 24/10/2010, sau khi mổ ung thư đại tràng được một thời gian, tôi cùng gia đình Hai Ngoi nha cua gia dinhtổ chức đám cưới cho con trai duy nhất. Con tôi và con dâu tương lai khéo chọn nơi tổ chức đám cưới ngay khách sạn Tân Sơn Nhất, sát bên sân bay. Phòng cưới đông nghịt khách có đến 350 người. Riêng nhà tôi có đủ cả anh cùng các cháu Ánh Ngọc, Ánh Hồng và vợ chồng em trai, em gái từ Bạc Liêu lên và cháu Hoàng Anh con anh Phong Lê và chị Thanh Vân thân thiết với tôi từ thời trẻ, bạn Hùng Cường cùng học Chu Văn An xưa… Lớn tuổi nhất là cậu Phạm Tuyên cũng vào . Khi mọi thủ tục đã xong, mọi người bắt đầu nâng cốc thì từ sân bay ngay cạnh, mẹ con bạn tâm giào từ thời niên thiếu Nguyễn Thị Bạch Kim và con gái tiến vào. Nhưng đông hơn cả là đoàn khách Hà Nội do chị Vương Thị Tửu dẫn đầu. Trước ngày cưới, con trai tôi đã vui mừng báo cho tôi Bac Tuu va anh Chinhlà nhà bác Tửu đã mua đủ vé tàu đi một đoàn rất đông chuẩn bị lên đường. Rồi nghe tin mưa bão, tắc đường, tàu hỏa ngừng chạy nhiều tuyến, con tôi lo lắng. Tôi bảo con chưa biết người nhà bác ấy đâu. Sau này, Nguyễn Đức Chính vào dự đám cưới, được làm chân chủ trì việc dựng rạp và tiếp khách tại Vườn Anh Đào, đã kể rõ: đường sắt không thông, tổng thống tức là bố cháu triệu tập khẩn đại gia đình họp tuyên bố là đám cưới nhà chú Thành không phải như các nhà khác mà bảo lần này không đi thì để lần sau. Chú ấy chỉ có một con. Vì thế nhất định nhà ta phải đi. Vé tàu hỏa coi như bỏ, phải đi máy bay, nên ít người hơn. Mỗi nhà cử một người đi, một ở nhà. Vé máy bay, bố mẹ cho.

Sáng hôm đón dâu, nhạc sĩ Phạm Tuyên xin làm chân giữ chùa ở nhà tiếp khách. Tôi đề cử chị Tửu đẫn đầu đoàn. Cháu dâu út Dương Hải Yến lo không đúng lệ, vì mẹ cháu không phải người nhà. Tôi cười, cháu nói rõ nực cười, chị chú mà không phải người nhà thì ai mới là người nhà. Chị Tửu cười, mọi người cùng cười theo. Cháu chưa biết quan hệ của chị em tôi sâu sắc gắn bó đến thế nào. Năm 2020 vợ chồng cháu Dũng vào chơi lại đến thăm, cháu nói trước mặt vợ là bố mẹ cháu bao giờ cũng coi chú như em ruột.

Mùa cách li Covid – 19

TPHCM 28/4/2020

P.T.

Blog tại WordPress.com.