Pham Ton’s Blog

Tháng Bảy 24, 2021

Một truyện ngắn ra đời (phần 7)

Filed under: Chuyện một người cháu ngoại — phamquynh @ 4:12 sáng

Blog PhamTon năm thứ mười ba, kỳ 2 tháng 7 năm 2021.

CHUYỆN MỘT NGƯỜI CHÁU NGOẠI:

MỘT TRUYỆN NGẮN RA ĐỜI (Phần 7)

Phạm Tôn

Ngày 11/3/1965, vừa dịch xong Bian xi fa de ren (Nhà ảo thuật) từ Trung văn. Câu chuyện giản dị mà thật hay. Mai sẽ sửa và chép lại toàn bộ. Có nhiều từ mới biết lần đầu, lại nhiều thành ngữ Trung văn.

Anh Đại về, nhưng tối mình vẫn đọc Phương pháp sáng tác của Hồng Chương. Không thích lắm nhưng cố đọc cho hết mong thu lượm được chút kiến thức mới. Cũng đã nhờ cháu Lương (thường gọi là Lường) gửi cho Chỉ một tập thời khắc biểu in rônêô. Mong chú hiểu mình quí thời giờ và sức lực của chú ấy đến thế nào… Gần đây, mẹ có nhiều hành động quan tâm đến mình như mua Sirô Benzô chữa ho, nhắc đắp chăn khi trời trở lạnh.

Hôm sau, xem tạp chí Bạn nhỏ của Lường cho mượn. Sẽ chọn một số bài để dịch dần. Anh Khánh bố Lường làm ở hợp tác xã sản xuất phèn chua, giúp mình rất nhiều. Anh viết chữ Nho đẹp, đã viết cho mình ở góc ảnh Bác Hồ ngồi bên bàn mây hai câu nguyên văn trong Nhật ký trong tù: Hiện  đại thi trung ưng hữu thiết, Thi gia dã yếu hội xung phong (Hiện tại trong thơ nên có thép, Nhà thơ cũng phải biết xung phong!) Anh chăm Ton That thanh chup cung bac Tan (anh tach rieng)học và ham hiểu biết, những buổi tối xuống nhà nói chuyện với vợ chồng anh rất bổ ích với mình. Chị Quân (thường gọi là Quắn) làm cùng hợp tác xã với mẹ. Chị khéo tay, hay nói, sắc xảo về nhiều mặt, lại nấu ăn ngon. Anh chồng ít nói, cả gia đình theo ý anh mà sống và làm việc cư xử với bà con hàng xóm. Chị nuôi đôi thỏ, khi làm thịt, chị nấu ragu biếu gia đình mình một bát thật ngon. Anh đi làm về là làm việc nhà. Một hôm anh đem về một cái ang to cao 1 mét, đường kính miệng 8,9 mươi phân, bị vỡ thủng bên thành. Anh mua giây thép, xi măng, cát vá lại thành cái ang đựng nước chung cho cả số nhà. Không nhận của ai một đồng nào. Chúng tôi coi con anh chị như cháu chúng tôi, cùng đi chơi, đi xem phim và khi Mỹ ném bom miền Bắc, bắn phá Hà Nội, anh chị đã gửi hai cháu theo gia đình tôi lên Mộc Châu tạm sơ tán ở nhà em Nhàn.

Ngày 13/3, tôi đến toà soạn báo Nhân Dân nhắc Phạm Duy Phùng có hứa tìm việc làm, nhờ hỏi cả việc phụ trách các cháu đi sơ tán. Bạn nói bận nhiều việc, chưa hỏi được. Tôi đành nói thực tình cảm của mình là rất ngại đến nhờ các đồng chí cũ, mình thấy các đồng chí nay khác xưa nhiều rồi.

Cho tới nay, mình chưa thấy tình bạn nào vĩ đại và cảm động như của Mác và Ăngghen cả. Nhưng sẽ có chứ nhỉ… Phải kiên nhẫn, mở lòng mình ra trước rồi phải qua thử thách…Mình tự hào có nhiều bạn lắm. Chẳng nhẽ lại không tìm được một người hiểu mình ư?

Chiều, ra thư viện bắt đầu học tốc ký, chuẩn bị cho công việc sau này. Các tác phẩm đồ sộ của Đốt (Đốtxtôiépxki) hầu hết là do ông đọc cho cô thư ký ghi. Vì ông bị động kinh, mà nợ nần tiền thuốc thang, chữa bệnh thì nhiều.

Cô thủ thư thân thiết vẫn giúp đỡ mình tận tình vì thường đọc sách xưa, ít người đọc khó tìm. Hôm nay thấy cô ho nhiều quá, tiếng nói khàn, cố nhịn ho mà không được, chỉ cười gượng.

Tối, đi xem phim do chi đoàn “chiêu đãi” Tia lửa cuộc sống. Thấy cảnh giường sắt, áo blu trắng là mình khó chịu. Hồi mình ở bệnh viện Bạch Mai – Khoa lao 12.A vui hơn nhiều. Xem phim về nhà mới biết là vừa nổ ra một cuộc “tranh luận” giữa chị Thủy, mẹ và em Thân về chuyện để em Nhàn về lại Mộc Châu công tác có đúng không. Ai cũng quan tâm thương yêu em, nhưng cái cần là giúp sao cho đúng, để em có tương lai. Mình chẳng nói gì, vì đang quan tâm giúp em cụ thể bây giờ, không muốn bàn lùi.

Sáng chủ nhật 14/3/1965, từ sớm mình đã đèo mẹ đi Từ Sơn Bắc Ninh thăm bé Ngọc. Thấy chú đến cháu đã mừng, khi biết có cả bà nội nữa, cháu chạy ngay đến ôm lấy bà. Cháu khỏe ra, ngoan. Sao mình thấy yêu bọn trẻ thế. Chưa khi nào mình nghĩ là một ngày kia, rồi mình cũng có những đứa con? Mình chưa có người yêu. Nhớ hôm đến trại gà Hung-ga-ri ở Cầu Diễn theo hẹn với Vũ Tuấn Hùng, thấy nhiều cô gái lấp ló tò mò xem anh Hùng đẹp trai đón người yêu lên thăm thế nào. Khi Hùng nói: Đây, người yêu của tôi đây thì các cô nguýt dài bỏ đi.

Về đến nhà, mệt rã rời. Cái mệt do áp huyết cao đã bắt đầu từ trưa hôm qua nhưng mình cố lờ đi, kẻo lại làm mẹ không vui, “nhờ có một việc cũng thoái thác…” Đang định nghỉ một lát thì có bạn đến thăm. Nguyễn Ân cùng học Học viện Nông lâm, cùng làm báo tường Thảo Nguyên. Ân ở tổ I, được bí thư chi đoàn Võ Hồng Huê chỉ định vào ban biên tập do mình phụ trách. Cái vẻ giản dị chân thật lại khỏe mạnh của Ân làm mình cảm thấy sung sướng, dễ chịu. Lâu nay, ít bạn Nông Lâm đến nhà mình, dù đã tốt nghiệp, đâu còn sợ gì ai cho là liên quan phần tử xấu. Trò chuyện hồi lâu, ý hợp tâm đồng lắm, vì Ân cũng ham hiểu biết, đang cố học lại tiếng Pháp, cần tìm sách là nghĩ đến mình. May mà tôi có đúng sách bạn cần: Quyển Danh từ khoa học của Hoàng Xuân Hãn. Đặc biệt sách có đóng dấu tròn đỏ: Hội nghiên cứu chủ nghĩa Mác. Do một bà con bên ngoại di cư vào Nam năm 1954 biết tôi ham sách nên cho. Ân ăn mặc giản dị, trọng nội dung hơn hình thức, lại thẳng thắn. Ít tiếp xúc với nhau, nhưng là người đồng điệu, chúng tôi nhận ra nhau ngay giữa thời nhiều con người méo mó, biến chất. Ân cho biết có thấy Vũ Văn Chỉ về trường lấy sách rồi đi ngay hôm sau.

Ân về rồi, mình nói chuyện với em Thân. Niềm vui sướng của mình thật sự là đây. Em tỏ ra đã suy nghĩ nhiều, còn yêu cầu mình góp ý cụ thể về phương pháp tu dưỡng. Mình chỉ mới nêu hai yêu cầu: 1/ Cố sống giản dị, hưởng thụ ở mức tối thiểu. 2/ Có thói quen lao động và biết làm mọi việc như một người nông dân bình thường. Vì mình bận quá mà em lại vội đi, cho nên không nói gì thêm khi em nói: “Em đã thấy rõ mình quá thiếu sót trong việc rèn luyện bản thân… Anh cứ nói ngay, chậm ngày nào là nguy cho em ngày ấy…”

Cuối cùng em đã hiểu. Công việc mình tiến hành từ nhiều năm nay thế là có kết quả bước đầu. Thật ra em đang được sống trong một môi trường mình cho là lý tưởng mà hình như em không biết…

Tối, đại hội chi đoàn Đường Thành – Hàng Da, phó bí thư Vịnh đọc lời khai mạc, bí thư Sỹ đọc báo cáo tổng kết. Cả hai đều do mình viết. Thế là mình đã lặng lẽ đóng góp vào đại hội. Châu, một thanh niên lạc hậu tiết lộ Vịnh đã vận động từng đoàn viên không bỏ phiếu cho mình. Việc đó không làm mình ngạc nhiên hay khó chịu, chỉ thấy cần chú ý hai điều là từ nay đừng cho Châu có cơ hội gần mình, và nên biết khi vận động Vịnh nói gì để tránh cho tập thể hiểu lầm về Đoàn và ban chấp hành mới. Phải hết sức giúp đỡ ban chấp hành mới làm việc cho tốt. Có điều hay là lý lịch cá nhân của mình được giới thiệu trung thực, chỉ cắt xén một ít chứ không thêm thắt gì vào bản mình khai.

Điều làm mình khó chịu nhất là nhận được thư của người bạn mình quý đến mức muốn kết nghĩa anh em. Thư gồm hai tờ giấy. Tờ thứ nhất viết ở Sơn Tây từ 27/2. Tờ thứ hai không ghi ngày. Nhưng cả hai được gửi từ Hà Nội ngày 12/3, sau đến nửa tháng! Tờ đầu viết rõ ba điểm, kỳ lạ cả ba. Tình cảm trong toàn thư không thống nhất. Tờ sau mâu thuẫn với tờ trước. Như không phải do một người viết. Hoặc viết theo ý người khác. Không thành thật. Đang lúc mình cô đơn gặp khó khăn thì bạn chí thân ngãng ra, né tránh. Thiếu bản lĩnh như thế đến là khổ…

Tối 15/3, đi dạy bổ túc văn hóa, gặp Đoàn Di. Di hiểu và muốn giúp. Di bao giờ cũng là người bạn tốt nhất của mình. Di đã tìm mọi cách nhưng chưa tìm ra cách nào ổn cả, mới chỉ là từng vụ việc lẻ tẻ. Cái khó chính không phải là sức khỏe mà là hoàn cảnh gia đình mình, nhất là về ông Ngoại. Ở Di không có cái vẻ trịnh trọng của Ngô Lê Dân, nói nhiều mà chẳng làm gì cả. Cũng không có cái vẻ già đời kinh nghiệm như Phạm Duy Phùng bạn nối khố một thời nhưng lúc nào cũng kêu bận quá chưa giúp được. Di thì thẳng thắn, đơn giản, chân thật dưới vẻ cố làm ra khô khan, nhưng chứa đầy lòng yêu mến và tôn trọng bạn sâu sắc. Gần bạn, tin là mình sẽ học tập được nhiều

Hôm sau, mệt quá, nghỉ. Buổi trưa đến thăm bác Hoàng Minh Viễn bạn cùng tham gia Mặt trận như mẹ, Bác vừa tham gia Hội nghị đoàn kết nhân dân Đông Dương chống xâm lược Mỹ. Cũng là một cách để tăng thêm hiểu biết thời cuộc. Tối, mệt lắm, thì lại thực tập báo động, thành ra đến 23 giờ mới đi nằm.

Nhận được thư em Nhàn và cô bạn Bạch Kim. Cả hai chị em đều hăng say công tác, có những chuyển biến mới đáng mừng. Em Nhàn thắc mắc về tương lai, tiền đồ, việc tiếp tục đi học và về “quy luật của gái nông trường”. Em băn khoăn vì đã thoát ra khỏi những ý nghĩ u ám và đang tìm đường đi tới. Quá tốt. Còn cô bạn Kim thì hoàn cảnh sống và công tác hiện nay ở Nghĩa Lộ sẽ giúp bạn tiến bộ nhiều sẽ trưởng thành giữa vùng đậm chất dân tộc đa dạng. Lâu nay, mình thường gửi cho Kim tờ bìa in bài thơ Hãy nhớ lấy lời tôi! của Tố Hữu viết về cái chết bất tử của anh hùng Nguyễn Văn Trỗi, người sinh cùng năm 1940 với hai tôi cùng tuổi canh thìn. Bao giờ, trước nhan đề bài thơ, mình cũng ghi thêm mấy chữ: Đ/c Bạch Kim , Thành ra mở phong bì ra là thấy ngay câu: Đ/c Bạch Kim, hãy nhớ lấy lời tôi! nhắc nhở Kim những gì mình đã viết trong các thư gửi Kim với nhiều hy vọng về tương lai của bạn. Qua thư Kim hôm nay thấy rõ bạn trở lại là cô Bạch Kim nhiệt thành, chất phác, hồn nhiên của ngày xưa, khi lần đầu gặp nhau ở tuổi 15 tại nhà mình 16 Hàng da khi Kim theo cậu Tuyên về. Chúng mình thân nhau từ đấy, luôn sát bên nhau trong từng bước đường đời, động viên, cổ vũ nhau. Mong bạn mau chóng thích nghi với cuộc sống mới trong vùng đất mới.

Hôm sau, theo lệ lâu nay, dậy là lo học Trung văn vì khi ấy đầu óc tươi mới dễ nhớ, rồi cùng cháu Lường đi mua dép cho em Nhàn và mua vé xem phim tài liệu. Tập viết tốc ký. Trình độ nay đạt tới mức: viết được, đọc lại được, với tốc độ như viết… bình thường, chưa tốc chút nào! Xem ra còn cần nhiều thời gian khổ luyện mới được.

Bắt đầu dạy em Tuyền học thơ Bác Hồ, tất nhiên là những bài em hiểu được như Cảnh trời chiều, Giã gạo, v.v… Em sáng dạ, mau thuộc, lại nhớ lâu, tiếng đọc lảnh lót nghe rất hay. Cũng dạy Lường luôn. Mình mong các cháu nhỏ sớm tiếp thu những tư tưởng lớn, tạo nền tảng cho các cháu sau này đi đúng đường ngay từ đầu, khỏi mất thời giờ tìm đường. Gớt nói Người nào bắt đầu từ thời thơ ấu, sau này sẽ thành bậc thầy. Mình mong nước ta sau này sẽ có nhiều bậc thầy. Như thời Phục Hưng đã có những con người khổng lồ để các thế hệ tiếp theo có thể đứng lên vai họ mà tiến xa hơn, bay cao hơn. Bao giờ mình cũng là người mơ mộng, không chịu sống với hiện tại thôi.

Buổi tối, đến thăm nhà bạn Xy thanh niên tích cực của khu phố. Xy cùng gia đình ở ngõ Hội Vũ gần nhà bạn Long bán báo. Hai mẹ con cùng làm than. Đi làm từ sáng sớm, tối mịt mới về. Gần 20 giờ thì ăn xong cơm. Cơm do bà chị dâu khoảng 80 tuổi nấu nướng. Bà này tai thính, nói năng gẫy gọn, có lý có lẽ, tỏ ra người từng trải. Nói chuyện với bà hiểu được nhiều điều chưa từng biết. Bà mẹ Xy thì cục mịch, hơi gù có lẽ do mang vác nhiều, nói năng chắc chắn, giản dị. Rõ ra là người lam lũ từ nhỏ. Gần 60 tuổi mà vẫn khỏe, bà thường nói: làm nhiều nó quen đi anh ạ. Bà chỉ nói những gì không thể không nói. Có lẽ đã quen nếp nghĩ có ai cần nghe ý kiến mình đâu mà nói. Thường bà nói rất nhỏ. Bà ở ngõ Hội Vũ này hơn 40 năm rồi. Sau giải phóng, bà chị dâu mới lên sống cùng, đỡ đần việc cơm nước, hai mẹ con chỉ việc đi làm, về đã có ăn, chỉ cần rửa bát là xong. Bà chị có tiền riêng, mẹ con làm mẹ con ăn và trả tiền nhà thôi. Có điều lạ là nhà này chật chội mà có kê một tủ buýt phê sang trọng. Nước véc ni cũ màu cánh gián còn bóng loáng. Trái hẳn với vẻ nghèo nàn, áo quần rách rưới, giày dép bám đầy bụi than của các vị chủ nhà. Bà chị tuy già nhưng đôi mắt vẫn sắc lắm, nói giọng hách dịch kẻ cả. Mình chưa từng thấy vẻ ấy ở những người lao động bình thường.

Về nhà, lại đọc sách rồi đưa cụ Hạt đi xem phim tài liệu. Cứ được đi là cụ thích rồi. Không cần biết là xem phim gì.

18/3, sửa xong hoàn toàn Nhà ảo thuật. Suốt ngày vẫn học tập, làm việc rất khẩn trương, trong khi mệt mỏi đến phát sợ. Đầu đau râm ran, ngực nhức nhối, hễ nằm xuống là tưởng như không sao dậy nổi. Ăn không thấy ngon, ngủ thì mấy hôm nay rồi cứ khoảng ba bốn giờ sáng là đã thức dậy. Hôm nào cũng cứ tưởng là sẽ đổ, phải nằm nghỉ cả ngày. Nhưng rồi lại vùng dậy, lên chương trình, rồi phấn đấu vượt chương trình, và mọi việc lại tiến hành như bình thường. Cho đến tối mệt, vào giường nằm là cảm thấy cả người đau nhức đến mức không dám cựa. Trò gì đây nhi?… Hay chỉ là báo hiệu trở trời, mùa hè sắp tới. Phải cảnh giác hết sức kẻo đổ bể hết mọi kế hoạch, mơ ước… Không bỏ buổi tập thể dục nào, ăn không ngon miệng cũng cố lùa cho đủ ba bát có khi chẳng biết là ăn gì nữa. Phải ăn để sống chứ. Cả nhà ai cũng kêu mình phờ phạc. Có lẽ đúng thế thật. Mình đang đi bằng đầu, biết là sai, nhưng chẳng còn cách nào khác.

Để thư giãn, mà cũng là luyện tay nghề, buổi tối lại đến bạn Xy. Anh chàng chất phác tích cực nhưng đúng là có hơi hấp thật. 22 tuổi rồi mà cứ như trẻ con, ngây thơ quá. Và đến nhà lần này, trò chuyện với cả ba người, mới thấy là hôm qua, mình đã nhận xét đúng. Bà bác dâu là địa chủ, có tới hơn 40 mẫu ruộng, còn cho vay nặng lãi, ra Hà Nội ở là để trốn thành phần, hiện bà sống nhờ tiền con gái ở Pháp gửi về. Còn mẹ Xy là vợ thứ mấy của một ông ký nhà máy xe lửa đã mất. Xưa nay vẫn sống nghèo khổ.

Xem ra tay nghề của mình đã được nâng lên một bậc rồi.

Về đến nhà, anh Phong ở nhà dưới rủ đi xem phim Trung Quốc đang ăn khách Khách từ núi băng tới. Nhớ mãi mấy câu hát da diết:

Hoa ơi, sao hoa đỏ dường này, đỏ như mặt trời mọc!… Ta đã đem tất cả máu của tuổi thanh xuân dể tưới tắm cho hoa

Chiều hôm sau, mệt lử, không gượng dậy được. Định nghỉ cả ngày. Thì may quá, Phạm Quang Tấn đến. Mình và Tấn cùng đi mua dụng cụ cho trường…. Tôi mình lại đến chỗ Tấn, đưa cho bạn bài nói của LêPham Quang Tan luc tre Duẩn mà năm đi bán báo, đội mình đã lấy làm tài liệu học tập và tự kiểm điểm. Nhớ mãi khái niệm mới mẻ: Người Cách mạng phải có cái đầu lạnh và trái tim nóng. Cùng nhau trao đổi nhiều về bệnh trí thức xa rời quần chúng và tránh để mất thời giờ vì những chuyện vớ vẩn, cũng đừng quên chú ý giải quyết cho đúng vấn đề lý lịch, đừng để bị tổ chức hiểu lầm, phiền phức lắm. Mến và tin bạn, một tình bạn thầm lặng, bền chắc. Còn nhớ hồi ở Quảng Bá an dưỡng, lá thư duy nhất mình gửi là cho Tấn, kèm mấy nhánh lá cỏ ngọt bảo bạn thử nhai xem sao. Còn bịa ra cái tên khoa học là Thanatana Amikeĉo (tiếng Esperanto nghĩa là tình bạn Tấn – Thành). Tấn viết trả lời nói làm gì có tên Latinh như thế.

Đêm ấy, chẳng nghĩ ngợi gì cả mà hoàn toàn không ngủ. Sáng không sao dậy nổi. Đau nhức khắp thân thể, mỏi mệt, cả ngày chỉ nằm xem Người bạn nhỏ, tạp chí nhi đồng Trung Quốc cháu Lường cho mượn. Chiều, cố viết thư cho em Nhàn, gửi kèm lá thư cuối cùng Sơn bạn em nhờ gửi. Định đến nhà chị Thanh Vân nhờ chị xem lại bản dịch Nhà ảo thuật nhưng mệt quá, lại thôi. Tối lại tiếp tục đọc tạp chí ấy. Rồi, Phạm Quang Tấn đến ngủ lại nhà mình. Nghĩ mà thương Nguyễn Hữu Lý quá. Bạn sống không theo đuổi mơ ước lớn lao nào, chỉ sống chan hòa, lương thiện, chân thật, nhưng cứ  mắc vào những chuyện vụn vặt mà rắc rối. Lý là bạn tốt hết lòng vì mình, yêu thương như ruột thịt. Cũng bàn về lá thư kỳ lạ mình mới nhận, nhưng Tấn biết mình còn tin người viết thư nên chẳng nói gì.

Chủ nhật 21/3, anh Đại từ Vĩnh Yên về lại cùng chị Thủy đi ngay Từ Sơn thăm con. Đưa anh ra bến xe, mình gợi ý anh chị cho cháu lên chơi Mộc Châu, ở nhà em Nhàn ít lâu.

Viết thư cho Lý, nhân giặc Mỹ vừa bắn phá bỏ bom Thanh Chương quê bạn. Lý sống thế nào trong những ngày này. Chỉ mong bạn không vì buồn chuyện riêng mà lãng quên việc nước.

Buổi trưa, cậu Tuyên cô Tuyết đến nhà ăn cơm. Mình rủ cả Tấn, Phúc, nhưng họ đi Hà Đông rồi.

Mình tin câu nói: Người chỉ suy nghĩ bằng cái đầu của mình thì mãi mãi là người ngu. Cho nên tranh thủ ngay hỏi ý kiến cô, cậu về chuyện em Nhàn. Cậu nói: Việc gì cứ phải buộc mình vào con người khi mình gặp khó khăn thì chẳng thấy đâu. Cậu còn lưu ý nhắc em đừng quên chuyện cũ. Đã phải trả giá đắt thì được bài học nhớ đời.

Lại cùng cậu, mợ, em Tuyền và cháu Lường đi xem phim về hai nhà báo Burchett và Madeleine Riffaud ở rạp Kim Đồng. Xem xong, lại cùng đi xem phim Tudor, một phim lịch sử Rumani đang ăn khách. Gần 24:00 mới về đến nhà.

Hôm qua, vui quá, nhưng mệt, thành ra phải nghỉ cả buổi sáng nay. Chiều, cô Tuyết lại ghé, lại nói chuyện cởi mở. Mình gợi chuyện chị Thủy, cô nói ngay: Chị thật là một người quá tốt, nhưng lối sống khổ hạnh ấy xa lạ với người cách mạng thật sự. Thật tội nghiệp chị.

Buổi chiều, viết thư cho Nguyễn Hoành Sơn. Chủ yếu nói rõ: Chỉ yêu thôi thì không đủ. Cái chủ yếu là phải biết làm tròn nhiệm vụ một người yêu.

Tối đi dạy bổ túc văn hóa đã đưa thư này vào nhà Sơn.

Trong lúc giới thiệu với cô Tuyết quyển Kiếm Sống của Gorki, tự nhiên lại nhớ chuyện kiếm sống hiện nay của mình. Nhớ lời anh Trương Trọng Xuân nói với mình ở Tam Đảo ngày nào. Anh rủ mình lên làm công nhân ở Vườn Dược liệu. Tại sao từ chối một nơi lý tưởng như thế. Vừa thuận lợi cho việc phục hồi sức khỏe lại có điều kiện học tập, đi sâu vào cuộc sống. Chính Gorki đi Ý để trị lao mà đã có Những mẩu chuyện nước Ý… Lý do chính là anh cán bộ trạm khí tượng Tam Đảo tuy chân tình, nhưng không thể là người đảm bảo cho mình về mặt chính trị lỡ khi có chuyện gì xảy ra; mà Tam Đảo, nhất là nơi đặt trạm khí tượng, lại là khu bảo vệ đặc biệt nghiêm ngặt… Mình khổ hơn Gorki chính là ở chỗ ấy. Ông muốn đi đâu, làm gì đều tự do. Khi được người có cặp mắt xanh là Lênin để ý, gợi ý viết nên bộ ba tác phẩm dựa vào đời thật của mình, rồi khi bệnh thì được đưa đi an dưỡng.

Đành kiên trì chờ Đoàn Di vậy. Di thật lòng quan tâm giúp mình.

Tối hôm sau, đi dạo các hiệu sách lớn trên đường Tràng Tiền, cả ngoại văn và quốc văn. Đây là cách giải trí mình yêu thích nhất. Mua được Un Homme Véritable (Một người chân chính) của B.Pôlêvôi… Về nhà, nghỉ một lát, vừa kịp nghe bài phóng sự của M.Riffaud viết về cuộc chiến đấu trong lòng Sài Gòn. Ngắn, gọn, giản dị mà gây xúc động mạnh mẽ. Mỗi câu, mỗi đoạn văn ngắn đều phản ánh một thực tế lớn lao chói sáng, đầy sức thuyết phục. Đấy là đặc điểm văn phóng sự của bà, tăng trọng lượng của mỗi chữ, mỗi câu văn. Cái đẹp đúng là ở trong cái giản dị.

Đọc Épilogue (Lời bình) của Un Homme Véritable đến khuya mới ngủ.

Văn tức là người. Mình là con người như thế nào nhỉ?… Cần tu dưỡng nhiều hơn.

Thứ tư ngày 24/3, xem lại lần cuối bản dịch Nhà ảo thuật, rồi đi làm răng. Mất tám đồng, đắt quá, nhưng không làm thì cũng phiền. Ai mới gặp, cũng để ý ngay cái lỗ hổng do răng gãy năm tám tuổi ở Vạn Lộc rồi cười vu vơ.

Một giờ chiều, lại lên tầu điện vào anh Phạm Hồng Sơn nạp thêm năng lượng để sống và hy vọng tiếp.

Anh bị đau nhiều trong những ngày qua, nhưng không đến nỗi như lần trước. Thật ra, không phải anh lại người, béo ra như mình và bản thân anh đã tưởng. Anh bị phù. Đã có đái ra máu. Chiếu điện lại không phát hiện sỏi thận. Nhưng rõ ràng là thận có vấn đề.

Anh có một cái soong con mới, cán màu xanh lá mạ. Dưới chân giường, ở đằng đầu có mấy cái chai cao thấp khác nhau, chắc là nước mắm, dấm, dầu ăn. Trong bàn đêm sơn trắng, ở ngăn thứ hai có cái đĩa mây dựng một quả bầu nhỏ cắt dở và mấy quả cà chua đỏ tròn căng. Ở góc tường còn một rổ con đựng một mớ rau bí đã nhặt… Dạo này anh thiên về tự nấu ăn muốn bắt mình làm lấy những việc này để buộc trí óc phải nghỉ nhiều hơn và ăn rau cho nó đỡ xót ruột đồng chí ạ. Ở đây cứ hết sáu bảy tháng bắp cải lại năm sáu tháng rau muống. Mà rau muống anh nuôi luộc thì có khi nào được gắp rau xanh non, nước rau trong.

Anh vừa luộc rau vừa nói chuyện. Tôi chủ động gọi lại chuyện anh nên ra viện. Anh nói: Chính tôi trước đây cũng nghĩ thế này: Mình sẽ đến ở gần quân y viện 108, có ốm đau gì đã có họ giúp ngay. Thuốc men, băng bông, paraphin (để uống sau khi ăn cho nhuận tràng!) thì họ cung cấp, coi như mình là bệnh nhân ngoại trú. Nhưng anh em người ta bảo phiền lắm. Ở ngoài rất rắc rối. Khi khỏe thì không sao, lúc đau ốm nhiều không phải ai cũng hết lòng giúp mình đâu.

  • Chính thế nên em mới nói với anh là phải sống với người thật hiểu mình, không thì khổ đấy anh ạ.

Tôi còn dẫn chứng là không nên lo ngại bệnh tật. Chính N.Axtơrốpxki cũng ở nhà. Chỉ khi có chuyện gì đặc biệt lắm mới vào bệnh viện. Còn kể cả chuyện các bác về hưu sinh hoạt Đảng ở khu phố cũng ốm yếu bệnh tật. Lại nhắc chuyện N.Atxtơrốpxki lúc đã thành nhà văn được tạo điều kiện như thế nào và tỏ ý rất không hài lòng khi anh đã phải bỏ ra đến cả ba tháng hè nóng nực chỉ để chép đi chép lại đến ba lần tập Ngày và đêm… Anh chăm chú nghe rồi nói: Thật ra, có thế mới làm việc hết sức mình được… mới cống hiến được nhiều nhất với chất lượng tốt nhất.

Tôi nói ngay: Anh ra được thì em sẽ đến sống với anh!Pham Hong Son trang 24

Anh cười.

Anh nghĩ gì, nghe có lạ tai lắm không anh? Nhưng đó là những lời từ tấm lòng em với anh. Em không muốn anh phải học hàm thụ cuộc đời. Nhiều khi nghe anh kể chuyện Nam Bộ, nơi anh từng sống và chiến đấu, chính anh từng nói với em: Mình hiểu con người Nam Bộ lắm. Con người ở đây rất kỳ lạ, nhân dân anh dũng, trung thành với cách mạng, nhưng độc đáo theo kiểu riêng của họ. Rất độc đáo. Không giống người miền Bắc mình. Mà có phần giống những nhân vật của Sôlôkhốp trong Sông Đông êm đềm hơn… Tất cả những truyện viết về Nam Bộ chiến đấu xuất bản đến nay, tôi thấy còn quá ít, lại chưa đạt. Mình cứ nghĩ là phải có một tay nào đó, thật dũng cảm và cũng thật cao tay đứng lên gánh vác công việc tái hiện Nam Bộ kháng chiến mới được. Bấy giờ, sẽ có tác phẩm vĩ đại, xứng tầm, làm say mê hàng chục triệu con người Việt Nam và cả nước ngoài nữa.

Em nghe anh nói mà hiểu là: Anh rất mong muốn, nhưng còn e ngại, chưa dám bước chân vào con đường sáng tác văn học. Có lẽ anh ngại nếu làm không thành thì sẽ không phục vụ được nhân dân, mà cuộc đời anh thì hầu như bất cứ khi nào cũng có thể chấm dứt, anh sẽ mất hết thời giờ, chẳng còn cơ hội phục vụ ai. Em hiểu tấm lòng cao quí của anh, lúc nào cũng chỉ nghĩ đến cống hiến. Nhưng cứ thử đi chứ anh. Chưa thử làm sao biết là không làm được? Có thể sẽ thất bại 1 lần, 2, 3 hoặc 30 lần. Nhưng em không bao giờ tin là cuối cùng anh không thành công. Anh có đầy đủ điều kiện bảo đảm vững chắc cho thắng lợi: Vốn sống quá phong phú, trình độ văn hóa và thưởng thức văn học cao, quan điểm dân tộc vững vàng, sẵn sàng nắm vững vũ khí sắc bén mới để phục vụ nhân dân phục vụ lý tưởng cách mạng cao cả.

Anh hãy quyết định đi! Hạ lệnh đi!

Trên con đường mới, em bao giờ cũng ở bên anh. Như một người liên lạc bên người chỉ huy kính yêu của mình. Em mong đem hết sức lực trí óc để Anh phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc được kết quả hơn

Thành phố Hồ Chí Minh ngày 8/7/2021,

những ngày giãn cách nghiêm ngặt nhất

quyết thắng Covid-19.

P.T.

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

%d người thích bài này: