Pham Ton’s Blog

Tháng Chín 25, 2021

Một truyện ngắn ra đời (Phần 12)

Filed under: Chuyện một người cháu ngoại — phamquynh @ 4:40 sáng

Blog PhamTon năm thứ mười ba, kỳ 1 tháng 10 năm 2021.

CHUYỆN MỘT NGƯỜI CHÁU NGOẠI:

MỘT TRUYỆN NGẮN RA ĐỜI (Phần 12)

Phạm Tôn

Tối 10/6/1965, đi dạy học, gặp Đoàn Di. Di cho biết: giáo viên trong Thanh niên xung phong cũng lao động như anh em, chỉ có được một số thời gian để soạn bài giảng thôi. Còn nói: “Đã đi thanh niên xung phong mà còn đòi hỏi chế độ, điều kiện này nọ là không được”. Thế ra mình là người đòi hỏi này nọ mà không biết. Đáng tiếc thật.

Chính Di cũng muốn đi Thanh niên xung phong, coi đó là điều kiện tốt để thực hiện ước mơ mà bạn thường gọi là “âm mưu”. Mình cũng thấy như thế, nên muốn nhắc bạn là nghề nào cũng có chuyên môn, kỹ thuật của nó, cần phải học mới làm nổi. Lại thuộc loại nghề khó nhất trong các nghề, đến mức được gọi là nghề kỹ sư tâm hồn. Xem ra vốn hiểu biết của bạn về văn học nghệ thuật thì mình còn thấy đáng ngờ lắm.

Xẩm tối hôm sau, phân đoàn trưởng Quí báo đi họp chi đoàn, nói hộ cậu ta có việc phải vắng mặt. Cuộc họp kiểm điểm việc vận đông thanh niên tham gia thanh niên xung phong, có bác Hưng ở chi bộ Đảng dự. Phó bí thư chi đoàn Vịnh cũng nghỉ không lý do. Cuộc họp thể hiện tính Đoàn kết rất cao. Hai đồng chí vắng mặt phạm sai lầm vẫn bị phê bình thích đáng. Hầu hết có mặt đều xung phong đi, chỉ có hai đồng chí hoàn cảnh quá khó khăn mới ở nhà. Chi Đoàn 12, cả 14 đoàn viên đều xung phong, còn vận động được 35 thanh niên. Bí thư chi đoàn ấy là nữ, vừa được đề đạt thay đồng chí nam đi nghĩa vụ quân sự.

Suốt buổi họp mưa tầm tã, cứ chốc chốc lại phải đổi chỗ ngồi để tránh ướt.

Trưa 12, Vũ Văn Chỉ về, ngủ trưa một giấc rồi sang trường Đại học Nông nghiệp có việc. Thời gian quá ít, chẳng nói với nhau được gì mấy, nhưng đủ để thấy rõ là bạn đã vững vàng hơn nhiều, biết kiên nhẫn, khiêm tốn, không còn nôn nóng như trước.

Trước lúc sang trường, Chỉ mở túi xách lấy ra hai gói kẹo, một nải chuối đưa mình. Tôi đùa: Tao có phải trẻ con đâu mà cho kẹo nhiều thế. Đem sang trường cho chúng nó còn hơn, bên ấy đông lắm… Chỉ nói ngay: Đông thì cứ kệ chúng nó… Cứ để đây.

Câu nói thật tự nhiên mà dễ thương. Lại lục trong túi ra một cuộn vải ca ki, nói: May ở trên ấy sợ không vừa, tôi mang về đây để ông đưa may… Tôi không hiểu ý câu nói nên bảo: Được, ở đây có một tay may quen, may rất nhanh, chỉ mai là lấy được thôi. Nhưng phải có quần làm mẫu. Chỉ nói: Không, đây là để may cho ông đấy!

Tôi ấn ngay cuộn vải vào tay Chỉ, nói: Không, không thể như thế được. Mày biết tính tao rồi. Tao không mặc thứ ấy. Quần áo nay tao đủ rồi. Có đi đâu mà quần với áo.

Chỉ đặt cuộn vải lên cái giá để áo, cười: Sao mày lại thế, kệ mày. Cứ để đấy. Tôi nói: Không được đâu… Chỉ bảo: Được rồi, tao sẽ có cách trừng trị mày.

Tiễn Chỉ sang trường rồi, mình cảm thấy trong lòng khoan khoái, dễ chịu. Dù sẽ không nhận món quà to ấy đâu, nhưng mình vẫn sung sướng hạnh phúc cảm nhận được lòng tin yêu thắm thiết chân thành, mộc mạc của bạn.

Sáng hôm sau, Chỉ lại ghé nhà rồi vội đi lo công việc. Bác già và mình đã chuẩn bị một bữa cơm hết sức là ngon để đãi bạn. Nhưng mưa tầm tã suốt buổi sáng. Hai bác cháu ăn cơm xong mưa vẫn còn rả rích… Mãi 5 giờ chiều Chỉ mơi xong việc, ghé nhà rồi lại vội đi ngay, không kịp ăn cơm.

Như mọi khi, hai đưa lại đi bộ ra bến xe. Hết vé. Phải đi chuyến sau, mãi bảy rưỡi tối xe mới chạy. Hai đứa lại có dịp trò chuyện. Chỉ nói: Thành ạ, mình đã suy nghĩ về chuyện Thành viết trong thư hôm mồng năm Tết…

Tôi biết Chỉ muốn nhắc chuyện kết nghĩa anh em, bèn nói ngay: Thôi, không nói chuyện ấy nữa.. Chỉ bảo: Thì thôi vậy… Tôi nói: Mình cũng lắm lúc vớ vẩn lắm… Vì tôi nghĩ chuyện đó không cần nói rõ ra nữa. Thì Chỉ cười hóm hỉnh, nói một câu tôi không sao hiểu nổi: Được rồi sẽ có cách trừng trị mày. Mình cũng cười… Vì đã tin là bạn rất tin yêu mình. Thế là đủ rồi. Mình sẽ làm tất cả những gì tự thấy có trách nhiệm phải làm với bạn.  Tình cảm của hai con người đâu cần có những cam kết, giao kèo mới giữ vững được. Nó bền chặt sâu sắc đến đâu là do mối quan hệ trong thực tiễn cuộc sống gắn bó họ sâu sắc, bền chặt đến mức nào mà thôi. Rồi chuyển sang bàn việc riêng của nhà Chỉ lúc nào không biết, cùng nhau bàn bạc việc nhà thẳng thắn, thân thiết. Phút chia tay, hai đứa bịn rịn cố nói nốt những điều chưa nói được. Người soát vé xe giục giã đến phát gắt lên, Chỉ mới chịu lên xe. Một tình cảm lạ mới nảy sinh. Lần đầu tiên cùng nhau bàn bạc việc nhà với sự đồng lòng, cảm thông cao. Không còn là bạn nữa, mà đã là hai anh em hẳn hoi.

Hôm sau, toàn thân nhức mỏi, đặc biệt cái chân phải lại đau mà suốt buổi chiều đi mua thuốc không đâu có bán thứ đang cần.

Tối, đi xem phim, Bảy người dũng cảm, cuốn phim đầu tay của Ghêraximốp làm từ năm 1936. Xem cho biết thôi, đơn giản, sơ lược hết sức.

*

*    *

Em trai về nhà được mấy hôm rồi, nhưng như một người khách trọ không vui tính và thiếu tế nhị. Việc này hình như chẳng liên quan gì đối với mình. Chiều hôm sau, gặp bạn Long bán báo. Lại những lời tâm sự chân thành, những câu hỏi chung chung về tâm lý rất khó trả lời. Thương bạn cảm thông với nỗi cô đơn, lẻ loi bạn đang phải chịu đựng, chỉ biết nghe bạn nói mà chẳng biết nói gì.

Tối đi họp chi đoàn, họp xong lại xuống khối 86 nói chuyện với mấy bà mẹ, vận động cho con, cháu đi thanh niên xung phong. Vì thanh niên đi thường ít bàn bạc thuyết phục gia đình, một kiểu tả khuynh khá phổ biến hồi ấy kiểu như trong lời một bài ca thịnh hành thời đó có câu “con đi nhé, mẹ lại nhà… nếu thương con thì đừng nhớ con để con yên tâm lên đường”

Ngày 18/6/1965, kỷ niệm ngày vào ngục nhàn quá đỗi vừa ba năm, tức ba mươi sáu tháng, hơn một nghìn ngày. Đúng hôm nay, bị một cơn đau dữ dội, bỏ cơm tối, bỏ cả buổi đi nghe nói chuyện về bộ ba tự thuật của Mắcxim Gorki, chỉ ngồi ở sân mà ho, mà thở, hai bên ngực đau nhức dữ dội.

Khoảng tám giờ tối, một cơn mưa lớn bất ngờ trút xuống, kéo dài đến hết sáng hôm sau. Cơn đau chỉ vì trở trời. Nhưng cũng cảnh báo, nhắc nhở mình cần khách quan hơn, kiên nhẫn hơn. Bốc lên một chốc… chẳng có gì là anh hùng cả. Cần nhớ là: Chính trong hoàn cảnh cụ thể hiện tại của mình với muôn ngàn khó khăn chồng chất, biết tìm ra con đường đúng đắn nhất, mang lại kết quả cụ thể, phục vụ được nhân dân. Tóm lại là: Vượt  ngục mà không bị thương vong.

Chiều hôm sau, mệt mỏi, không làm gì cả, ngồi dậy nói chuyện với em trai. Em nói thật là rất thắc mắc với mình, coi sự góp ý của mình kỳ trước là nghiệt ngã, đánh giá con người em quá thấp. Chính vì vậy mà suốt mấy hôm nay em cứ đi biền biệt suốt ngày, hoàn toàn bỏ mặc việc nhà, tránh mặt mình. Rồi chính những ngày ấy, em đã suy nghĩ nhiều mặt thật kỹ càng và bây giờ nhận ra những lời góp ý ấy là đúng. Em đã chuyển biến, có quyết tâm vươn lên rõ ràng. Thật mừng mình đã tìm lại được em trai.

Đã lâu chưa vào thăm anh Phạm Hồng Sơn. Hôm thì bận, hôm lại mệt. Cứ có chờ một hôm nào vừa rảnh rỗi, vừa dễ chịu trong người mới vào anh hẳn một buổi, chuyện trò cho thỏa. Nhưng chờ mãi vẫn chưa khi nào vừa rảnh vừa khỏe. Thế là hôm nay, 20/6, tôi dậy từ năm giờ sáng, ra ngay tàu điện đi Hà Đông. Đến Hàng Bông, thì tàu vừa chạy. Thế là chạy đuổi theo tàu, rồi cũng nhảy được lên tàu. Không kịp ăn gì, người lại mỏi mệt, nhưng vẫn cứ đi, vì mấy hôm nay trở trời, bản thân mình cũng đau nhức ghê gớm, người sút hẳn đi, trong những cơn đau, mình nghĩ đến Anh nhiều.Chắc chắn là trong những ngày này Anh cũng phải chịu những cơn đau, những đợt tiến công điên cuồng của bệnh tật, nhất là bệnh mới quái ác viêm thận mới phát hiện. Một ý nghĩ đột nhiên hiện ra trong óc, rất rõ ràng, mạnh mẽ khiến mình đau khổ cực độ: Nếu như trong những ngày Anh có làm sao thì… Mình không dám nghĩ tiếp nữa. Để xua đuổi ý nghĩ đen tối ấy, mình chọn mấy cuốn sách mang vào cho anh, coi như Anh vẫn thực hiện kế hoạch mà Anh có đã hội ý với mình kỳ trước, một cách bình thường.

Xuống tàu là lao ngay đến Quân y viện 103. Bấy giờ mới nhớ ra là chưa hề nhìn thấy một chữ thập đỏ nào báo hiệu có bệnh viện cả, lại đâm lo: Hay là bệnh viện sơ tán đi nơi khác rồi? Cổng quân y viện không một bóng người! Nhưng may là bệnh viện vẫn còn đây. Chỉ có giờ thăm người bệnh là thay đổi. Sáng chủ nhật vẫn làm việc như thường, người nhà bệnh nhân không được vào. Buồn quá, chưa biết tính sao.  Lại mệt, không thể về Hà Nội rồi  chiều lại vào. Mà nếu không gặp Anh, không biết tình hình Anh hiện nay thì không sao yên lòng được. Đang băn khoăn thì ông lão thường trực má hóp đen đúa, con người rất nguyên tắc đến mức khắt khe, đi ra. Mình vội nói: Thưa bác, cháu ở xa không biết là bệnh viện đổi giờ, sáng nay không được vào thăm người thân, mà chiều thì lại không thể vào được. Vậy cháu nhờ bác chuyển giúp mấy cuốn sách này cho…

Ông già cau có quắc mắt hỏi: Anh đưa cho ai? Tôi thưa: Anh Phạm Hồng Sơn ạ. Cụ đưa mắt nhìn quanh cổng, rồi quay đầu lại, hất đầu, nghiến răng nói nhanh: Vào đi, nhưng nhớ phải ra ngay đấy.

Bất ngờ quá, tôi sung sướng chạy ngay vào quên cả đưa chứng minh thư, quên cả cảm ơn, ngay cả câu hứa hão: Vâng, cháu ra ngay “định nói” nồi cũng chẳng kịp nói còn  vội chạy vì mừng.

Chỉ có một mình mình vào được bệnh viện. Đi thật nhanh, đến phòng Anh đúng lúc Anh đang ngồi trên xe ngay cửa ra vào. Anh ngỡ ngàng nhìn mình một lúc rồi như tin chắc ở mắt mình, mới cười: Sáng hôm nay mà vào được là tài đấy

Anh tươi cười lắc xe vào buồng cùng mình. Mình thuật chuyện vào cửa, còn nhắc cả lời ông thường trực già khó tính dặn kỹ là phải ra ngay, cũng chỉ định hỏi thăm Anh dăm ba câu rồi đưa sách và về ngay cho đúng hẹn, nhưng Anh cười nói ngay một câu làm mình thay đổi hẳn ý định: Cốt là ở chỗ vào thôi. Vào được là ổn rồi, không đi đâu mà vội!

Anh lại cười. Vẻ ung dung, bình thản của Anh khiến mình thấy rõ là Anh muốn mình ở lại với Anh như mọi khi, chắc Anh có nhiều điều suy nghĩ muốn nói với mình chăng.

  • Dạo này thế nào hở Anh?
  • Tôi đọc xong cuốn Phương pháp sáng tác trong văn học nghệ thuật rồi… Bây giờ đang làm tóm tắt. Dạo này mình mệt, tiếp thu kém lắm. Không ghi lại thì không thu hoạch được gì. Mà ghi thì rất chậm, mệt quá. Song cũng phải cố gắng để nắm lấy những xu hướng chủ yếu, biết được những tác giả nào thuộc dòng nào để còn biết mà đọc…

Anh nhờ mình cất hộ cái giá gỗ để ghi chép đang đặt trên đùi Anh rồi nói tiếp: Bây giờ, cái gay chủ yếu của tôi là néphrite (tiếng Pháp: viêm thận). Mình thì cứ mặc kệ. Việc mình mình làm. Việc họ họ lo. Nhưng lần này xem ra cánh chuyên môn có vẻ hết hy vọng rồi. Quanh đi quẩn lại, chỉ là tiếp xêrom cho hạ tỷ lệ u rê trong máu. Mà chữa như thế thì chỉ là chữa đằng ngọn. Chẳng ăn thua gì đâu…

Chợt thấy lọ thuốc Nam để trên bàn có đề tên Anh, tôi hỏi: Lại cả thuốc Đông y nữa hở anh?

Anh nheo mắt cười, đưa tay vuốt mớ tóc chưa chải, cứ bồng lên từng đám một, anh nói: Hôm nọ, dáng chừng bí, cánh Tây y ở đây quyết định giới thiệu đi Đông y. Các cụ lang cũng khám rất cẩn thận, rồi cho thuốc. Nhưng xem ra họ cũng chẳng tin tưởng gì đâu… Tôi có một anh bạn cũng bị néphrite. Đến khi bệnh kịch phát, Tây y chịu bó tay, cũng có chuyển sang cho Đông y chữa trị. Uống thuốc ta được vài hôm thì bệnh tình thuyên giảm hẳn, người bệnh cảm thấy dễ chịu… Nhưng chỉ được mấy hôm rồi anh ta lên một cơn bệnh thật nặng và chết rất mau chóng.

Vì thế, chai thuốc Nam để trên bàn và những lời anh Sơn nói về việc chữa thuốc Nam ít hiệu quả, gây cho tôi ấn tượng rất nặng nề. Tôi muốn nói sang chuyện khác để phá tan bầu không khí u ám này đi. Tôi nói: Mùa hè, thời tiết thay đổi luôn, tự nhiên ảnh hưởng đến sức khỏe… Cho nên cũng nên giảm bớt thời giờ làm việc đi mới được anh nhỉ… Mấy hôm vừa qua, chắc anh khó chịu lắm phải không anh? Anh nói: Nhất là cái hôm thứ sáu ấy, mưa to sấm sét ùng ùng đến là khổ. Dạo này tôi làm việc ít lắm… Đọc thì không vào mấy, cần phải ghi chép. Nhưng ghi chép lại mệt, thành ra dễ nản… Cũng có lúc viết một ít. Nhưng khó quáChẳng chắc có ra được cái gì không mà phải suy nghĩ nhiều, rất mệt. Cũng chán nốt…Thành ra gần đây công việc dịch lại có vẻ hấp dẫn hơn. Có lẽ rồi lại liên lạc với các anh ấy để tiếp tục dịch thôi… Con đường kia thì dài… Mà mình thì ít thời gian quá. Chưa chắc làm được cái gì …Còn dịch thì đằng nào cũng vẫn phục vụ được…

Tôi đau xót nghe Anh nói những lời này. Anh biết cái chết đang đến gần. Và Anh tranh thủ từng giây từng phút còn lại để cống hiến cho Nhân Dân, cho Tổ Quốc. Nhưng, rõ ràng Anh vẫn tha thiết muốn viết lắm. Thật ra, không phải là đã hoàn toàn hết hy vọng thực hiện mong ước đấy. Anh, với tư cách một chiến sĩ cách mạng, một người từng trải qua cuộc sống vẻ vang, lại đang mang trong thân mình ngọn lửa đấu tranh rừng rực bốc cháy tỏa sáng chói lọi… Bản thân Anh đã là một huyền thoại, một tấm gương sáng cho hàng triệu thanh niên và nhân dân noi theo. Những lời chân thành, nhiệt tình của Anh kể về  những con người và cuộc sống Anh hằng tha thiết quí mến và khâm phục nhất… lẽ nào lại có thể là những lời vô ích như Anh thường khiêm nhường nhìn nhận như vậy. Tôi bộc bạch với Anh tất cả những ý nghĩ ấy và một lần nữa, xin Anh cứ mạnh dạn cầm bút, không cần quan tâm đến thể loại, không nệ gì hình thức, chỉ càn viết ra những lời Anh thấy cần nói nhất, muốn nói nhất, khiến người đọc soi vào mà tự hiểu bản thân hơn, muốn nâng mình lên, quyết không thể sống như trước nữa.

Anh có vẻ chăm chú lắng nghe như suy nghĩ lung lắm. Rồi, không đề cập gì những điều mình vừa đề xuất, tự dưng lại nói sang một chuyện khác hẳn: Tôi tính, hay là ta cứ dùng Rimifon biết đâu lại khỏi đấy. Tôi quen mấy tay bị viêm hận nhưng là lao thận. Các tay ấy dùng Rimifon và kháng sinh rồi đều khỏi hẳn.

Thì ra Anh còn đi xa hơn, đã nghĩ đến chuyện trước mắt là phải chữa cho khỏi cái bệnh mới quái ác đang ngáng đường Anh trong dự định thực hiện “kế hoạch mới”.

Tôi ân hận đã khiến Anh đau khổ khi cố nài Anh đừng bỏ con đường dài, buộc Anh nghĩ đến căn bệnh quái ác, không có cách chữa, đang hành hạ Anh. Chính lòng khao khát viết về Nam Bộ đã khiến Anh nảy ra mong ước cực kỳ phi lý là dùng Rimifon thuốc chữa lao để trị khỏi bệnh viêm thận cho Anh do thần kinh thực vật rối loạn gây nên.

Biết Anh không sợ sự thật, không bao giờ né tránh thử thách, tôi nói thẳng là việc đó là không thể thực hiện được vì Anh không bị lao như các bạn kia…Nhưng rồi, chính tôi lại  nói dối một câu: Nhưng Đông y có khi lại hay Anh ạ. Dạo trước, cậu  bạn em cũng bị như Anh. Tây y bó tay, cho chuyển sang Đông y lại thấy đỡ hẳn…

Anh nghe là nói ngay: Nhưng tôi, tôi chẳng tin là nó chữa được tận gốc đâu.

Nói rõ ràng như vậy rồi Anh im lặng.

Câu nói đó khiến lòng tôi thắt lại.

Nhân lúc có một người bạn cùng nằm viện sang thăm Anh, tôi vội đứng dậy, xin phép về. Tôi để lại Anh xem dần hai cuốn sách viết về Gorki, một cuốn về Maia và cuốn Gia đình Artamônốp bằng tiếng Pháp Anh hỏi mượn từ kỳ trước. Cuốn này cũng của Gorki, nhưng khi đã ở độ chín của tài năng viết về mấy thế hệ một gia đình đại gia Nga có cụ cố xuất thân nông nô. Bàn tay Anh nóng ẩm xiết chặt tay tôi như chưa muốn rời. Anh mỉm cười duyên dáng, nheo nheo đôi mắt luôn mở to, chân thật, rồi hơi cúi đầu tiễn tôi.

Ngoài sân viện, nắng tháng sáu vàng rực rỡ, chói chang. Một ngọn gió mát rượi hiếm hoi, lùa qua cửa sổ, làm rung rinh đôi bông hồng ai tặng, Anh cắm trong cốc thủy tinh trong suốt. Ánh sáng rọi khuôn mặt Anh rất yêu đời. Làn gió đùa mớ tóc bồng bềnh của Anh. Tôi ngắm kỹ mái tóc mềm mại, lơ thơ, chưa có một sợi bạc. Tôi tự cười thầm: đã có lần tôi viết thư, kể cho bạn là đầu anh đã điểm đôi sợi tóc bạc… Thật ra, Anh bao giờ cũng trẻ trung hơn, giàu sức sống hơn, tươi vui, yêu đời hơn những gì người ta đã viết hoặc nói về Anh. Ở con người như khắc khổ, cứng rắn ấy luôn có một vẻ gì hồn nhiền, chất phác, giản dị, đáng mến lạ, không sao tả nổi.

Thành phố Hồ Chí Minh, đang thời giãn cách,

 cách ly nghiêm ngặt nhất quyết thắng

 đại dịch theo tinh thần chỉ thị 16.

P.T.

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d người thích bài này: