Pham Ton’s Blog

Tháng Sáu 26, 2021

Một truyện ngắn ra đời (phần 5)

Filed under: Chuyện một người cháu ngoại — phamquynh @ 9:57 sáng

Blog PhamTon năm thứ mười ba, kỳ 2 tháng 6 năm 2021.

CHUYỆN MỘT NGƯỜI CHÁU NGOẠI:

MỘT TRUYỆN NGẮN RA ĐỜI (Phần 5)

Phạm Tôn

Ngày 22/2/1965.

25 tuổi rồi.

Thế là ít nhất cũng đã dùng mất một phần tư cuộc đời rồi mà vẫn chưa làm nổi một phần mười những nhiệm vụ mà mình đã thấy rõ là sẽ phải gánh vác. Nói cho đúng hơn mình mới chuẩn bị chứ chưa bắt tay vào làm nhiệm vụ ấy…

Nhưng không hoang mang, bi quan chút nào. Những việc đã và đang làm đều đúng phương hướng và rất căn bản. Chưa có kết quả nào, nhưng giống như việc làm đất, nhổ cỏ, bỏ phân, bắt sâu… tất cả là để hạt giống mình gieo có thể nảy mầm, lớn lên lành mạnh rồi sẽ có ngày đơm hoa kết quả.

Bảy năm trước, mình luôn suy nghĩ, thắc mắc liệu mình có tài không. Nay thì chỉ luôn tự hỏi ta đã đổ bao nhiêu mồ hôi và khi cần cả máu nữa, cho lý tưởng mình đã chọn, qua con đường mình đã nguyện

Ton That thanh chup cung bac Tan (anh tach rieng)
hiến cả đời mình, hướng vào những hoàn cảnh bắt buộc phải chịu đựng thử thách, với niềm tin là chỉ có tôi trong lửa đỏ và nước lạnh, thép mới ra đời! Con đường đi đã rõ ràng, mình quí từng phút được sống từng hơi thở, từng giọt máu đều dành cho lý tưởng ấy, con đường ấy.

Ngày hôm sau, đọc xong Anna Karênina tập cuối. Sách này mượn ở Thư viện Hà Nội đường Bà Triệu gần đại sứ quán Pháp. Sách dầy, nhưng tranh thủ mọi lúc mọi nơi nên rồi cũng đọc hết. Quyển cuối đọc lúc xếp hàng mua củ cải trắng ở chợ Đồng Xuân. Dạo ấy nhà hay ăn củ cải trắng kho magi. Chợ Hàng Da gần nhà lại không có. Tôi lên chợ Đồng Xuân, thấy bán nhưng người xếp hàng quá dài. Hôm sau tỉnh dậy là đạp xe lên chợ ngay từ lúc mờ sáng, quầy chưa mở, các xe chở rau từ ngoại thành đang vào bến. Tôi đứng mép quầy rau, đọc sách dưới ánh đèn góc mái quầy. Dần dà người đến đông, chen lấn, tôi mải đọc, có người đẩy thì tôi lùi, cứ thế đến lúc mở quầy, tôi đứng gần cuối hàng,. Có tiếng chị bán hàng quát to: Các bà lùi lại cho tôi nhờ, tôi thấy chú đọc sách đứng ở cửa từ mờ đất, để chú ấy lên mua trước tiên, sau đó ai mua tôi mới bán. Tôi cất sách vào túi, lên hàng đầu mua rau.

Bao giờ đọc tác phẩm của Tônxtôi nhiều lúc tôi phải dừng lại hỏi sao tất cả những sự việc này, nhân vật này, lại chỉ do một con người nghĩ ra, viết ra được nhỉ? Và không bao giờ dám quên lời dạy của Người: “Con đường đúng đắn là: Hãy đồng hóa những gì mà các bậc tiền bối đã làm được và hãy đi xa hơn”.

Buổi sáng, đưa bé Ánh Ngọc đi tầu điện, ăn kem, uống sữa đậu nành, vào cửa hàng bách hóa Bờ Hồ, lại mua thêm

Anh ngoc 3 tuoi
mấy con vịt nhựa vàng mỏ đỏ, vì cũng chẳng có đồ chơi nào khác. Đó là những thứ cháu thích. Mai cháu đi sơ tán xa Hà Nội rồi. Cháu sẽ ở tập thể trong trại trẻ với các bạn và các cô, sớm có ý thức tập thể hơn, sẽ thành người công dân mới trong cái xã hội mà chú mong mỏi sẽ góp phần xây dựng nên ở nước ta.

Mấy hôm nay, người Hà Nội đi sơ tán khá nhiều rồi. Mình sợ nhất phải đi mà chỉ mong được ở Hà Nội trong những giờ phút quyết liệt nhất, được sát cánh với các đồng chí đối mặt với quân cướp nước, chí ít cũng được giao một công tác phục vụ chiến đấu trong tình hình hiện nay. Sáng nay, 24/2, tình cờ gặp cậu Tuyên trên đường Quán Sứ, đã nói với cậu ý muốn được trông nom các em nhỏ ở nơi sơ tán nay đang rất cần người. Lại vừa sức mình. Trưa nay, bé Ánh Ngọc bắt đầu xa nhà. Chú mong được xa nhà quá cháu ơi…

Tối, sắp đi xem phim thì cô Lan đến báo họp chi đoàn. Các đồng chí đề cử mình vào ban chấp hành. Anh Sỹ bí thư chi đoàn là thợ cắt tóc con ông Sáu, anh ông Nguyễn Bảy chủ hiệu cắt tóc ở số 5 bis phố Hàng Da. Ông Sáu có hiệu nhỏ ở đầu phố, truyền nghề cho con, nhưng ông thấy con trai khỏe mạnh, cao lớn, giao du với nhiều bạn bè, sợ hư. Ông giữ chân con bằng cách bắt lấy vợ sớm. Hôm vợ đẻ, anh Sỹ được mua 2 hộp sữa, mang vào cho vợ mà cứ xấu hổ mãi, không biết giấu đâu hai cái hộp sắt. Từ ngày có vợ con anh đứng đắn hẳn. Khi tôi về, anh mừng lắm, có gì cần viết lách đều sang tôi, cùng bàn bạc việc định làm. Có lẽ vì thế mới đưa tôi vào ban chấp hành. Tôi đang mong có việc, làm ngay những việc anh giao. Sỹ ít tuổi hơn , lại biết bố và chú đều quí mến mẹ tôi cho nên coi tôi như người nhà, còn có vẻ nể nữa.

Tôi sửa sang xong cái buồng vách nứa, dán giấy và treo tranh kín, đèn điện cũng mắc thuận tiện cho đọc sách và viết lách. Đang dán vách thì nhận được thư em Nhàn yêu cầu nhận xét về một bác sĩ trẻ công tác ở trên này muốn đặt vấn đề với em và đã cố về tận nhà 16 Hàng Da và có gặp anh. Tôi viết ngay thư cho em, khuyên hãy 3 khoan (thời ấy có ý là khoan yêu, khoan cưới, khoan có con…để còn phục vụ chiến đấu) còn nêu gương chị Vân, chị ruột chị Thủy, ở Trung Quốc về có một anh to cao cùng du học cứ kè kè theo sát nhưng cuối cùng chị ấy lấy anh Phong Lê, người Hà Tĩnh, học trong nước, mà lại thành cặp đôi hạn phúc.

Trưa thì Sỹ và tối thì cả cô Vịnh nữa cũng sang nhà mình bàn chuyện đại hội chi đoàn. Các đồng chí tin cậy và quí mến mình như người thân.

Lâu nay đọc báo Les Nouvelles de Moscou (Tin tức Matxcơva) thấy có mục Dạo quanh Matxcơva, nảy ra ý định viết một bài về mấy cái hầm mới mọc lên ở Hà Nội, nhất là quanh Hồ Gươm. Phải đi ra mãi Mậu dịch Tổng hợp phố Hàng Khay mới mua được gói mực Cửu Long về nhà pha. Thế là lại dạo quanh Hà Nội, lòng đầy ấn tượng mới mẻ, kết hợp với những gì quan sát bấy lâu nay, viết một bài ngắn lấy tên là Chiến tranh và Hòa bình, kể những chuyện thấy trên đường phố thể hiện cái ung dung, bình tĩnh của người Hà Nội đang quen dần với nếp sống thời vừa chiến tranh vừa hòa bình, vừa sản xuất vừa chiến đấu.

Cả buổi chiều viết báo cáo chi đoàn. Sau này anh Sỹ đọc báo cáo ấy trước đại hội, chỗ tôi viết chúng ta đổ mồ hôi và đổ cả máu nữa để xây dựng và bảo vệ Thủ đô thì anh không đọc mấy chữ “và cả máu nữa”. Có lẽ anh cho là lên gân quá.

Cả ngày đi lại và viết nhiều, đêm ngủ say mê man, thấy buồn, thất vọng vô cùng về người bạn chí thân lâu nay vẫn coi nhau như anh em: Đúng lúc mình cần bạn nhất thì bạn từ chối đứng sát bên mình. May chỉ là trong cơn ác mộng.

Hôm sau, anh Đại từ Vĩnh Yên về, theo những nguồn tin không chính thức thì ta, Trung Quốc, Triều Tiên đã thảo luận tỉ mỉ để nếu đế quốc Mỹ dám cả gan xâm lược miền Bắc Việt Nam, xâm lược phe xã hội chủ nghĩa thì chúng sẽ bị quét sạch sành sanh ra khỏi Đông – Nam Á, chẳng những bị quét ra khỏi Đông Dương, Đài Loan, Nam Triều Tiên mà còn ra khỏi cả Nam Dương, Thái Lan, Nhật Bản… Ôi, thật sung sướng khi được chứng kiến và tham gia cuộc cách mạng ngày hội của những người lao động. Vấn đề là tìm cho mình một chỗ đứng trong cuộc chiến đấu đó. Với vũ khí là cây bút và dao găm.

Ngày 28/2/1965, đang viết nhật ký thì có lệnh tập trung khẩn cấp sẵn sàng chiến đấu. Lúc này mới nhớ ra sáng tinh mơ đi mua sữa đậu nành gửi cho bé Ánh Ngọc (ở nhà quen gọi là Gư) dọc đường thấy có rất nhiều công an. Phải trực ở 55 Đường Thành cho đến 17:00 mà vẫn chưa thấy lệnh huy động của khu đoàn, chỉ có đồng chí Thạo đi kiểm tra. Tranh thủ thời gian, mình trò chuyện với mấy bạn nữ chủ yếu kể chuyện Bác Hồ, Mác, Ăngghen và Lênin. Cô Tâm nhỏ ở 85 Hàng Bông bố làm ở nhà máy xay, không ngờ lại là một cô bé gạo truyện đến thế. Chủ yếu mê đọc truyện, có nhận xét khá sâu, nhưng không đọc sách chính trị. Tâm nói không ngờ sách chính trị cũng có nhiều cái hay như thế mà em chưa biết.

Không hẹn, nhưng cứ mong mãi hai cậu Khuê, Tuyên đến mà không thấy. Những giờ khắc này mình mong được hai cậu chỉ bảo hướng dẫn hơn bao giờ hết.

Tối, lại đi nghe bác Ngô Duy Phơn ( ở 25 Xóm Hạ Hồi) một đảng viên 1930 nói chuyện. Cố tìm hiểu về cuộc sống trước đây ở Côn Đảo của những người cách mạng như Tôn Đức Thắng, Phạm Hùng, Phạm Văn Đồng để tìm gợi ý cho con đường đi hiện nay của mình trong giờ phút này.

Ngày 1/3/1965, tám tuổi Đoàn rồi. Tám năm qua mình đã sống làm việc học tập xứng đáng với tư cách một người Đoàn viên Thanh niên cộng sản, đã đem tất cả trí tuệ, sức khỏe cống hiến cho nhân dân, đã sống gần gũi với Paven, Phạm Hồng Sơn, Chu Văn Pù, bạn với nông dân Lê Văn Trụ ở Yên Bái, hằng ngày sống với Lỗ Tấn, Tônxtôi, Txêkhốp và cả Prômêtê nữa. Bao giờ cũng tìm đến để sống với những con người chân chính. Trung thành-Dũng cảm-Khiêm tốn là nguồn sức mạnh của mình.

Sáng nay trời mưa… Nghỉ một lát trước khi tiếp tục làm việc thì Vũ Văn Chỉ đến. Không nói gì, nhưng rõ là đã hiểu rồi. Hai anh em lại trò chuyện vui vẻ chân tình như mỗi khi gặp nhau. Bảo ở lại ăn cơm.

Vu Van Chi nhin ngang
Chỉ không chịu vì còn nhiều việc, phải về Sơn Tây ngay. Mình hơi tiếc, nhưng cũng vui khi thấy bạn bận rộn.

Hai anh em lại trò chuyện rôm rả, cùng nhau soạn sắp xếp sách báo. Bữa cơm trưa mẹ dọn ra lúc nào không hay. Chỉ cũng tự nhiên ngồi vào mâm không ai phải mời. Có lẽ sự tiếp đón giản dị chân tình của cả nhà khiến Chỉ yên tâm, tuy vẫn còn hơi khách khí. Mẹ gọi chú Chỉ tự nhiên như gọi con cháu trong nhà. Ăn vừa xong thì Phạm Quang Tấn đến, vội vàng như mọi khi, nói với mình mấy câu nhờ một việc vặt rồi về trường. Hai anh em lại trò chuyện, bàn cả chuyện Tấn rõ là yêu “ô mai” nhưng nhát quá. Rồi mình đưa Chỉ ra ô tô, chờ mãi

Pham Quang Tan luc tre
đến 16:00 mới lên xe được. Chờ lâu mà Chỉ có vẻ thích thú, hai anh em lại được bên nhau một lúc nữa. Mình mong chú làm những việc mình định làm nếu còn học nông nghiệp mà không có điều kiện, muốn nhờ chú sống hộ và xem ra chú rất vui lòng.

Hôm sau, làm việc rất có kết quả, thật vui. Tối lại cùng chi đoàn khu phố đi học chính trị, càng yêu mến các đồng chí muôn màu muôn vẻ. Ai cũng mong học hỏi được nhiều hơn; có mình hình như các bạn thích đi họp hơn.

Đọc B.Shaw và bắt đầu đọc Kiếm Sống của Gorki. Mình đọc Người Mẹ do Cựu Kim Sơn dịch từ sau giải phóng thủ đô 1954 trong một tập thiếu đầu mất đuôi, nhưng đã rất lạ về những nhân vật công nhân Nga. Đến 1956 cùng bạn yêu Đỗ Mộng Hoàn là con trai nhưng xinh gái đi xem phim đen trắng Thời Thơ Ấu làm theo tác phẩm của Gorki. Rạp ngoài trời lạnh, hai thằng cứ ôm nhau mà xuýt xoa hay quá, thế mới là sống chứ. Xem theo thẻ của Câu lạc bộ Vọng Đức Thành Đoàn Hà nội, mỗi tuần được hai người xem phim hay không mất tiền ở nhà hát Nhân Dân chứa đến vạn người. Mình làm hiệu đoàn phụ trách tuyên huấn mới có thẻ màu hồng ấy từ đó mê Gorki, nay mới đọc Gorki. Đọc là thấy ngay:

Maxim Gorki
Đây là quyển sách của mình, vẽ nên cuộc sống con người mình sẽ suốt đời noi theo. Từ thơ ấu Aliôsa (tên Gorki hồi nhỏ) đã căm ghét đến tận xương tủy thói tiểu thị dân ti tiện, hèn hạ, luôn ghen tị, ganh ghét những gì tốt đẹp ở những con người mà họ không sao hiểu nổi. Lại còn lòng ham mê sách, khao khát hiểu biết. “Sách vở đã chỉ cho tôi chỗ đứng của mình trong cuộc sống, nói cho tôi biết rằng con người thật là vĩ đại, và đẹp đẽ, luôn hướng về những cái tốt đẹp hơn, rằng con người đã làm nên nhiều thứ trên trái đất và vì cái đó mà họ phải chịu biết bao đau khổ”. Nổi bật nhất là tinh thần hiếu học, chí cầu tiến, óc quan sát tinh vi, nhìn thẳng vào sự việc để phân biệt cái sai cái đúng. Anh cũng không hề thụ động, mà tính cách dần dần hình thành vững vàng trong cuộc đấu tranh chống lại những nguồn gốc xấu xa của đời sống trong khao khát hướng tới những điều tốt đẹp công bằng và nhân đạo.

Tất cả những điều đó sao mà gần gũi, thân thiết với mình. Từ năm 1956 mới 16 tuổi tôi đã biết Gorki, đã biết và hiểu là tôi muốn gì và phải đi theo ai, đi cùng ai trong suốt cuộc đời này.

Sáng 9/3 mưa tầm tã. Trời lại lạnh. Em Thân mặc áo mưa của mình đi dạy học vì mẹ bảo anh Thành chỉ ở nhà, có đi đâu mà dùng. Cái áo cũ em lại quên mang về. Thế là mình đội cái mũ to vành, đèo mẹ đi làm. Khi đón, vẫn mưa rét, bùn đầy đường, mẹ bảo trông mà thương cái xe quá. Tôi muốn về rửa xe ngay, nhưng còn phải ăn, ngủ một chút để chiều còn vào anh Phạm Hồng Sơn, nếu không khó sống tiếp.

Cu Lường người Hoa ở nhà dưới cứ cầu trời cho hết mưa mãi mà khi mình đi trời vẫn mưa. Đành dùng tạm mảnh ni lông rách của bác già Hạt, có còn hơn không, bị mưa lạnh dễ cảm sốt lắm.

Đi qua cửa buồng Anh, thấy màn rủ kín, chăn che kín cả đầu. Mình bước vào, vừa lúc anh thò đầu ra khỏi màn với tay tìm miếng xô lau chùi… Anh xanh tái, má hóp, miệng dô ra, đôi mắt vẫn tươi, nhưng hơi lờ đờ chìm sâu trong hố mắt. Anh thở khe khẽ, luôn nhăn mặt có lẽ vì đau. Chưa bao giờ mình thấy cái chết gần với anh đến thế

Anh nói: Tôi vừa bị một trận thượng thổ hạ tả đồng chí ạ… Trên thì nôn thốc nôn tháo. Ở dưới thì tháo ra toàn nước như tháo cống ấy… Bắt đầu từ hôm thứ bảy, năm hôm rồi. Hôm ấy tôi

Pham Hong Son trang 24
chép gần xong, còn có mười trang. Định bụng buổi chiều chép nốt. Chủ nhật sẽ lên xe làm một chuyến du ngoạn. Đã lâu tôi không đi chơi đâu. Nhưng không ngờ lại thành ra thế này… Nhưng hôm nay, khá nhiều rồi, tôi định chép nốt, kẻo nhà xuất bản họ có ý kiến… Còn có một ít, nó áy náy lắm đồng chí ạ. Bác sĩ nghi là tôi bị đau dạ dày. Mấy hôm nay trời lại rét quá quẩn. Tôi mệt quá. Hai cái chân cứ đau nhức luôn… Nhưng tôi sẽ làm đúng hẹn, chỉ trong tuần này thôi là xong.

Hai anh em bàn về công việc. Mọi việc bận rộn mấy tháng nay thế là ổn. Tôi kể anh nghe tình hình Hà Nội chuẩn bị chiến đấu những ngày này. Anh cũng kể chuyện bệnh viện chuẩn bị sơ tán. Tự nhiên anh hỏi: Ba lô giá bao nhiêu một cái đồng chí nhỉ…

Rồi lại bàn về công việc dịch, về chiến thắng mới đây của Quảng Bình. Tôi kể anh nghe những dự định mới của mình, anh chăm chú lắng nghe và tán thành. Có lẽ anh đang thèm được có quyền dự định như mình.

Buổi tối đi họp chi đoàn. Rét quá chừng, nhưng mình chẳng hề có ý muốn về nhà nằm ở một nơi ấm áp. Bỗng nhớ đôi câu thơ Pêtôfi:

Một ý nghĩ cứ giày vò tôi mãi,

Chết trong chăn ấm một chiếc giường.

*

* *

Hôm sau, mưa nhỏ hạt nhưng vẫn lạnh, lắm, mình thở khó, đau ngực… Cậu Tuyên đi làm ở trụ sở đài phố Quán Sứ đưa em Phạm Thị Thanh Tuyền đến gửi, dặn mình trông nom dạy dỗ em. Con bé

Em Tuyen
thông minh, gan dạ. Hai anh em đi bộ ra mậu dịch Bờ Hồ xem ba lô, hỏi giá hộ anh Sơn mà cũng mong có ngày chính mình được đeo ba lô tham gia chiến đấu. Đã từng được cô bạn Bạch Kim nhờ mua hai ba lô, có lẽ cho cô và bạn trai

Sáng sau dậy học ngay Trung văn cho dễ nhớ, xong lại đọc Gorki. Buổi chiều, viết cho xong cái báo cáo chi đoàn giao, lại đọc Gorki của mình. Mệt và ho, ho là mình ghét nhất, luôn gây lo ngại bệnh cũ trở lại. Hồi ấy chưa biết trận tấn công dồn dập mỗi ngày 1 gam Streptô 20 ngày liền ở Quảng Bá đã dập tắt hẳn mầm mống BK chữa cù cưa suốt thời gian dài với hai thứ thuốc nội rẻ tiền là Rimifon và Filatôp. Cho nên cứ ho là sợ.

Càng đọc Gorki càng thấy hiện rõ những con người mình đã gặp, những nẻo đường đã đi qua, đến nỗi thấy rõ ràng con đường đã đi ấy, muc đích cuộc sống của mình như bắt đầu từ thời thơ ấu… “Cái mớ hỗ độn sách vở ấy không ngăn cản tôi trông thấy được những điều hiển nhiên của thực tế, cũng không làm tôi nguội lạnh cái ý muốn tìm hiểu những con người sống thực, nó bao trùm lấy tôi như một làn mây trong suốt, nhưng không thể xuyên qua được, không để cho những nhơ bẩn truyền nhiễm, những nọc độc của cuộc sống lọt vào”.

Câu đó là viết về ai nhỉ, viết về mình chăng…

Phải chủ động đi sâu vào cuộc sống, học tập nhân dân nhiều hơn nữa. Muốn thế, phải có một sức khỏe đủ vững chắc, càng cần rèn luyện kiên trì, khoa học, bằng không sẽ chẳng thể làm được những gì mình dự định. Hôm nay, đã bớt lạnh chẳng biết anh Sơn có ngủ được chút nào không…

Hôm nay 6/3, mọi việc đều khiến mình vui vẻ. Trời cũng ấm hơn, dễ chịu. Đi mua được một cái ba lô vừa ý. Bỏ tất cả quần áo vào, vừa gọn và đẹp. Nhưng đến ngày nào mới được đeo nó lên vai mà lên đường nhỉ? Chiều, đọc xong một chương dài Gorki, đi xem triển lãm tranh sơn dầu. Nói chung tất cả những hoạt động văn hóa không mất tiền hoặc rẻ tiền như xem phim tài liệu một hào ở rạp Kim Đồng mình đều tận dụng để thỏa mãn lòng ham hiểu biết của mình. Có những phim tư liệu như Bố cục tranh cực kỳ giá trị cả rạp chỉ có hai người. Đến sớm quá, triển lãm chưa mở, đành về thì giữa đường gặp Nguyễn Văn Hùng tức Hùng khảo cổ. Cả hai đứng giữa lề đường nói chuyện khá lâu. Cậu ta vốn mến và nể mình, là người biết nhìn nhận người tốt, người xấu, nhưng không đủ sức nâng mình lên thành người tốt, cũng chẳng dám chống lại kẻ xấu. Mình ưa nói chuyện với Hùng vì dù sao Hùng cũng là người thật thà, tốt bụng, thông minh. Hùng trông gầy hơn, già đi, lại có vẻ lúng túng khi nói là gia đinh không thể sống ở Hà Nội vì quá đắt đỏ và đã chuyển về ở hẳn Sơn Tây. Không hiểu sao thời nay mà còn có thanh niên xấu hổ về những chuyện như thế.

Tôi không quên hôm mưa rét Hùng chở tôi sang trường lấy giấy thôi học trên chiếc xe đạp cà tàng.

Tối, cậu Tuyên, cô Tuyết đến nhà chính thức gửi em Thanh Tuyền cho mẹ. Lúc tiễn cậu về, gặp một cô gái mang hai cái bút của em Thân gửi tặng mẹ và chị Thủy nhân ngày 8/3. Cô gái ăn mặc diêm dúa, có hơi trang điểm phấn son thì phải, thấy xinh hẳn lên. Mình tiễn cậu mợ Tuyên, cũng tiễn luôn cô ấy sau khi trò chuyện xã giao vài câu và cảm ơn cho quà.

Đọc xong sách Gorki, những dòng cuối cứ đọng lại mãi trong trí óc mình. Những dòng ấy, mình đã coi như kim chỉ nam từ năm 1956: “…Tôi nghĩ bụng: Ta phải làm được một việc gì chứ, nếu không thì ta sẽ sống vô ích…”

Thành phố Hồ Chí Minh ngày 8/4/2021

Mùa Covid-19 giãn cách trong trạng thái bình thường mới.

P.T.

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

%d người thích bài này: