Pham Ton’s Blog

Tháng Mười 31, 2021

Nguyễn Tuân dùng phở với con, cháu Phạm Quỳnh giữa Sài Gòn giải phóng

Filed under: Ý kiến — phamquynh @ 2:54 chiều

Blog PhamTon năm thứ mười ba, kỳ 1 tháng 11 năm 2021.

NGUYỄN TUÂN DÙNG PHỞ VỚI CON, CHÁU PHẠM QUỲNH GIỮA SÀI GÒN GIẢI PHÓNG

Tôn Thất Thành

Nhà báo

Nói đến nhà văn Nguyễn Tuân thì ít ai không biết vài giai thoại độc đáo về chuyện ăn uống của ông. Ông vốn là người rất kỹ tính trong việc này. Ông kén từ cái ăn, đồ dùng để ăn đến cách ăn, chỗ ăn. Nhưng, kén nhất là kén người ăn cùng với ông. Thường khi được mời, ông ít khi hỏi mời ăn gì, uống gì, mà hay hỏi nhất một câu không dễ trả lời: “Xin cho biết, ông/bà định cho tôi ăn với ai…” Nhiều lời mời không thành vì chuyện này. Có khi ông đến rồi, thấy người cùng ăn không đúng như lời mời, thường là đông hơn nhiều, thì bỏ về ngay. Tôi và mẹ tôi, bà Phạm Thị Giá, trưởng nữ của học giả Phạm Quỳnh vốn yêu nhà văn, cũng biết những giai thoại đó. Cho nên, không khỏi ngạc nhiên khi nhà văn Nguyễn Nguyên báo cho tôi biết tối hôm ấy mời mẹ con tôi đến nhà ăn phở với nhà văn Nguyễn Tuân. Một vinh dự chúng tôi không bao giờ ngờ đến.

Năm ấy, Sài Gòn mới giải phóng; tôi vào công tác lâu dài, có đón mẹ tôi vào chơi. Tôi cũng mới quen biết anh Nguyễn Nguyên, tức Nguyễn Ngọc Lương, từng làm chủ bút tờ Tin Văn, tạp chí công khai duy nhất của ta ở Sài Gòn tạm chiếm, mong được anh chỉ bảo cho những điều chưa biết ở nơi đất lạ. Gặp nhiều, lại chịu học, nên chẳng bao lâu được anh coi như em. Biết tin mẹ tôi vào, anh và vợ là chị Phạm Ngọc Quyến rất vui, mong có dịp gặp.

Tối hôm ấy, y lời hẹn, tôi đi xe đạp, chở mẹ tôi đến số nhà 125-E đường Nguyễn Đình Chiểu (mà anh Lương còn cẩn thận nhắc tên cũ là đường Phan Đình Phùng, sợ đi xe xích lô nói tên mới có người không biết). Đến nơi thì ra nhà số 125 ấy là một cái hẻm nhỏ, rộng độ 2 mét, các nhà kế bên nhau bên tay phải đánh số từ 125-A đến 123-I. Nhà anh Lương ở gần giữa.

Trời tối, mẹ con tôi tìm đến nhà 125-E thì có tiếng một người đàn ông lớn tuổi đằng hắng, rồi lễ phép nói nhỏ mà rõ: “Tôi xin chào bà…” Tôi vội kéo tay mẹ tôi, nhắc nhỏ: “Ông Nguyễn Tuân chờ mẹ ở cửa đấy.” Mẹ tôi lễ độ chào lại, và vào nhà sau khi ông khoát tay phải ra hiệu “Xin mời vào.” Vợ chồng anh Lương ra đón, anh giới thiệu mẹ tôi thì nhà văn bảo là biết rồi, đành quay sang giới thiệu tôi, ông cũng bảo biết rồi.

Bàn ăn dọn cho năm người, nhưng chỉ có bốn người ngồi, vì chị Quyến, vợ anh Lương nhất định giữ chân như chị nói là servir (Phục vụ – tiếng Pháp). Chủ nhà đưa nhà văn chai rượu vang chính hiệu Bordeaux Pháp. Ông nghiêng mình duyên dáng xem kỹ nhãn rồi đưa cho tôi: “Để thanh niên mạnh tay mở cho…” Tôi thật thà thưa rằng xưa nay chưa mở rượu bao giờ, không dám nhận. Ông cười: “Thanh niên như chú là tốt, chứ chú mà mở rượu thành thạo thì tôi buồn đấy”. Rồi ông tự mở và rót ra năm chiếc li. Vừa rót vừa giảng giải cho tôi: “Nhưng làm nhà báo bây giờ thì không biết là phải học đấy! Rót rượu nhẹ nhàng, không sớt ra ngoài một giọt, rót gần đầy li thì xoay nhẹ một vòng cho giọt rượu cuối khỏi rơi ra ngoài. Thế nhé.”

Chủ khách đang nhâm nhi rượu ngon và bàn phiếm ba câu chuyện về các loại rượu, thì vừa lúc mùi phở Hà Nội đặc trưng tỏa ra ngào ngạt: Chị Quyến bưng một mâm bốn tô khói thơm phưng phức. Chị chủ nhà mời mọi người cầm đũa, thìa và không quên nhấn mạnh là “Nước dùng này tôi ninh xương bò, lợn cả nửa ngày với các thứ củ chứ tuyệt không dùng chút bột ngọt (Chị sợ dân Bắc chưa quen, còn nói thêm “tức là mì chính ấy ạ”). Các bác xơi xem có đúng vị phở Hà Nội không”. Nhà văn Nguyễn Tuân chưa ăn ngay, mà xin cái bát nhỏ, cái thìa sứ và ít lát ớt. Sau đó, ông từ tốn như một nghi lễ đã quen: sớt một ít bánh phở và nước ra bát nhỏ, gắp vài miếng thịt bò chín, rồi lấy cái thìa sứ gắp vài sợt bánh phở vào, thêm một lát thịt và một lát ớt rồi giầm cả xuống nước phở nóng, sau đó lấy đũa và dần vào miệng từng chút một. Cứ vài thìa, lại nhâm nhi chút rượu, im lặng thưởng thức món quà của một phụ nữ Hà Nội gốc, như anh Lương đã giới thiệu về vợ. Thỉnh thoảng chủ khách nói vài câu chuyện về quà Hà Nội, hai nhà văn đều tỏ ra rất sành. Mẹ tôi cũng nói vài câu, rồi chợt hỏi nhà văn Nguyễn Tuân là ông làm nghề viết đã lâu năm, chắc có lúc gặp trở ngại, phiền lòng vì bị yêu cầu sửa chữ này, thêm bớt câu nọ. Nhà văn cười: “Chuyện đó thì nhiều… Tôi chỉ xin kể một chuyện thời chống Mỹ thôi… Tôi viết về một ông du kích già người dân tộc thiểu số. Bài gửi đã lâu mà không thấy dùng. Hỏi thì anh phóng viên đặt bài tôi nói là cấp trên bảo xin bác sửa cho thì mới dùng được. Hóa ra câu tôi viết lão du kích có hàm râu Phidel Castro, ông cấp trên của anh ta sợ phạm thượng không dám dùng. Thương anh bạn nhỏ đi đặt bài, tôi bèn sửa câu đó thành lão du kích có hàm râu kiểu các du kích của Phidel Castro rồi hỏi đã được chưa, anh ta vui vẻ nói chắc là được rồi, và hôm sau thì thấy phát cái hàm râu kiểu các du kích của Phidel Castro ấy… Khổ thế đấy bà ạ. Có nghề rồi thì sửa dễ thôi. Nhưng không ai dám sửa, khó thế…”

Thấy khách mải nói chuyện văn chương, chẳng ai nhận xét gì về phở cả, bà chủ phải lên tiếng: “Các bác xơi phở em làm thấy có được không?” Nguyễn Tuân đã ăn xong hai chén nhỏ, vui vẻ nói với nét mặt rạng rỡ: “Ngon lắm, đúng vị phở Hà Nội. Cảm ơn chị nhiều lắm…” Anh chồng liếc xéo vợ: “Mình làm, lại đi hỏi có ngon không, ai người ta nỡ chê”… Thì nhà văn nói ngay: “Tôi nói thật lòng đấy…”

Chị Quyến lại vào nhà trong lấy ra một khay bánh bao nóng hổi, nhưng ai cũng kêu no, vì phở ngon quá nên ăn nhiều, đành xin thôi.

Sau vài tuần trà, nhà văn Nguyễn Tuân nói đã muộn, xin phép về. Ông chắp hai tay lại, tỏ dấu chào mẹ tôi, rồi ra cửa, anh Lương theo sau. Chị Quyến giữ mẹ con tôi lại, bắt mang bánh bao về nhà “cho anh em cơ quan cùng ăn”.

Một lát sau, anh Lương vào, vui vẻ kể là sau khi anh gọi xe xích lô nói địa chỉ nhà văn rồi mời ông lên thì cứ thấy ông và anh xích lô dùng dằng gì đó mãi mà chưa đi, bèn ra hỏi nhỏ thì anh ta nói là “ông già trả giá gắt quá, tôi không chịu, mà ổng cũng không chịu”. Anh Lương bèn nói rằng đó là nhà văn Nguyễn Tuân đấy, thì anh xích lô vui vẻ nói ngay là có đọc Vang bóng một thời và nhiều bút ký của ông hồi học văn khoa Sài Gòn, rồi nói: “Thế thì vinh dự cho em quá, em xin chở miễn phí”. Rồi quay qua mời Nguyễn Tuân lên xe, chở đi luôn.

Mẹ tôi cảm ơn anh chị Lương và hỏi anh “làm thế nào mà ông ấy chịu cùng ăn với mẹ con tôi.” Anh Lương nói là có lần nói với nhà văn chuyện mẹ tôi đang có mặt ở Sài Gòn, ông ngỏ ý muốn gặp. Hôm mời ăn phở Hà Nội, ông hỏi cho ông ăn với ai. Anh nói là với con gái trưởng và cháu ngoại Phạm Quỳnh. Ông bằng lòng ngay và còn đến nhà sớm nữa. Mẹ tôi nói cả ông tôi và nhà văn Nguyễn Tuân đều yêu tiếng ta, yêu nước ta tha thiết.

Thế là giữa đất Sài Gòn mới giải phóng, nhà văn Nguyễn Tuân đã vì quí mến Phạm Quỳnh mà để cả một buổi tối dùng phở, trò chuyện chân tình với mẹ con tôi, là con và cháu Người.

Thành phố Hồ Chí Minh, 7/7/2010.

T.T.T.

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d người thích bài này: