Pham Ton’s Blog

Tháng Tám 9, 2021

Một truyện ngắn ra đời (phần 8)

Filed under: Chuyện một người cháu ngoại — phamquynh @ 7:47 sáng

Blog PhamTon năm thứ mười ba, kỳ 1 tháng 8 năm 2021.

CHUYỆN MỘT NGƯỜI CHÁU NGOẠI:

MỘT TRUYỆN NGẮN RA ĐỜI (Phần 8)

Phạm Tôn

Ngày 26/3 lạ đi làm răng, đem theo từ điển Trung Văn và tập Trai làng Quyền của Nguyễn Dịch Dũng. Những thời giờ vụn vặt phải chờ đợi, tốt nhất là đọc từ điển, bổ ích, thú vị và ngừng lúc nào cũng được, không sợ mất hứng. Phải cố tập cách đọc thật nhanh, nếu không sẽ mất quá nhiều thời giờ vào việc đọc những thứ cần thiết, nhưng chỉ để biết, không phải để thưởng thức, học tập.

Buổi chiều, đang học thì nghe loa truyền thanh báo tin: Hà Tĩnh hạ 12 máy bay giặc Mỹ. Bao giờ mình được phục vụ chiến đấu nhỉ?… Tối họp chi đoàn bước đầu kiện toàn, có khí thế lắm. Mình không nhận làm phân đoàn trưởng mà đề cử một bạn khác, mục đích là có thêm một người làm việc bớt đi một người  hay thắc mắc mà chẳng làm gì.Ton That thanh chup cung bac Tan (anh tach rieng)

Hôm sau, vẫn mệt lạ lùng. Chiều thì đau bụng, không ăn cơm, đi nằm sớm. Em Thân về, nhận được một mảnh giấy, lại đi ngay đến khuya mới về. Nghe mẹ nói thì ướt đẫm cả áo mưa.

Đọc lại thơ Bác Hồ trong Nhật ký trong tù, học thuộc một số bài thấy hoàn cảnh trong tù của Bác giống hoàn cảnh mình sống mấy năm nay. Có điều không bị hành hạ về thể chất, nhưng cũng chưa được xông ra giữa trận tiền cho nên cháu vẫn cảm thấy như bị giam trong tù. Những câu thơ Bác thúc giục, khuyến khích rất nhiều:… Muốn nên sự nghiệp lớn/ Tinh thần càng phải cao!… Kiên trì và nhẫn nại/ Không chịu lùi một phân/ Vật chất tuy đau khổ/ Không nao núng tinh thần…Gian nan rèn luyện tinh thần thêm hăng. Và trong những ngày này, giặc Mỹ điên cuồng liều lĩnh xâm phạm miền Bắc ta, thanh niên khắp nơi sôi nổi thực hiện Ba sẵn sàng thì cháu lại càng thấm lời Bác: Chiến sĩ đau nhau ra mặt trận/ Hoàn cầu rực lửa tận thời xanh/ Mà ta trong ngục nhàn quá đỗi / CHÍ CAO MÀ CHẲNG ĐÁNG ĐỒNG CHINH. Bài này tôi mới xem qua, có lẽ ghi không đúng lắm. Nhưng đúng là tôi đang nghĩ, đang buồn như thế. Chỉ chờ có dịp là sẽ vượt ngục. Chuẩn bị đã kỹ rồi.

Thứ ba 28/3 cháu Ánh Ngọc về nhà. Vui, ngoan, hơi gầy nên có kém xinh một tí. Mai cháu lại đi sơ tán ở Vân Đình, Anh ngoc 3 tuoikhông ở Từ Sơn nữa.

Tối mệt, đi nằm sớm. Tự nhiên nhớ đến con gà hoa mơ mình chăm hồi ở Vạn Lộc năm tám tuổi. Sau khi bị thương nặng ở đầu, mình không chơi cùng bọn trẻ, cũng thôi tắm ao, chỉ chuyên chăm lo đàn gà của gia đình, ngày nào cũng cho ăn mấy bận. Trong đàn gà mới này có một con trụi, cứ như một cục thịt cắm trên hai chân. Hễ cho ăn là nó đến gần, không tranh ăn nhưng mổ rất mau, gọn. Hai cánh nhỏ lơ thơ mấy cọng lông. Có khi bị gà lớn mổ, cũng đứng yên, không chạy. Ăn tiếp. Tôi đặc biệt chăm cho nó vì ưa tính gan dạ đó. Chẳng bao lâu, lông che kín thân, thành con gà hoa mơ, lông đen và lốm đốm trắng. Hiền lành như gà mái, nhưng cao. Tôi chăm cho nó ăn, thấy từ ngày ăn ngô vàng, màu sắc lông biến đổi hẳn, đã bắt đầu xuất hiện màu vàng ánh, xanh biếc và dần dà ra dáng gà trống oai phong. Một chiều, mọi người ra sân đều ngạc nhiên thấy con gà hoa mơ nhỏ bé ngày nào đã vươn lên thành con gà trống dũng mãnh, oai phong, mào to đỏ thẫm điệu nghệ, ngả sang một bên, bộ lông xanh đen bóng, chùm lông cổ vàng thau ánh lên, đôi chân cứng cáp, cựa dài, sắc, nổi bật giữa đàn gà no đủ, màu vàng đất. Tôi ngắm gà mà nghĩ mong mình rồi cũng có ngày như thế, không ốm yếu, mờ nhạt như hiện nay. Nhìn gà, tôi thêm tin tưởng ở tương lai, vui sống trong cảnh đói rách, bị coi thường. Tôi càng chăm học, chăm làm và gan dạ hơn. Cùng với những chuyện cổ tích về những con người dũng cảm, giàu nghị lực, thông mình là chỗ dựa tinh thần cho tôi. Tôi luôn mơ mộng cho đến một hôm không thấy gà của tôi đâu. Tìm mãi rồi cũng thấy chú nằm ở một gốc cây ớt chỉ thiên, mắt lờ đờ buồn bã nhìn tôi. Tôi không lo tìm kẻ đã ác với tôi mà chỉ tìm cách chữa cho Hoa Mơ.

Tôi thân và bái phục bác bếp Nguyên một con người huyền bí. Chuyện gì không hiểu tôi đều hỏi bác. Bác cao lớn, gầy, luôn mặc bộ quần áo đen cũ. Bác xem con gà rồi nói: Con gà này bây giờ chỉ có cách dùng nước sôi, với gừng lá chanh thôi chứ chẳng còn cách chữa nào khác. Tôi tin thật, toan đi kiếm gừng và lá chanh để chữa cho gà. Bác thấy tôi thật lòng tin đó là cách chữa tốt nhất nên nói thật: Nó bị kẻ nào cho ăn nhiều muối, máu hút hết vào ruột rồi, không cứu được nữa. Tôi buồn quá, cứ ôm con gà cho đến khi nó nhắm mắt, chết hẳn.

Tối ấy, tôi không nói với ai trong nhà, lẻn ra đầu làng gần cây gạo to, tìm đến chỗ bộ đội đóng quân, nơi tôi thường lân la làm quen với hai bạn nhỏ làm liên lạc cho chỉ huy đơn vị. Hai bạn nhiệt tình đưa tôi đến gặp ban chỉ huy. Nghe tôi trình bày, các anh hỏi mấy tuổi, hiện ở nhà nào. Có hai bạn quen, tôi mạnh dạn nói rõ nguyện vọng muốn được như hai bạn, tôi chạy nhanh, đã biết đọc biết viết, lại thật tà, gan dạ, không bao giờ khóc. Các anh cười, bảo cứ về nhà, năm sau các anh lại qua sẽ đón. Nay đủ người rồi. Tôi bật khóc ngay trước mặt các anh và hai bạn liên lạc.

Từ đấy, tôi lầm lì, ít nói, không nghịch ngợm chơi đùa nữa, mà chỉ học, học thật nhiều.

Trở lại với cuộc sống hiện tại, hôm sau, tôi bắt đầu đọc cuốn sách Điển hình hóa trong văn học nghệ thuật của Anđrêmốp. Cuốn sách dịch trúc trắc lắm, nhưng quan điểm vững vàng, khiến mình tin cậy và say sưa đọc. Nhớ mãi câu nói của Páplenkô “Đằng sau mọi sự thành công là cả một cuộc đời 15, 20 năm, là cả một kho kinh nghiệm sống” Và những vần thơ của Bác lại đến với tôi: Đi đường mới biết gian lao/ Núi cao rồi lại núi cao trập trùng/ Núi cao lên đến tận cùng/ Thu vào tầm mắt muôn trùng nước non”

Trở lại với cuộc sống hiện tại, hôm nay, anh Phong Lê về Hà Tĩnh quê anh, cũng là thâm nhập thực tế tiền tuyến chống Mỹ theo sự phân công của Viện Văn học. Còn mình thì vẫn nhàn quá đỗi/ Chí cao mà chẳng đáng đồng chinh. Mà có thật là chí cao? Ai biết được… Nhớ Nguyễn Hữu Lý và mong thư bạn. Hy vọng bạn sống xứng đáng với quê hương xứ Nghệ trong những ngày máu lửa này.Maxim Gorki

30/3, đọc xong sách của Anđrêmốp. Phần nói về lao động nhà văn viết rất hay. Đó là công việc cực kỳ khó khăn, gian khổ, nhưng chẳng có gì đáng để ta say mê hơn. Tônxtôi nói: Chỉ có thể viết được khi nào cứ mỗi lần cầm bút lên anh để lại trong lọ mực một miếng thịt của mình. Các Mác nói: tính cách của con người do các hoàn cảnh tạo nên. Vậy phải chủ động tạo cho mình những hoàn cảnh khiến mình trở thành con người chân chính trước khi cầm bút viết.

Mình càng thích thú thấy điều mình băn khoăn suy nghĩ đã nhiều năm được chính M.Gorki giải đáp một cách rành mạch, gọn ghẽ như sau: “Tính cách phức tạp là kết quả kỳ quái đáng buồn của tình trạng tâm hồn bị chia vụn bởi cuộc đấu tranh liên tiếp, nhỏ nhen để giành lấy vị trí có lợi và an nhàn trong cuộc sống. Chính tính phức tạp là nguyên nhân giải thích tại sao trong số hàng triệu người chúng ta thấy có rất ít những người trội lên, có tính cách thật rõ rệt, ôm ấp nhiệt tình sôi nổi – tức là những con người vĩ đại”. Đọc thế, tôi đã hiểu vì sao lâu nay, những thói tiểu thị dân không phải chỉ làm mình khó chịu, mà còn ghê tởm, thù ghét…đến thế.

31/3, chiến công của Hà Tĩnh đã nâng số máy bay Mỹ bị hạ trên Miền Bắc lên tròn 100. Được như anh Phong Lê ở Hà Tĩnh lúc này thật hạnh phúc. Mong thư Lý từ Nghệ An quá.

Sáng 3/4 nghe tiếng máy bay phản lực ta. Chiều thì được tin Thanh Hóa bắn rơi 12 máy bay, có chiến công của không quân ta.

Chiều đọc Người mẹ của Gorki. Tối đến chị Thanh Vân ở trụ sở Viện Văn học nhờ chị đối chiếu hộ bản dịch Trung văn. Chị khuyên nên gửi nhà xuất bản Kim Đồng và báo Văn Nghệ. Gặp chị mình học hỏi được nhiều mà chị cũng vui khi anh Phong Lê đi công tác dài ngày. Gặp cô Hà em anh, một tâm hồn đẹp.

Chủ nhật 4/4, nhân anh Đại về tối hôm trước, mình cùng anh đi Vân Đình thăm cháu Ngọc. Lại một trận mệt hệt như Ton That Dai trechủ nhật trước. Vì chỉ có mình biết đường đến trại trẻ của cháu.

Suốt ngày đọc, Người Mẹ. Tối khuya nghe tin chiến thắng lớn ở Thanh Hóa, Vĩnh Linh, Cồn Cỏ. Máy bay hạ được đã lên đến 155 chiếc. Hôm nay, lần đầu Hà Nội báo động thật. Chẳng khác gì các lần thực tập cả. Dân Hà Nội bình tĩnh, nhưng cũng còn chủ quan lắm. Bực mình hết sức vì mồ hôi ra đầm đìa suốt ngày.

5/4, biết đích xác là 160 máy bay Mỹ bị bắn rơi. Viết đơn đăng ký Ba sẵn sàng. Đọc xong Người Mẹ, một cuốn sách tuyệt diệu về mọi phương diện.

Sáng, trưa và tối đều có những cơn đau, khó chịu khắp người. Mùa hè đến rồi, phải cảnh giác. Cũng đọc xong Trai làng Quyền. Có mấy chuyện khá hay như Người vợ, Mùa Xuân, Nhà chị Nhỡ. Truyện Một nhà dài hơn cả thì tác giả lại non tay, lúng túng, nhân vật không có sức sống. Có vẻ là một truyện ngắn… kéo dài! Kém xa Nguyễn Kiên.

Ngày 6/4, nhận thư em Nhàn. Mỗi lần nhận thư từ Mộc Châu gửi về mình đều hồi hộp theo dõi từng bước em đi trên con đường mới sau biến cố lớn đầu đời. Nhớ lại hồi mới rời trường Nông Lâm và ra khỏi khoa lao bệnh viện Bạch Mai, cứ mỗi lần nhớ lại chuyện cũ, mình lại mệt mỏi, đo đều thấy có sốt, tăng mấy độ. Thật không gì khó khăn hơn là không nghĩ đến những gì gây tổn thương mình nặng nề. Khó hơn những khó khăn về vật chát, cụ thể trước mắt. Đọc thư em, cảm thấy rõ lòng yêu mến gắn bó thật lòng với tập thể và tinh thần tha thiết mong được hy sinh cho đồng đội. Em và một bạn gái tự nguyện đến ở hẳn một gia đình cả hai vợ chồng đều phải đi bệnh viện điều trị dài ngày, nhận chăm sóc năm con của họ từ bảy tháng đến 10 tuổi. Mình định viết một bài đưa lên báo Tiền Phong, nhưng biết em có thể sẽ về nghỉ phép trong dịp này, nên chờ để hỏi kỹ hơn. Mình đang mong gặp em để bàn thêm một số việc nên làm. Mọi sự tiến bộ của em là phần thưởng lớn cho mình, cứ như em sống hộ mình, làm hộ mình vậy.pham tuyen choi dan

Cậu Phạm Tuyên vừa đi Hải Phòng về than là chỉ vì bộ đội hải quân không dám bảo đảm an toàn cho cậu nên không ra được đảo Bạch Long Vĩ trong khi cậu rất mong được đứng  nơi mũi nhọn của cuộc chiến đấu vì nếu không thì sẽ chẳng hiểu được cái gì cả, cảm xúc chỉ là giả tạo, thương vay khóc mướn. Ngay cả những người đang tuổi thanh niên cũng chưa chắc đã hiểu tâm hồn và nguyện vọng của thanh niên lúc này. Nhân dân ta anh dũng mà giản dị tuyệt vời. Có những tàu tuần tiễu nhỏ dám buộc thủy lôi vào mũi tàu, đuổi hàng không mẫu hạm Mỹ chạy dài. Những phi công cảm tử lao thẳng vào máy bay địch… Đó là biểu hiện mới của tinh thần yêu nước gắn liền với yêu chủ nghĩa xã hội, một dũng khí mới của thời đại Đúng là ở ngay miền Bắc này cũng có nhiều Nguyễn Văn Trỗi. Ở đâu có đấu tranh quyết liệt, ở đó có những con người anh hùng làm nên những chiến công vĩ đại. Chủ nghĩa anh hùng đang thành đặc tính của thanh niên ta. Cậu khuyên mình đi khám lại sức khỏe toàn diện, chuẩn bị cho những việc cần làm sắp tới.

Tối 7/4, đèn hỏng. Mở đèn 25W, mắt kém không đọc nổi. Định đi xem phim Anba Rêgia ai cũng khen hay. Nhưng sớm quá, lại vào thư viện đọc sách đến 11 giờ đêm mới vè. Đọc được ở đây Những con đường đói khát của G.Amađô (Bradin) quá hay… Có đọc mới thấy phim O’Cangaceirô nổi danh thời trước giải phóng Hà Nội đã xuyên tạc tác phẩm đến dường nào. Chỉ chọn những cảnh giật gân, kỳ quái. Có lẽ đạo diễn không hiểu hay không dám, không thể làm theo tác phẩm gốc. Đúng là trong sách có nói đến các cảnh bạo tàn, dâm ô li kỳ nhất, nhưng tác giả đã viết bằng một ngòi bút trong sạch, muốn tiêu diệt nguyên nhân gây ra những thảm cảnh đó mà không sa vào mê đắm những khoái lạc thấp kém. Sách viết có chủ đề rõ ràng, không hề có chủ nghĩa tự nhiên, dung tục như trong bộ phim cao bồi nổi danh nọ.

Suốt ngày mong em Nhàn mà chưa gặp.

Hôm sau, nhận thư Lê Đức Đạt ông em thợ đúc ở nhà in Nhân Dân  có khuôn mặt hao hao giống mình bèn nhận luôn là em anh Thành khiến cả người tinh như anh Việt Quốc cũng tin sau nhiều tháng quan sát vì anh em sao tính nết khác nhau quá. Đạt đi bộ đội (hòm thư HT 7835.P5). Cuối thư Đạt viết: “Thôi nhỉ, nay đã bước vào cuộc sống mới rồi, không muộn chứ Thành. Chúng ta nên nối lại và mong Thanh giúp cho mình sống sao cho ra sống bây giờ… Mong Thành hãy vì cuộc sống mà giúp đỡ nhau. Được không, người anh kết nghĩa, hãy bỏ qua những sai sót của người em kết nghĩa bội bạc này”. Thật ra có gì đâu, chỉ vì có một thời gian chú không viết thư cho tôi, nên tôi mới không viết cho chú nữa. Vì tôi giống như Giả Bảo Ngọc của Hồng Lâu Mộng “chẳng làm gì cả mà suốt ngày bận rộn”. Đọc thư em, tôi xúc động lắm, viết thư trả lời ngay kẻo em mong.Duong Tat Tu

Hôm nay, sốt mệt kỳ lạ. Ai gặp cũng kêu hốc hác quá. Dạy học có hại thật. Nhưng không dạy học thì biết làm gì sống bây giờ…

Sáng 9/4, mệt quá, không chép bản dịch Nhà ảo thuật đã được chị Vân xem lại mà xoay ra tập tốc ký, rồi đọc Gorki. Đến trưa mệt lả,  nghĩ cả buổi chiều, nằm bết ở giường, có sốt nhẹ.

Tối đến anh Dương Tất Từ, bàn việc đi thăm anh Phạm Hồng Sơn vào tuần sau. Anh Từ gợi ý nên viết về việc anh Sơn dịch Fucik. Vì đây là một chiến sĩ cách mạng dịch sách của một chiến sĩ…Fucik đã giúp gì anh ấy…

Le Dang QuangXem ra, có lẽ sắp đến lúc mình chỉ còn lại một mình. Các bạn thân lần lượt ra mặt trận hết. Các đàn anh đàn chị thân thiết cũng chuẩn bị theo cơ quan đi sơ tán khỏi Hà Nội. Sẽ sống sao đây nếu thiếu họ…

Hôm sau, Lê Đăng Quang đến. Rất tiếc là Quang đã khai thật hết bệnh tật với ban tuyển quân nên không được đi bộ đội. Giá là mình, sẽ chẳng khai gì hết để đi bằng được. Cơ hội đâu có nhiều. Em Thân về; đến tối khuya anh Đại cũng về. Tốt thứ bảy rồi.

Gió mùa Đông – Bắc về, suốt đêm mưa rất to, lạnh. Cả thân mình đau nhức. Tối đi nằm, hiểu rất rõ điều này: Dù thế nào, những việc mình muốn làm phải làm, phải tự mình làm lấy cả, không thể nhờ ai, trông cậy vào ai giúp đỡ … Không ai có thể sống thay mình, làm việc của mình. Vì thế phải mau chóng củng cố phục hồi và tăng cường sức khỏe, mặt khác phải đẩy mạnh việc học tập có hệ thống hơn nữa, bằng những phương pháp tốt hơn nữa, đặc biệt là chú ý học tập ngay những con người mình may mắn được gặp, theo phương châm gạn đục khơi trong, học những gì đáng quí nhất trong mỗi con người.

Sáng hôm sau, lại nói chuyện với anh Đại về việc cho cháu Ánh Ngọc lên em Nhàn một thời gian. Anh không tán thành vì không tin làm như thế là tốt cho con bé, lại ngại phiền bận cho vợ chồng Nhàn. Cảm thấy buồn tiếc, mình không nói gì nữa. Mình mong đào tạo một thế hệ mới theo hướng quen lao động chân tay từ nhỏ. Kết hợp lao động trí óc với lao động chân tay, như con người ta đi bằng hai chân. Nghĩ lại, đây không phải là lần đầu mình bị từ chối. Đã có những bạn từ chối sự giúp đỡ quá nhiệt tình của mình, tiếp tục sống như họ muốn. Đến khi vấp váp khá nhiều mới quay lại, mong bắt đầu lại, nối lại, như kiểu em Lê Đức Đạt. Lỗi là tại mình quá nôn nóng, không biết tùy bệnh bốc thuốc, rồi theo dõi và gia giảm tùy theo diễn biến cụ thể.

Hôm sau, mệt mỏi, chỉ nằm cả ngày. Cậu Tuyên ghé, nói chuyện với cậu về những người trong gia đình. Cậu nghe rồi nói: Chỉ nguyên cái nhà này cũng đủ viết một cuốn tiểu thuyết rồi. Cậu hiểu mình, cậu biết là mình sẽ không đi con đường khác con đường đã chọn hơn mười năm nay.

Mấy hôm nay rồi không thể làm theo chương trình đã định. Sáng nào cũng dậy thật sớm, rồi ghi chương trình vào quyển sổ. Đầu mỗi việc là một cái gạch đầu dòng. Thế rồi những cơn đau đến, đảo lộn tất cả. Hôm nay 13/4, đỡ mệt, ra ngay thư viện để không thể nằm, mượn sách đọc và cả ngày đọc mải miết ở đó. Đọc xong Những con đường đói khát mới thấy thật rõ những con đường đói khát của người nông dân lao động Bradin. Tác giả đúng là một bậc thầy. Lại đọc Métsnikốp, bài viết về L.Tônxtôi quá hay, nói lên được cả tầm cao vòi vọi lẫn cái bóng đen kéo dài của con người vĩ đại nhưng đầy mâu thuẫn này. Ông viết: Có thể tin rằng khi đi tìm chân lý, nhân loại sẽ không đi theo vết chân của Tônxtôi.

Sáng hôm sau, đọc được một đoạn bình luận về cuốn Chiến Bại của A.Fađêép, sung sướng nhận ra những nhận xét của mình khi đọc cuốn sách này là đúng đắn. Một tiểu thuyết xứng đáng là tác phẩm lớn cả về nội dung lẫn hình thức của văn học xô viết.

Theo hẹn, chiều hôm nay là thứ tư, mình cùng anh Dương Tất Từ sang Quân y viên 103 thăm anh Phạm Hồng Sơn nhưng không gặp được. Anh đi sơ tán ở đâu cũng không được biết. Đành gửi lại thường trực chuyển cho anh cuốn Viết bút ký của B.Pôlêvôi và bài Thép Mới viết về nhà báo Úc W.Bớcsét. Đây là lần thứ  hai đưa anh Từ sang thăm anh Sơn. Lần trước đi cùng vợ mới cưới của anh, hoa hậu Nhà sách quốc văn tổng hợp được đông đảo thanh niên Hà Nội ham sách say mê.

Thành phố Hồ Chí Minh ngày 21/7/2021,

mùa Covid-19 đợt 4, cách ly giãn cách nghiêm ngặt, quyết thắng dịch.

P.T.

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

%d người thích bài này: